Alquería
Alquería (katalanez: alqueria; arabierazko القرية, al-qarīa- euskaraz: «basetxe, landetxe»- hitzetik ekarria) lursail bat duen laborantza-etxea da, ekialdeko eta hego-ekialdeko Espainian, batez ere Granada eta Valentzia probintzien artean, tipikoa dena. Erdi Aroan, Al-Andaluseko hirien (medinen) inguruan zeuden landa-komunitate txikiak aipatzen zituen.[1] XV. mendetik aurrera, esanahia aldatu eta gaur egungoa jarri zuen, finka mota batena.
Historia
Alquería bat etxe gutxi batzuetako landa-komunitate txiki bat da. Familia batek edo gehiagok osatzen dute, eta inguruetako lurrak ustiatzen eta abeltzaintza-jarduerak egiten zituzten.[1] XV. mende inguruan egungo zentzua hartzen hasi zen.[2] Valentziako l'Hortan, non betidanik ugariagoak izan diren, nekazaritzako ustiategi garrantzitsu bati dagokion bidaiari-lekua da, normalean lur ureztatuetan, minifundioaren berezko barraca eta zereal eta abeltzain izaerako masia ez bezala.[2] Erdi Aroaren amaieran, alquería-gotorlekuak forma modernoagoak hartu zituen, jauregi txiki baten itxura zuten eta landa-giroko jauntxoak bizi ziren bertan.[2]
Zentzu modernoan, hainbat faktoreren ondorioz desagertu dira alquería asko. Batzuek hainbat jarduera hartu zituzten, hala nola errotak edo tailerrak, nahiz eta askok abandonatu egin zuten erabilerarik eza edo despopulazioa zela eta. Bestalde, hirigintza-politika espantsionistan, jabegoak ondasun gutiziatuak dira, okupatzen duten orubeak dakarren balio ekonomikoari dagokionez.[2] Horren guztiaren ondorioz, oraindik ere dauden etxola asko eta asko hondamen-arriskuan daude. Batzuk, jabetza pribatukoak, etxebizitza gisa zaharberritu dira, normalean bigarren bizileku gisa, baina ez dira ugarienak.[2] Landa-turismoaren gorakada dela eta, batzuk ostalaritzaren alorrera egokitu dira, ostatu edo jatetxe gisa, eta beste batzuk kultur-etxe edo museo gisa.
Motak
- Valentziar alquería
Valentziako ohiko alquerían oinplanoa laukizuzena da, eta batzuetan beste bat gehitzen zaio, perpendikularra, angelu zuzena osatuz; batzuk bi karratuk osatzen dituzte, bata bestean inskribatuta.[2] Oinplano irregularrekoak ere badaude. Altxaera fatxada lauak izaten ditu ia beti. Ateak zirkuluerdiko arkua izan ohi du, baina dinteldua ere izan daiteke. Frontean leiho-ilara bat edo bi daude; zaharrenek triboladun profilak izaten dituzte, algimez edo parteluzez banatuta. Beheko solairuan etxebizitza bera dena dago, eta bereziki nabarmentzekoa da ezkontza-ganbera edo -estudioa. Beheko solairuaren atzealdean, kanpai-tximinia handia duen etxea dago.[2] Bi solairu daudenean, lehenengoak gelak izan ditzake, hasiera batean jaunentzat izango liratekeenak. Ohikoa da solairu bakarra andana izatea, uztak gordetzeko eta, antzina, zeta-harrak hazteko erabiltzen zena. Teilatuen estalkia beti mairutar teilz egina dago.[2] Joan Fusterrek aipamen zabala egiten die valentziar alqueríei El País Valenciano bere obran.[3] Miquel del Rey arkitektoak sakon aztertu ditu Valentziako landa-arkitektura eta, bereziki, Valentziako Hortako alqueríak.[4]
- Granadar alquería
Granadan eta Andaluziako beste probintzia batzuetan, hala nola Jaenen, Malagan eta Almerian, gaur egun arte iritsi dira batzuk. Alpujarretan eta Guadixko eskualdean, gaur egun, landa-turismorako berreskuratzen ari dira, eta beste batzuk kortijo edo udalerri bihurtu dira. Beste batzuek, ordea, ez zuten halako zorterik izan, eta bertokoen hiri handietara joatearen ondorioz desagertu ziren.
Erreferentziak
- ↑ a b (Katalanez) Ibiza i Osca, Vicent; Mut i Ruiz, J. Enric. (1995). Estudi sobre l'església de Sant Vicent Màrtir de Guadassuar. Guadasuar: Ajuntament de Guadassuar.
- ↑ a b c d e f g h Alquería. in: Gran Enciclopedia Temática de la Comunidad Valenciana. Historia Editorial Prensa Valenciana.
- ↑ Fuster, Joan. (1962). El País Valenciano. Bartzelona: Ediciones Destino, 74-75 or..
- ↑ (Katalanez) Alqueries: Paisatge i arquitectura en l'Horta. Valentzia: Consell valencià de cultura.
Kanpo estekak
| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q15501937
Multimedia: Alquerías / Alqueries / Q15501937
|
Artikulu hau Arkitekturari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
