Arteak
Arteak kulturen eta gizarteen giza sormenaren teoria, aplikazioa eta adierazpen fisikoa dira, objektuak, inguruneak eta esperientziak sortzeko trebetasunak eta irudimena erabiliz. Arteen barruko kategoria tradizionaletan literatura sartzen da (poesia, drama, prosa, etab.), ikusizko arteak (pintura, marrazketa, diseinua, etab.), arte grafikoak (pintura, marrazketa, diseinua eta gainazal lauetan adierazitako beste forma batzuk), arte plastikoak (eskultura, modelatua), dekorazio-arteak (lakatuak, altzarien diseinua, mosaikoa, etab. ), arte eszenikoak (antzerkia, dantza, musika), musika (konposizio gisa) eta arkitektura (askotan barnealdeen diseinua barne).[1][2][3]
Arteen sailkapena
Erdi Aroa
Arteen sailkapena feudalismoaren eta Goi Erdi Aroaren ideologiaren parte da. Arte liberalak (hau da, esku-lanetatik libratzen zutenak eta, beraz, goi mailako pertsonentzat onargarriak zirenak[4]) eta arte mekanikoak (eskuzko lana behar zutenak eta, beraz, goi mailakoek egiten ez zituztenak). Arte liberalei zazpi arteak izena eman zitzaien, karolingiar hezkuntza sistemari lotuta: triviuma (gramatika, erretorika eta dialektika)[5] eta quadriviuma (aritmetika, geometria, astronomia eta musika)[6][7]. Mekanikak ere zazpi zirela esaten zen.
Pizkundea eta sei arteak
Pizkundetik aurrera, artistaren figura eta haren jarduera (humanistarenekin identifikatuta) balioesteak kontzeptu berriak sortzea ekarri zuen. Charles Batteuxek 1746an arte handietakoa eta arte ederrak deitu zituen. Bien gainjartzeak sei arteren zenbaki bat ematen du (zenbaki hori bat dator arteen sailkapen txinatar batekin)[8].
Ez dago sei arte horien artean (pintura, eskultura, arkitektura, musika, dantza eta poesia -edo literatura-) unibertsalki onartutako ordenaziorik lehen, bigarren, hirugarren, laugarren, bosgarren edo seigarren arte bat identifikatzen duenik.
Zinema: zazpigarren artea
García Fernández eta Sánchez Gonzálezen arabera[9], Ricciotto Canudoren obratik abiatuta, 1911n argitaratutako Manifiesto de las siete artes zinemari zazpigarren artea deitu zitzaion zerrendara gehitzeko.
Honela geratuko litzateke zerrenda:
Denborarekin, beste ahots batzuk agertu dira, zerrenda horretan adierazpide berriak sartzea eskatzen dutenak. Zortzigarren artea, bederatzigarren artea, etab. Izendapenak modu ez hain unibokoan erabiltzen dira arte gisa identifikatzeko eta, beraz, prestigiatzeko, ahalik eta mailarik handienean jarriz adierazpen artistiko eta kultural guztien artean, komikia, argazkia, diseinu grafikoa, telebista, publizitatea, bideojokoak, tatuajeak, origamia, etab.
Erreferentziak
- ↑ The arts. .
- ↑ Definition of THE ARTS. .
- ↑ Significado de Arte. .
- ↑ (Frantsesez) Marrou, Henri-Irénée; médiévale, Congrès international de philosophie. (1969). Les Arts libéraux dans l'Antiquité classique. J. Vrin (kontsulta data: 2022-02-19).
- ↑ The Oxford Dictionary of English Etymology. (1995 reprint. argitaraldia) 1966 ISBN 0-19-861112-9. PMC 2506563. (kontsulta data: 2022-02-19).
- ↑ Quadrivium. (kontsulta data: 2022-02-19).
- ↑ «A History of Western Philosophy 2.5» maritain.nd.edu (kontsulta data: 2022-02-19).
- ↑ Doménech del Río, Antonio José.. (2005). Pensamiento y religión en Asia oriental. Editorial UOC ISBN 978-84-9788-131-9. PMC 847586258. (kontsulta data: 2022-02-19).
- ↑ García Fernández, Emilio C.. (2002). Guía histórica del cine. Editorial Complutense ISBN 84-7491-673-9. PMC 49670241. (kontsulta data: 2022-02-19).
Kanpo estekak
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
