HBB

HBB
Egitura erabilgarria PDB Ortologoaren bilaketa: PDBe RCSB PDB ID kodeen zerrenda 6HBW, 1A00, 1A01, 1A0U, 1A0Z, 1A3N, 1A3O, 1ABW, 1ABY, 1AJ9, 1B86, 1BAB, 1BBB, 1BIJ, 1BUW, 1BZ0, 1BZ1, 1BZZ, 1C7B, 1C7C, 1C7D, 1CBL, 1CBM, 1CH4, 1CLS, 1CMY, 1COH, 1DKE, 1DXT, 1DXU, 1DXV, 1FN3, 1G9V, 1GBU, 1GBV, 1GLI, 1GZX, 1HAB, 1HAC, 1HBA, 1HBB, 1HBS, 1HCO, 1HDB, 1HGA, 1HGB, 1HGC, 1HHO, 1IRD, 1J3Y, 1J3Z, 1J40, 1J41, 1J7S, 1J7W, 1J7Y, 1JY7, 1K0Y, 1K1K, 1KD2, 1LFL, 1LFQ, 1LFT, 1LFV, 1LFY, 1LFZ, 1LJW, 1M9P, 1MKO, 1NEJ, 1NIH, 1NQP, 1O1I, 1O1J, 1O1K, 1O1L, 1O1M, 1O1N, 1O1O, 1O1P, 1QI8, 1QSH, 1QSI, 1QXD, 1QXE, 1R1X, 1R1Y, 1RPS, 1RQ3, 1RQ4, 1RQA, 1RVW, 1SDK, 1SDL, 1THB, 1UIW, 1VWT, 1XXT, 1XY0, 1XYE, 1XZ2, 1XZ4, 1XZ5, 1XZ7, 1XZU, 1XZV, 1Y09, 1Y0A, 1Y0C, 1Y0D, 1Y0T, 1Y0W, 1Y22, 1Y2Z, 1Y31, 1Y35, 1Y45, 1Y46, 1Y4B, 1Y4F, 1Y4G, 1Y4P, 1Y4Q, 1Y4R, 1Y4V, 1Y5F, 1Y5J, 1Y5K, 1Y7C, 1Y7D, 1Y7G, 1Y7Z, 1Y83, 1Y85, 1Y8W, 1YDZ, 1YE0, 1YE1, 1YE2, 1YEN, 1YEO, 1YEQ, 1YEU, 1YEV, 1YFF, 1YG5, 1YGD, 1YGF, 1YH9, 1YHE, 1YHR, 1YIE, 1YIH, 1YVQ, 1YVT, 1YZI, 2D5Z, 2D60, 2DN1, 2DN2, 2DN3, 2DXM, 2H35, 2HBC, 2HBD, 2HBE, 2HBF, 2HBS, 2HCO, 2HHD, 2HHE, 2M6Z, 2W6V, 2W72, 2YRS, 3B75, 3D17, 3D7O, 3DUT, 3HXN, 3IC0, 3IC2, 3KMF, 3NL7, 3NMM, 3ODQ, 3ONZ, 3OO4, 3OO5, 3P5Q, 3QJB, 3QJC, 3QJD, 3QJE, 3R5I, 3S65, 3S66, 3SZK, 3W4U, 3WCP, 3WHM, 4FC3, 4HHB, 4IJ2, 4L7Y, 4M4A, 4M4B, 4MQC, 4MQG, 4MQH, 4MQI, 4N7N, 4N7O, 4N7P, 4N8T, 4NI0, 4NI1, 4ROL, 4ROM, 4WJG, 4X0L, 4XS0, 5E29, 5E6E, 5EE4, 5HU6, 5JDO, 5KDQ, 5E83
Identifikatzaileak
Aliasak	HBB (HUGO), CD113t-C, beta-globin, hemoglobin subunit beta, ECYT6
Kanpoko IDak	OMIM: 141900   MGI: 5474850   HomoloGene: 68066   GeneCards: HBB   OMA: HBB - orthologs
Genetikoki lotutako gaixotasunak
Heinz body anemia , dominant beta-thalassemia , beta-thalassemia HBB/LCRB , hereditary persistence of fetal hemoglobin-sickle cell disease syndrome , hemoglobin M disease , beta thalassemia  [1]
Genearen kokapena (gizakia) Kromosoma: 11 (gizakia)[2] Banda 11p15.4 Hasiera 5.225.464 bp[2] Amaiera 5.229.395 bp[2]
Genearen kokapena (sagua) Kromosoma: 7 (sagua)[3] Banda 7 E3|7 Hasiera 103.461.731 bp[3] Amaiera 103.463.203 bp[3]
RNA adierazpen eredua Bgee gizakia sagua (ortholog) Adierazpen ohikoena trabecular bone  kaba zain periodontal fiber  Monozito hezur-muin Besoko trizeps Skeletal muscle tissue of biceps brachii  bone marrow cell  glutes  odol Adierazpen ohikoena hezur-muin bare neural tube  bihotz birika ganglionic eminence  ventricular zone  mesentzefalo Hestegorri zone of skin  Erreferentziazko adierazpen datu gehiago BioGPS
Gene ontologia Funtzio molekularra iron ion binding  oxygen binding  oxygen carrier activity  peroxidase activity  metal ion binding  hemoglobin binding  proteina lotura  heme binding  haptoglobin binding  Zelularen osagaia zitosol  endocytic vesicle lumen  blood microparticle  zelulaz kanpoko eremu  hemoglobin complex  extracellular exosome  haptoglobin-hemoglobin complex  tertiary granule lumen  ficolin-1-rich granule lumen  extracellular space  Prozesu biologikoa positive regulation of cell death  protein heterooligomerization  nitric oxide transport  positive regulation of nitric oxide biosynthetic process  oxygen transport  Gatzapen  receptor-mediated endocytosis  regulation of blood pressure  bicarbonate transport  hydrogen peroxide catabolic process  platelet aggregation  response to hydrogen peroxide  renal absorption  cellular oxidant detoxification  neutrophil degranulation  garraio  Iturburuak: : Amigo / QuickGO
Ortologoak Espeziea Gizakia Sagua Entrez 3043 101488143 Ensembl ENSG00000244734 ENSMUSG00000073940 UniProt P68871 P02088 RefSeq (RNAm) NM_000518 NM_008220 RefSeq (proteina) NP_000509 NP_032246 NP_001188320 NP_001265090 Kokapena (UCSC) Chr 11: 5.23 – 5.23 Mb Chr 7: 103.46 – 103.46 Mb PubMed bilaketa [4] [5]
Wikidata
Ikusi/Editatu giza genea Ikusi/Editatu saguaren genea

