Frontex
| Frontex | |
|---|---|
| European Border and Coast Guard Agency | |
 Logo Frontex-a | |
| Skraćenica | Frontex |
| Prethodnik | Evropska agencija za upravljanje operativnom saradnjom na vanjskim granicama |
| Datum osnivanja | 3. oktobar 2004 (originalno) 6. oktobar 2016 (kao Agencija za evropsku graničnu i obalnu stražu) |
| Vrsta | Agencija Evropske unije |
| Status | Aktivna |
| Cilj | Upravljanje granicama i sigurnost obale |
| Glavno sjedište | Varšava, Poljska 52°08′N 21°06′E / 52.14°N 21.1°E |
| Područje utjecaja | Evropska unija |
| Članstvo | Države članice EU i zemlje Šengena |
| Jezik | jezici EU |
| Izvršni direktor | Hans Leijtens |
| Zamjenica | Aija Kalnaja |
| Zamjenik | Lars Gerdes |
| Zamjenik | Uku Särekanno |
| Predsjednik Upravnog odbora | Alexander Fritsch |
| Budžet | € 1,12 milijardi (2025) |
| Br. zaposlenih | 2.734 (2025) [1] |
| Veb-sajt | frontex |
Evropska agencija za graničnu i obalnu stražu, poznata kao Frontex (od francuskog izraza francuski: frontières extérieures, što znači ″vanjske granice″), je agencija Evropske unije sa sjedištem u Varšavi, u Poljskoj.[2][3]
U saradnji sa graničnim i obalskim službama država članica, Frontex koordiniše aktivnosti nadzora i kontrole vanjskih granica Šengenskog prostora, u okviru evropske politike slobode, sigurnosti i pravde.[2] Agencija pruža podršku državama članicama u zaštiti vanjskih granica Evropske unije, posebno kroz koordinaciju zajedničkih operacija, obuku službenika, analizu rizika i razvoj interoperabilnosti između graničnih službi država članica.[2]
Frontex je osnovan 2004. pod nazivom Evropska agencija za upravljanje operativnom saradnjom na vanjskim granicama, sa osnovnim zadatkom koordinacije aktivnosti kontrole granica država članica Evropske unije.[2]
Nakon evropske migrantske krize 2015–2016, Evropska komisija je predložila proširenje nadležnosti agencije i njeno transformisanje u Evropsku agenciju za graničnu i obalnu stražu.[4] Prijedlog je podržalo Evropsko vijeće, a nakon usvajanja u Evropskom parlamentu, nova agencija je zvanično uspostavljena 6. oktobra 2016. na vanjskoj granici Bugarske i Turske.[5][6]
Nadležnosti i resursi Frontexa dodatno su prošireni 2019.[2] Budžet agencije povećan je sa 143 miliona eura 2015. na više od 1,1 milijardu eura planiranih za 2025, dok je predviđeno da broj službenika stalnog sastava dostigne 10.000 do 2027.[7][8]
Organizacija
Nacionalna tijela
Nacionalnu komponentu Evropske granične i obalne straže čine nadležna tijela država članica Šengenskog prostora, koja svakodnevno upravljaju i provode nadzor nad dijelovima vanjske granice Šengenskog prostora za koje su odgovorna.[9]
Kopnene granice
Obale
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
Agencija Evropske unije
Evropska agencija za graničnu i obalnu stražu (Frontex) predstavlja centralnu instituciju Evropske unije zaduženu za pružanje operativne, tehničke i koordinacijske podrške državama članicama u zaštiti vanjskih granica.[10] Agencija raspolaže rezervnim sastavom evropskih graničnih službenika i tehničkom opremom namijenjenom za provođenje zajedničkih operacija nadzora granica. Države članice dužne su, prema potrebi, staviti na raspolaganje određenu opremu registrovanu na svojoj teritoriji, uključujući patrolna plovila, vozila i avione, kako bi se omogućilo brzo raspoređivanje resursa u operacijama zaštite granica.
