Altruismo
Altruismoa besteak laguntzeko printzipioa eta praktika da, bestearen maitasun soilagatik eta trukean ezer jaso beharrik gabe, egoismo edo berekoikeriaren aurkakoa da eta enpatia eta eskuzabaltasunarekin parekatzen den bertutetzat jotzen da. Altruismoz jokatzen duten pertsonak nahiz altruismoz burututako ekintzak altruistak direla esaten da.
Gizakiok janaria eta bestelako ondasunak partekatzen ditugu. Altruistak dira, edo izan daitezke. Ohiko portaera bat da. Jokaera altruistak dakar taldeko beste kide batzuekiko lehiarako abantaila bati uko egitea, edo abantaila hori itzultzea ere.[1]
Biologia ebolutiboaren ikuspuntua
Enpatia tximinoen eta giza espeziearen berezko ezaugarria da, eta ez erlijioak irakatsitako zerbait. Erlijioak sortu aurretik, gure arbasoek bazuten sen morala (behartsuei laguntzen zieten, tratu txarrez kexatzen ziren…). Zenbaiten ustez, altruismoak ez du lekurik eboluzioan. Azalpen darwinista batzuen arabera, jokaera egoistak eragiten dituzten geneak hautatzen ditu eboluzioak. Kasu askotan, ordea, animaliek —intsektu eta hegaztiek, batez ere— elkarri laguntzen diote.[2]
Biologia ebolutiboaren ikuspuntutik, Juan Ignacio Pérez Iglesiasen hitzetan, hiru arrazoi hartzen dira aintzakotzat altruista izateak merezi izateko.[1]
- Ahaidetasunaren araberako hautaketa da. Horri jarraikiz, onuragarria da geneen zati bat partekatzen duten pertsonekin (ahaideekin) altruista izatea, horrela ondare genetikoaren zati batek irautea errazten baita.[1]
- Baliteke ere jasaten (edo onartzen) dugun bizkarroikeria izatea, batez ere elikagaiak edo bestelako ondasunak partekatzeaz ari garenean. Hori gertatzen da janaria duenak janari hori monopolizatu ezin duenean, janaria ez dutenek ezartzen dizkioten kostu altuak direla eta. Azken hauek janaria partekatzera behartzen ez badute ere, ez partekatze hori oso garestia izan dadila lor dezakete.[1]
- Hirugarrenik, elkarrekikotasuna dugu: gaur janaria edo beste ondasun baliotsu bat duenak, agian, iraganean, beste baten laguntza jaso du, edo agian etorkizunean beharko du laguntza hori. Hau da, abantailatsua izan liteke janaria partekatzea baldin eta jasotzen duenaren aldetiko elkarrekikotasuna onuragarria izan badaiteke etorkizunean partekatzen duenarentzat.[1]
Aurreko hiru arrazoi hauei laugarren bat gehitu behar zaie; hots, eskuzabaltasuna eragin dezakeen mekanismoa. Altruismoa eta, oro har, jokabide prosoziala, talde kulturalaren barneko hautespenaren ondorioa izan daiteke ere. Lankidetza sustatzen duten arauak garatu eta transmititzen dituzten taldeak abantailarekin lehiatzen dira horrelako arau ahulagoak edo irismen txikiagokoak dituztenenekin.[1]
Erreferentziak
- ↑ a b c d e f «"Gizakiok altruistak gara; zenbait, banpiroak ere bai" | Juan Ignacio Pérez Iglesias» Campusa (kontsulta data: 2024-10-27).
- ↑ https://www.berria.eus/iritzia/artikuluak/enpatia-eta-altruismoa_1041271_102.html
Ikus, gainera
Kanpo estekak
- Altruismoa Gizapedia webgunean.
- Jon Sudupe: "Enpatia eta altruismoa", Berria, 2014/07/20.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