Giza genomaren 11. kromosoman aurkitutako HBB geneak hemoglobinaren beta azpiunitatearen kate polipeptidikoa kodetzen du.  11. kromosomako β-globina locus multigenean kokatuta dagoen beso motzeko 15.4 posizioak, hain zuzen ere. .

β-globinaren eta honen aldameneko globinen expresioa locus kontrol eskualde (LCR, locus control region) bakarraren menpe dago, globinaren geneetatik gora kokatutako locuseko elementu erregulatzaile garrantzitsuena. Aldaera aleliko normalak 1600 base pare luze eta 3 exoi ditu.^[6] β-globina multzoko geneen ordena 5' - epsilon - gamma-G - gamma-A - delta - beta - 3' da.

Helduen A1 hemoglobina bi β azpiunitatez (HBB) eta bi α azpiunitatez (HBA) osatuta dago. Kate polipeptidiko bakoitzerako aminoazidoak 147 aa (HBB) eta 142 aa (HBA) dira.

Hemoglobina fetala berriz, hainbat azpiunitatek osatzen dute. 2 HBB azpiunitate izan beharrean, 2 HBG izango ditu. β(HBB) eta γ (HBG) oso antzekoak dira; izan ere, aminoazido kopuru bera dute. Hala ere, 136. posizioan desberdinatsun bat dute, alanina edo glizina bat egon daiteke eta aldaketa horrek oxigenoarekin ahaidetasun handiagoa sortuko du.

hbb geneak O₂, CO₂ eta H₂ garraiatzeaz arduratzen den hemoglobinaren β-globina proteina kodetuko du. Molekula horiekiko afinitatea Bohr efektuak definitzen du; medioaren baldintzen arabera hemoglobinak CO₂-arekiko edo H⁺-arekiko afinitate handiagoa izango duela azaltzen duena. ^[6]

Esaterako, biriketan, non pH-a 7.6 ingurukoa den, hemoglobinak O₂-arekiko duen ahaidetasuna handitu egiten da, daraman CO₂ eta H⁺ askatuz. Ehunetan, aldiz, CO₂ kontzentrazioa altuagoa eta pH-a baxuagoa (7.2) direnez, hemoglobinak O₂-arekiko afinitatea galtzen du, O₂ hau askatuz eta CO₂-arekin eta H⁺-arekin bat eginez. ^[7]

hbb genea funtsezkoa da hemoglobinaren egitura espezifikoan, eta bere funtzioa eraginkortasunez betetzeko aukera ematen dio. ^[8] hbb genetik datorren β-proteinak 147 aminoazido ditu, zortzi α helize osatuz. Gainera, hemo talde bat du, oxigenoa batzeko aukera ematen diona.

