Crocosmia
| Crocosmia | |
|---|---|
 | |
| Sailkapen zientifikoa | |
| Erreinua | Plantae |
| Ordena | Asparagales |
| Familia | Iridaceae |
| Generoa | Crocosmia |
| Azpibanaketa | |
Krokosmia iridazeoen familiako espezie iraunkor eta erraboildunen genero txiki bat da. Iridazeoen jatorria Hego Afrikako Lurmutur Probintzian dago. Delta del Parana, Tigre, Buenos Aires eta Argentinan zehar ere aurkitzen da.
Crocosmia × crocosmiiflora espeziea , Europa guztian bezala, Euskal Herrian ere landare inbaditzaile kontsideratzen da. Bertakoak diren landareekin lehiaketan sartzen da[1] eta azkar ugaltzen da, bereziki erreka ertzetan[2]. Hainbat herritan auzolana antolatu izan da kroskomia landareak errotik kentzeko[2][1][3].
Deskribapena
Belar iraunkorrak dira, 30-100 cm-ko garaierakoak, hostotza erorkorra edo iraunkorra dutenak, eta kormo txiki eta globotsuetatik hazten direnak. Hostoak linealak edo lantzeolatuak dira, paralelinerbioak, marjina osokoak. Infloreszentzia koloretsuak dituzte, 4 eta 20 lore bitartekoak. Hermafroditak, zigomorfoak eta sesilak dira, eta azpioposizioan jartzen dira, adarkatutako ihes-adar batean. Loreak kolore distiratsukoak dira, laranja koloretik gorri eskarlataraino. Tepaloak oinarriari lotuta daude, eta 1 eta 1,5 cm arteko hodi bat osatzen dute, pixka bat kurbatua. Fruitua kapsula dehiszentea da. Udan loratzen dira. Oinarrizko zenbaki kromosomikoa x=11 da.
_02.jpg)
Lantzeko modua
"Montbretia" edo "Vara de San José" izenez ere ezagunak, genero honetako espezieak erraz gurutzatzen dira elkarren artean, eta hibrido interespezifiko konplexuak sortzen dituzte. Hori dela eta, oso zaila da zehaztea landare edo labore jakin bat espezie jakin batekoa den ala ez. Crocosmiasen espezieak eta barietateak erraz hedatzen dira kormoz eta haziz. Hibrido batzuk oso inbaditzaileak dira eta bertakotzea lortzen dute, Australia, Brasil eta Costa Ricako eskualde batzuetan bezala.
Taxonomia
Generoa (Pappe ex Hook.)-ek deskribatu zuen Planch. eta Journal of Botany, British and Foreign 66: 141 aldizkarian argitaratua. 1928.[4]
Crocosmia grezierazko hitzetatik eratorritako izen generikoa da: "krokos", "azafraia" eta "osme", "usaina"), bere loreek sakatzean askatzen duten azafrai usaina aipatzen du.
Espezieak
- Crocosmia ambongensis (H.Perrier) Goldblatt & J.C.Manning
- Crocosmia aurea (Pappe ex Hook.) Planch.
- Crocosmia × crocosmiiflora (Lemoine) N.E.Br.
- Crocosmia fucata (Lindl.) M.P.de Zu
- Crocosmia masoniorum (L.Bolus) N.E.Br.
- Crocosmia mathewsiana (L.Bolus) Goldblatt ex M.P.de Vos
- Crocosmia paniculata (Klatt) Goldblatt
- Crocosmia pearsei Oberm.
- Crocosmia pottsii (Baker) N.E.Br.
Gaur egun, 400 Crocosmia barietate inguru daude, mundu osoan zehar landutakoak. Barietate horietako asko Crocosmia aurea eta C. potssii-ren arteko hibrido interespezifiko artifizialetik datoz. Hibrido hau, Crocosmia x crocosmiflora ("Montbretia") izenekoa, Victor Lemoinek lortu zuen lehen aldiz Frantzian 1880an. Gurutzaketa honetatik, dozenaka barietate atera ziren, hauen artean aipagarriak dira:
- lore handi eta laranjak dituen 'His Majesty'.
- 'Jackanapes' lore gorri-laranjak, barneko gingilak urre-hori kolorekoak.
- lore horiko 'solfatarea' eta brontze-koloreko hostotza.
Erreferentziak
- ↑ a b «Vista Alegre parkeko Krokosmiak kentzeko auzolana» Zarauzko Eraztun Berde Urdina 2023-04-27 (kontsulta data: 2024-07-16).
- ↑ a b «Krokosmia landare inbaditzailea kentzeko lanetan ari dira Eulenekoak Kilimon errekan, URA Agentziaren aginduz - Elgoibar» barren.eus (kontsulta data: 2024-07-16).
- ↑ «__Bermeoko Udala__ Albistea» www.bermeo.eus (kontsulta data: 2024-07-16).
- ↑ «Crocosmia» Tropicos.org. Missouri Botanical Garden.
Bibliografia
- de Vos, M.P. (1999) Crocosmia. Flora of Southern Africa 7: 129-138.
- Peter Goldblatt, John Manning, Gary Dunlop & Auriol Batten. Crocosmia and Chasmanthe.Royal Hortikultural Society Plant Collector Guide, 236p.
- Kostelijk, P.J. (1984) Crocosmia in gardens. The Plantsman 5: 246-253.
- Dimitri, M. 1987. Argentinako Nekazaritza eta Lorezaintza Entziklopedia. I. liburukia. Landatutako landareen deskribapena. Editorial ACME S.A.C.I., Buenos Aires.
Kanpo estekak
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
