Aspiran

Aspiran
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Okzitania
Departamendua	Hérault
Izen ofiziala	Aspiran
Posta kodea	34800
Geografia
Koordenatuak	43°33′57″N 3°26′58″E / 43.5658°N 3.4494°E / 43.5658; 3.4494
Azalera	16,13 km²
Altitudea	17 m, 160 m eta 77 m
Mugakideak	Adissan, Canet, Fontès, Lieuran-Cabrières, Nébian, Paulhan, Péret eta Treçan
Demografia
Biztanleria	1.672 (2023ko urtarrilaren 1a)
805 (%48)   (%52) 873
Dentsitatea	104 bizt/km²

Aspiran (okzitanieraz Aspiran, frantsesez eta ofizialki: Aspiran) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.672 biztanle zituen 16,13 km²-ko azaleran.

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Adissan, Canet, Fontès, Lieuran-Cabrières, Nébian, Paulhan, Péret eta Treçan.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Aspiran

Paulhan (3,1 km)

Lieuran-Cabrières (3,3 km)

Tressan (3,4 km)

Bélarga (3,4 km)

Adissan (4,0 km)

Péret (4,3 km)

Puilacher (4,7 km)

Nébian (4,7 km)

Campagnan (4,9 km)

Canet (5,0 km)

Usclas-d'Hérault (5,5 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo garbia du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo : revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima mediterraneo du, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 14,7 °C-koa da, 16,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 707 mm-koa da, urtarrilean 6,2 euri-egun eta uztailean 2,7 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Saint-André-de-Sangonis udalerrian dago, 11,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 15,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 652,4 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM34239002">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « St Andre De Sangonis », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_34239002.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 43,5 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,2 °C-koa da, 2018ko otsailaren 27an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 2004ko urriaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM34239002" />.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:^[1]

2023 erroldaren arabera, Aspiran udalerrian 1.613 biztanle zeuden eta 727 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 2,22 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 33,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Udalerrian 476 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (233). Guraso bakarreko 54 familietatik 29etan ama zen guraso bakarra. 262 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 98k seme-alaba bakarra zuten etxean, 83k bi, eta 33k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 189 bikoteetatik 14tan (% 7,4) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiago zituzten 1.406 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 24,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 75,1). 80 urte edo gehiagoko 143 biztanleetatik 96 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 47 kolektibitateren batean.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 43,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,4 izatezko bikotean eta % 6,5 PACS bidez lotuta). % 22,2 ezkongabeak ziren, % 7,7 alargunak eta % 7,8 dibortziatuak.<ref name="menages" />

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,3), eskulangileak (% 15,0), enplegatuak (% 13,5), erdi-mailako lanbideak (% 12,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,3) Hérault departamenduko batez bestekoaren (% 30,6) gainetik dago. 30 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 4,1).<ref name="menages" />

2023 erroldaren arabera, udalerrian 913 etxebizitza zeuden. Horietatik 737 egoitza nagusi ziren, 75 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 100 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (796), eta apartamentuak gutxi ziren (102). Egoitza nagusietatik 548 beren jabearen bizilekuak ziren, 165 alokairuan zeuden, 14 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 24 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (162).<ref name="etxebizitzak" />

Egoitza nagusien artean gehienek 4 gela zituzten (269). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (435 etxebizitzatan). 493 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 331 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 345tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />

2023 urtean 15-64 urteko 985 biztanleetatik 754 aktibo ziren (% 76,5), horietako 674 lanean (% 68,4) eta 80 langabezian (aktiboen % 10,6).

230 ez-aktibotik 69 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 30,0), 61 erretiraturik zeuden (% 26,5) eta 100 bestelako ez-aktibo ziren (% 43,5).

Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>

Udalerrian 505 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 674 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.320 eurokoa zen.

2007an zeuden 75 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.^[4]

2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 5 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.^[5]

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m² baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.^[6]

2000. urtean Aspiran udalerrian 113 nekazaritza-ustiategi zeuden, 576 hektarea erabiltzen.^[7]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

• (Frantsesez)Résumé statistique^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
• (Frantsesez)Évolution et structure de la population^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko datuen fitxa.
• (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.