Cluny

Cluny Cluny
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Borgoina-Franche-Comté
Departamendua	Saona eta Loira
Izen ofiziala	Cluny
Jatorrizko izena	Cluny
Posta kodea	71250
Geografia
Koordenatuak	46°26′04″N 4°39′33″E / 46.4344°N 4.6592°E / 46.4344; 4.6592
Azalera	23,71 km²
Altitudea	244 m, 226 m, 574 m eta 330 m
Mugakideak	Lournand, Azé, Berzé-le-Châtel, Château, Cortambert, Donzy-le-Pertuis, Igé, Jalogny, Sainte-Cécile, Sologny, Verzé eta La Vineuse sur Fregande
Demografia
Biztanleria	4.942 (2023ko urtarrilaren 1a)
2.535 (%50,8)   (%49,2) 2.453
Dentsitatea	208 bizt/km²
cluny-tourisme.com eta cluny.fr

Cluny Frantziako ekialdean dagoen udalerria da, Borgoina-Franche-Comtéko eskualdean eta Saona eta Loira departamenduan kokatutakoa, Dijon eta Lyon artean.

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Lournand, Azé, Berzé-le-Châtel, Château, Cortambert, Donzy-le-Pertuis, Igé, Jalogny, Sainte-Cécile, Sologny, Verzé eta La Vineuse sur Fregande.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo : revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatuaren eta klima kontinentalaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Borgoina eta Saonako haranako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: eguzkialdi ona (1900 ordu/urte), uda beroa (18,5 °C); aire lehorra udaberrian eta udan, haize ahulak)<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,2 °C-koa da, 17,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 836 mm-koa da, urtarrilean 1,1 euri-egun eta uztailean 7,6 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Jalogny udalerrian dago, 3,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 873,4 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM71240001">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Jalogny_sapc », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_71240001.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,6 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 12an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21,6 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 17an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1977ko azaroaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM71240001" />.

2023 erroldaren arabera, Cluny udalerrian 4.520 biztanle zeuden eta 2.430 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 1,86 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 49,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Udalerrian 1.183 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (661). Guraso bakarreko 156 familietatik 141etan ama zen guraso bakarra. 721 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 226k seme-alaba bakarra zuten etxean, 160k bi, eta 75k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 366 bikoteetatik 57tan (% 15,6) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiago zituzten 4.374 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 21,7 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 35,6. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 65,7). 80 urte edo gehiagoko 548 biztanleetatik 368 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 180 kolektibitateren batean.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 33,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 14,2 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,7 izatezko bikotean eta % 4,5 PACS bidez lotuta). % 34,6 ezkongabeak ziren, % 9,4 alargunak eta % 7,9 dibortziatuak.<ref name="menages" />

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,9), eskulangileak (% 13,5), bestelakoak (% 12,4), enplegatuak (% 11,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,9) Saona eta Loira departamenduko batez bestekoaren (% 37,8) azpitik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,4).<ref name="menages" />

2023 erroldaren arabera, udalerrian 2.837 etxebizitza zeuden. Horietatik 2.434 egoitza nagusi ziren, 225 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 177 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.444), eta apartamentuak gutxi ziren (1.371). Egoitza nagusietatik 1.110 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.284 alokairuan zeuden, 416 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 41 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (605).<ref name="etxebizitzak" />

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (884). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (1.149 etxebizitzatan). 1.167 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.275 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 753tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />

2023 urtean 15-64 urteko 2.872 biztanleetatik 1.903 aktibo ziren (% 66,3), horietako 1.740 lanean (% 60,6) eta 163 langabezian (aktiboen % 8,6).

969 ez-aktibotik 641 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 66,2), 156 erretiraturik zeuden (% 16,1) eta 172 bestelako ez-aktibo ziren (% 17,8).

Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>

Udalerrian 2.658 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.740 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.610 eurokoa zen, eta biztanleen % 13 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

X. mendean eraikitzen hasi ziren, 910. urtearen inguruan, eta 1130an amaitu. Arkitektura erromanikoaren adibide ederra dugu.

• (Frantsesez) Clunyko webgune ez ofiziala
• (Frantsesez) Abadiaren arkitekturari buruzkoa

Artikulu hau Frantziako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.