Frontex učestvuje i u koordinaciji zajedničkih operacija, analizi rizika, obuci službenika i jačanju interoperabilnosti između nacionalnih graničnih službi država članica Evropske unije.
Agencija je bila predmet kritika i istraga u vezi sa navodima o nezakonitom vraćanju migranata i tražioca azila (engleski: pushback) na vanjskim granicama Evropske unije. Više međunarodnih medija i organizacija za ljudska prava navelo je optužbe o mogućem kršenju evropskog i međunarodnog prava, dok je Frontex negirao učešće u takvim aktivnostima.[11][12][13][14]
Sistem Evropske granične i obalne straže čine Evropska agencija za graničnu i obalnu stražu (Frontex) i nadležna nacionalna tijela država članica zadužena za upravljanje i nadzor granica.[10] Svakodnevno upravljanje vanjskim granicama u nadležnosti je država članica, dok Evropska agencija za graničnu i obalnu stražu pruža podršku državama kojima je ona potrebna i koordiniše aktivnosti u okviru sistema upravljanja vanjskim granicama Evrope. Zaštita i nadzor vanjskih granica Evropske unije, odnosno Šengenskog prostora, predstavljaju zajedničku odgovornost Agencije i nadležnih nacionalnih tijela država članica.
Reference
- ^ "Frontex Careers". Frontex (jezik: engleski). Frontex. 2021. Pristupljeno 13. 5. 2026.
- ^ a b c d e "Regulation (EU) 2019/1896". EUR-Lex (jezik: engleski). 2019. Pristupljeno 13. 5. 2026.
- ^ "International cooperation". Defensie.nl (jezik: engleski). 2014. Pristupljeno 13. 5. 2026.
- ^ "European Agenda on Migration: Securing Europe's External Borders". Europa.eu (jezik: engleski). European Commission. 2015. Pristupljeno 13. 5. 2026.
- ^ Robinson, Duncan; Spiegel, Peter (2015). "EU border guard proposal wins wide support". Financial Times (jezik: engleski). Pristupljeno 13. 5. 2026.
- ^ "Thursday 6 October: Launch of the European Border and Coast Guard". European Commission - Press Corner (jezik: engleski). 2016. Pristupljeno 13. 5. 2026.
- ^ "Statement of revenue and expenditure for the 2025 financial year – European Border and Coast Guard Agency (Frontex)" (PDF). EUR-Lex (jezik: engleski). 2025. Pristupljeno 14. 5. 2026.
- ^ "European Border and Coast Guard: Stronger EU borders with a new standing corps of 10,000 border guards". European Commission (jezik: engleski). 2019. Pristupljeno 14. 5. 2026.
- ^ "European Border and Coast Guard Agency (Frontex)". European Union (jezik: engleski). 2024. Pristupljeno 14. 5. 2026.
- ^ a b "A European Border and Coast Guard to protect Europe's External Borders". European Commission (jezik: engleski). 2015. Pristupljeno 14. 5. 2026.
- ^ Tondo, Lorenzo (2021). "Revealed: 2,000 refugee deaths linked to illegal EU pushbacks". The Guardian (jezik: engleski). Pristupljeno 14. 5. 2026.
- ^ Kuschminder, Katie (2021). "Frontex: should EU agency linked to thousands of deaths from border 'pushbacks' be responsible for migrant safety?". The Conversation (jezik: engleski). Pristupljeno 14. 5. 2026.
- ^ Barigazzi, Jacopo (2021). "EU watchdog opens investigation into border agency Frontex". Politico (jezik: engleski). Pristupljeno 14. 5. 2026.
- ^ Budelmann, Kai; Graf, Jan-Phillip (2020). "A pushback against international law?". Völkerrechtsblog (jezik: engleski). doi:10.17176/20210107-183019-0. Pristupljeno 14. 5. 2026.
Vanjski linkovi
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
