Tabriz
Tabriz
تبریز | |
|---|---|
Grad | |
 Panorama istočnog dijela Tabriza | |
| Država | Iran |
| Pokrajina | Istočni Azerbejdžan |
| Nadmorska visina | 1.367 m |
| Stanovništvo (2016.) | |
| • Ukupno | 1.558.693 |
Tabriz je grad u sjeverozapadnom Iranu i glavni grad pokrajine Istočni Azerbejdžan. Smješten je u historijskoj regiji Azerbejdžan i jedno je od najvažnijih urbanih, privrednih i kulturnih središta zemlje.[1] Zbog položaja na glavnim trgovačkim pravcima između Iranske visoravni, Anadolije, Kavkaza i Mezopotamije, Tabriz je stoljećima imao važnu ulogu na Putu svile.[1][2]
Prema podacima popisa iz 2016, grad je imao 1.558.693 stanovnika.[3][4]
Historija
Rani razvoj i srednji vijek
Tabriz je staro urbano središte sjeverozapadnog Irana. Grad je nakon teškog zemljotresa obnovljen 791, a kasnije je više puta stradao u novim snažnim potresima, što je bitno uticalo na njegov urbani razvoj.[1] Uprkos tome, zadržao je položaj važnog regionalnog trgovačkog središta.
U srednjem vijeku Tabriz je stekao posebnu važnost zahvaljujući povoljnom geografskom položaju. Bio je važno administrativno i trgovačko središte u doba Ilhanida, kada su se u njemu razvijali trgovački, obrazovni i zanatski sadržaji povezani s međunarodnim karavanskim putevima.[1]
Safavidsko i osmansko doba
Početkom 16. stoljeća Tabriz je bio prva prijestolnica Safavidskog Carstva.[1] Nakon bitke kod Čaldirana 1514. grad su privremeno zauzele snage Osmanskog Carstva.[1] Prijestolnica Safavida premještena je 1548. u Kazvin, ali je Tabriz ostao važan trgovački i regionalni centar.[1][2]
19. i početak 20. stoljeća
U 19. stoljeću Tabriz je, zahvaljujući trgovini i političkom značaju, postao najnaseljeniji grad u Iranu, nadmašivši Isfahan.[5] U doba Kadžara bio je jedno od najvažnijih političkih i ekonomskih središta države te sjedište prijestolonasljednika.[1][5]
Početkom 20. stoljeća Tabriz je imao istaknutu ulogu u iranskom ustavnom pokretu i širim modernizacijskim procesima u zemlji.[1]
Geografija
Tabriz leži u dolini na krajnjem sjeverozapadu Irana, na približno 1.367 m nadmorske visine.[1] Okružen je brežuljcima i planinskim područjima, a nalazi se u zoni izražene seizmičke aktivnosti.[1] Takav položaj istovremeno je pogodovao trgovini i saobraćajnim vezama, ali je grad činio osjetljivim na razorne potrese.
Klima je kontinentalna, s toplim i suhim ljetima te vrlo hladnim zimama.[1] Proljeće i jesen tradicionalno se smatraju najugodnijim dijelom godine u pogledu vremenskih prilika.[1]
Stanovništvo
Stanovništvo Tabriza čine pretežno Azeri, dok je perzijski jezik važan u administrativnom, obrazovnom i javnom životu.[1] Grad je jedno od glavnih urbanih središta iranskog Azerbejdžana i ima važnu ulogu u kulturnom životu sjeverozapadnog Irana.[1]
Prema popisu iz 2016, Tabriz je imao 1.558.693 stanovnika, što ga svrstava među najveće iranske gradove.[3][4]
Privreda
.jpg)
Privredni razvoj Tabriza historijski je vezan za trgovinu, zanatstvo i njegov položaj na međunarodnim kopnenim rutama između istoka i zapada.[1][2] Grad je bio važno raskršće karavanskih puteva i razmjene robe između Irana, Anadolije, Kavkaza i šireg bliskoistočnog prostora.[1]
Savremeni Tabriz poznat je po tekstilnoj industriji, proizvodnji tepiha, cementa i raznim granama prerađivačke industrije.[1] Tabrizski tepisi posebno su poznati u Iranu i izvan njega kao dio duge zanatske tradicije grada.[1][2]
Kultura i znamenitosti
Tabriz ima važnu ulogu u kulturnoj historiji Irana, posebno u književnosti, trgovini i gradskoj kulturi Azerbejdžana u širem historijskom smislu.[1] Njegova urbana baština odražava slojeve ilhanidskog, safavidskog i kadžarskog razdoblja.[1]
Najpoznatiji spomenik grada jeste historijski bazarski kompleks Tabriza, koji je UNESCO 2010. uvrstio na popis Svjetske baštine.[2] UNESCO ga opisuje kao izuzetno očuvan tradicionalni trgovački kompleks i jedan od najvažnijih komercijalnih i kulturnih centara na Putu svile.[2]
Među najpoznatijim znamenitostima grada su i Plava džamija, poznata po ostatcima bogate dekoracije od plavih pločica, te Mauzolej pjesnika, memorijalni kompleks posvećen pjesnicima i drugim značajnim ličnostima povezanim s Tabrizom.[1]
Značaj
Tabriz se ubraja među historijski najvažnije gradove Irana. Njegov značaj proizlazi iz kombinacije političke uloge, trgovačke tradicije, kulturne baštine i geostrateškog položaja u blizini Anadolije i Kavkaza.[1][5] Kao glavni grad pokrajine Istočni Azerbejdžan, on i danas ostaje jedno od ključnih središta sjeverozapadnog Irana.[1]
Reference
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x "Tabriz". Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 26. 3. 2026.
- ^ a b c d e f "Tabriz Historic Bazaar Complex". UNESCO World Heritage Centre. Pristupljeno 26. 3. 2026.
- ^ a b "Census 2016". Iran Data Portal. Syracuse University. Pristupljeno 26. 3. 2026.
Source: The Statistical Center of Iran
- ^ a b "Tabriz". Data Commons. Pristupljeno 26. 3. 2026.
- ^ a b c Yarshater, Ehsan. "TABRIZ v. The city in the 19th century". Encyclopaedia Iranica. Pristupljeno 26. 3. 2026.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
