Biscarrosse

Biscarrosse
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Akitania Berria
Departamendua	Landak
Barruti	Mont-de-Marsango barrutia
Kantonamendu	canton of Parentis-en-Born
Izen ofiziala	Biscarrosse
Posta kodea	40600
Geografia
Koordenatuak	44°23′35″N 1°09′50″W / 44.3931°N 1.1639°W / 44.3931; -1.1639
Azalera	160,48 km²
Altitudea	62 m, 0 m, 78 m eta 29 m
Mugakideak	La Teste-de-Buch, Gastes, Parentis-en-Born, Sanguinet, Lugos eta Ychoux
Demografia
Biztanleria	15.836 (2023ko urtarrilaren 1a)
7.915 (%51,4)   (%48,6) 7.490
Dentsitatea	99 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuak	Pombal eta Forchheim
ville-biscarrosse.fr

Biscarrosse (okzitanieraz: Biscarròssa) Frantziako hego-mendebaldeko kostaldeko hiria da, Landetako departamenduaren iparraldean eta Akitania Berriako eskualdean. Cazaux eta Sanguinet eta Biscarrosse eta Parentis urmaelen artean dago.

Udalerriak 12.209 biztanle zituen 2007an. XV. mendeko eliza, XVI. mendeko gaztelua eta bainu-etxe ospetsua ditu.^[1]

1000. urtera arte Gaskoinian euskaraz eta gaskoineraz hitz egiten zen eta gaur egun bertako toponimian euskararen arrasto ugari daude.^[2] Biscarrosse izena euskarazko bizkar hitzetik dator eta toponimoa euskaraz Bizkarrotze da.^[2] Huescako Biscarrués herriak antzeko toponimia du.

Honako udalerri hauek ditu mugakide: La Teste-de-Buch, Gastes, Parentis-en-Born, Sanguinet, Lugos eta Ychoux.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo : revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Charenteko eta Akitaniako kostaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak udazkenean eta neguan; eguzkialdi ona; negu epela (6,5 °C); itsas haizearen eraginpean)<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,4 °C-koa da, 13,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 992 mm-koa da, urtarrilean 12,8 euri-egun eta uztailean 7,1 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 851,5 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM40046001">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Biscarrosse », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_40046001.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,6 °C-koa da, 2022ko uztailaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,6 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 15an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1965ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM40046001" />.

2023 erroldaren arabera, Biscarrosse udalerrian 15.716 biztanle zeuden eta 8.112 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 1,94 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 38,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Udalerrian 4.959 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (3.013). Guraso bakarreko 595 familietatik 423etan ama zen guraso bakarra. 3.217 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 873k seme-alaba bakarra zuten etxean, 694k bi, eta 175k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.351 bikoteetatik 142tan (% 10,5) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiago zituzten 13.858 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 10,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 43,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 72,0).<ref name="menages" />

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 47,3 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,0 izatezko bikotean eta % 7,3 PACS bidez lotuta). % 19,6 ezkongabeak ziren, % 7,6 alargunak eta % 8,3 dibortziatuak.<ref name="menages" />

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 44,0), enplegatuak (% 15,4), erdi-mailako lanbideak (% 14,5), goi-mailako langileak (% 8,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 44,0) Landak departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) gainetik dago. 9 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).<ref name="menages" />

2023 erroldaren arabera, udalerrian 13.804 etxebizitza zeuden. Horietatik 8.139 egoitza nagusi ziren, 5.192 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 473 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (9.004), eta apartamentuak gutxi ziren (4.668). Egoitza nagusietatik 5.054 beren jabearen bizilekuak ziren, 2.851 alokairuan zeuden, 460 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 234 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (2.065).<ref name="etxebizitzak" />

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (2.949). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (4.010 etxebizitzatan). 6.334 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 4.179 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 3.319tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />

2023 urtean 15-64 urteko 8.756 biztanleetatik 6.622 aktibo ziren (% 75,6), horietako 5.752 lanean (% 65,7) eta 871 langabezian (aktiboen % 13,2).

2.133 ez-aktibotik 579 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 27,1), 872 erretiraturik zeuden (% 40,9) eta 682 bestelako ez-aktibo ziren (% 32,0).

Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>

Udalerrian 5.529 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 5.752 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.960 eurokoa zen, eta biztanleen % 10 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

Ondorengo taulan Biscarrosseko alkateak ageri dikra, 1983 urtetik aurrera.

•  Pombal (Portugal)
•  Forchheim (Alemania)

• Udalaren webgune ofiziala
• Biscarrosse - turismo webgunea