Aubagne

Aubagne
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Proventza-Alpeak-Kosta Urdina
Departamendua	Rodanoren Ahoak
Izen ofiziala	Aubagne
Posta kodea	13400
Geografia
Koordenatuak	43°17′27″N 5°34′15″E / 43.2908°N 5.5708°E / 43.2908; 5.5708
Azalera	54,9 km²
Altitudea	101 m, 74 m, 701 m eta 193 m
Mugakideak	Allauch, Cassis, Gémenos, La Penne-sur-Huveaune, Roquefort-la-Bédoule, Roquevaire, Carnoux-en-Provence eta Marseilla
Demografia
Biztanleria	47.529 (2023ko urtarrilaren 1a)
24.976 (%52,3)   (%47,7) 22.752
Dentsitatea	866 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuak	Argentona
aubagne.fr

Aubanha (okzitanieraz Aubanha, frantsesez eta ofizialki: Aubagne) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Rodanoren Ahoak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Azken erroldaren arabera 47.529 biztanle zituen 54,9 km²-ko azaleran.

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Allauch, Cassis, Gémenos, La Penne-sur-Huveaune, Roquefort-la-Bédoule, Roquevaire, Carnoux-en-Provence eta Marseilla.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Aubagne

Carnoux-en-Provence (4,1 km)

La Penne-sur-Huveaune (4,6 km)

Gémenos (4,7 km)

Roquefort-la-Bédoule (5,3 km)

Roquevaire (6,8 km)

Allauch (8,6 km)

Cassis (9,0 km)

La Destrousse (9,5 km)

Auriol (10,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo garbia du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo : revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima mediterraneo du, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 14,6 °C-koa da, 1,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 608 mm-koa da, urtarrilean 6,1 euri-egun eta uztailean 1,5 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 15,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 647,8 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM13005003">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Aubagne », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_13005003.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,9 °C-koa da, 2017ko abuztuaren 5an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11,1 °C-koa da, 2012ko otsailaren 12an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1988ko apirilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM13005003" />.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:^[1]

2023 erroldaren arabera, Aubagne udalerrian 45.977 biztanle zeuden eta 21.508 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 2,14 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 39,4), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Udalerrian 12.970 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (5.100). Guraso bakarreko 2.901 familietatik 2.424etan ama zen guraso bakarra. 6.106 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 3.065k seme-alaba bakarra zuten etxean, 2.674k bi, eta 1.125k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 5.100 bikoteetatik 645tan (% 12,6) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiago zituzten 39.663 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 6,9 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 42,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 67,0). 80 urte edo gehiagoko 3.447 biztanleetatik 3.033 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 414 kolektibitateren batean.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 39,1 ezkonduta zegoen, eta beste % 14,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,0 izatezko bikotean eta % 4,5 PACS bidez lotuta). % 29,2 ezkongabeak ziren, % 7,9 alargunak eta % 9,3 dibortziatuak.<ref name="menages" />

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 33,1), enplegatuak (% 18,7), erdi-mailako lanbideak (% 15,8), eskulangileak (% 11,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 33,1) Rodanoren Ahoak departamenduko batez bestekoaren (% 29,2) gainetik dago. 26 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).<ref name="menages" />

2023 erroldaren arabera, udalerrian 23.043 etxebizitza zeuden. Horietatik 21.246 egoitza nagusi ziren, 287 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 1.510 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (14.290), etxeak baino gehiago (8.640). Egoitza nagusietatik 10.523 beren jabearen bizilekuak ziren, 10.170 alokairuan zeuden, 5.069 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 553 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (7.288).<ref name="etxebizitzak" />

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (6.913). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (9.368 etxebizitzatan). 12.246 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 10.442 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 7.090tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />

2023 urtean 15-64 urteko 28.616 biztanleetatik 21.183 aktibo ziren (% 74,0), horietako 18.483 lanean (% 64,6) eta 2.700 langabezian (aktiboen % 12,7).

7.433 ez-aktibotik 2.815 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 37,9), 1.554 erretiraturik zeuden (% 20,9) eta 3.063 bestelako ez-aktibo ziren (% 41,2).

Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>

Udalerrian 28.892 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 18.483 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.970 eurokoa zen, eta biztanleen % 18 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

2007an zeuden 4.132 komertzioetatik, 25 erauzte enpresak ziren, 47 janari enpresak ziren, 42 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 5 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 222 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 420 eraikuntza enpresak ziren, 1.096 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 92 garraio enpresak ziren, 212 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 132 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 162 finantziazio enpresak ziren, 201 higiezinen enpresak ziren, 588 zerbitzu enpresak ziren, 667 administrazio publikoko enpresak ziren eta 221 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.^[4]

2009an zeuden norbanakoentzako 783 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 3 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 3 posta bulegoak, 19 banku bulegoak, 7 funerariak, 80 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 6 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 4 ibilgailuen alokairu bulegoak, 6 autoeskolak, 97 igeltseroak, 37 margolariak, 55 zurginak, 89 iturginak, 52 argiketariak, 14 eraikuntza enpresak, 63 ile apaindegiak, 8 albaitariak, 14 aldi baterako lan enpresak, 145 jatetxeak, 46 higiezinen agentziak, 10 tintoreriak eta 22 apaindegiak.^[5]

2009an zeuden 345 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 6 supermerkatuak, 8 brikolaje denda handika, 2 120 m² baino gehiagoko dendak, 9 120 m² baino gutxiagoko dendak, 41 okindegiak, 19 harategiak, 4 kongelatu-dendak, 5 arraindegiak, 17 liburu dendak, 59 arropa dendak, 24 etxerako tresna dendak, 18 zapata-dendak, 12 elektrotresna dendak, 29 altzari dendak, 17 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 30 drogeria, 14 lurrin-dendak, 10 bitxi-dendak eta 19 lore-dendak ziren.^[6]

2000. urtean Aubagne udalerrian 117 nekazaritza-ustiategi zeuden, 260 hektarea erabiltzen.^[7]

2009an 2 tratamendu laburretarako ospitale, 3 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 4 psikiatriko, 2 urgentzia zentro, 2 amatasun-klinika, 3 osasun-zentro, 17 botika eta 6 anbulantzia zegoen.

2009an 16 haur-eskola eta 14 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Aubagne udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 2 hezkuntza orokorreko lizeo eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 2.287 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.861 eta lizeo teknologikoetan 439.

Aubagne udalerrian 2 goi-mailako hezkuntza ez-unibertsitarioko zentroak zeuden, horietatik1 osasun-formakuntzako zentroa eta 1 bestelako formakuntzazentroa.bestelako goi-mailako ikasketa zentro bat zegoen.

• (Frantsesez)Résumé statistique^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
• (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
• (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.