Hemo taldea protoporfirinaz (eraztun organikoa) osatuta dago eta honi burdinazko atomo bat gehitzen zaio. Ferroso egoeran dagoen burdinazko atomoak 6 lotura eratzen ditu: lau protoporfirinarekin, bakarra hemoglobinaren edozein azpiunitateko histidinarekin eta geratzen dena oxigenoari batzeko erabiltzen du.

Hemoglobinan β azpiunitate batek bi α azpiunitaterekin interakzionatzen du. Hala ere, horietako batekin lotura sendoagoak sortzen ditu. Egitura horri (AB) dimero deitzen zaio eta arbitrarioki zenbaki bat ematen zaio, 1 edo 2 izan daitezkeelarik. Adibidez, β-globulina 1 α-globulinarekin elkarrekintza sortzean AB1 konplexua osatzen da; zeinak, aldi berean, AB2 dimeroarekin lotura ahulagoarekin elkarreragiten duen. A1 eta B1 artean 30 aminoazido daude tartean, eta A1eta B2 artean, berriz, soilik 19.

Izan ere, hemoglobina eratzeko orduan, lehenik eta behin, HBB bat eta HBA1 bat konbinatzen dira modu ez-kobalentean, dimero bat sortzeko eta bigarrenik, bi dimero konbinatzen dira lau kateko hemoglobina funtzionala den tetrameroa sortzeko.^[9]

β-globinak ezinbestekoa da hemoglobinaren egituran. HBBk hemo eskualde bat du, non oxigenoa, karbono dioxidoa eta hidrogenoa batzen zaizkion eta hauek garraiatzea baimentzen duen. Sekuentzian aldaketarik edo malformaziorik badago, zenbait molekularen garraioa ezgaituko litzateke, organismoarentzat kaltegarria litekeena. ^[10]

Gene honetan gaixotasunak eragiten dituzten 50 mutazio aurkitu dira gutxienez.

β-globinarekin erlazionatutako gaixotasun batzuk:

Anemia faltziformea gizabanako homozigotoetan pairatzen den gaixotasuna da; hau da, bi gurasoetatik malformazioa dakarten indibiduoetan. hbb genean, glutamatoaren (GAG) ordez balina (GTG) bat agertaratzen duen aldaera batek eragiten du. Horrek karga-diferentzia bat sortzen du. Izan ere, glutamatoak karga negatiboa du, eta, beraz, anemia faltziformearen hemoglobinak bi karga negatibo gutxiago izango ditu, β-globina bakoitzeko. Gainera, balina, glutamatoa ez bezala, hidrofobikoa da eta sortzen dituen interakzioen ondorioz, eritrozitoen “igitai” forma edo forma luzea sortzen da.^[11]

Bestalde, alelo mutantearen heterozigotoa izatea eta ondorioz gaixotasuna eritrozitoen %1ean bakarrik garatzea abantaila bat izan daiteke populazio jakinetan. Izan ere, malariaren parasitoa eritrozitora sartzen da hemoglobinaren tokia hartuz, baina anemia faltziformea dutenen kasuan, eritrozitoen forma dela eta, parasitoa ezin da sartu eta beraz, ezin da gaixotasuna guztiz adierazi eta ez du heriotza eragiten.^[12]

Beta-talasemia berriz,  11. kromosomako β-globina azpiunitatea ekoizten duen aleloetako batean (Beta talasemia minorra) edo bietan (Beta talasemia nagusia) heredatutako mutazio genetiko bat da. Alelo mutanteak bi taldetan banatzen dira: β0, zeinetan oxigenoaren garraioa baimentzen ez duten β-globina ez-funtzionala sortzen den, eta β+, zeinetan β-globina proteina normal kopuru txiki bat sortzen den. Beta talasemia txikia gizabanako batek β alelo normala eta beta alelo anormala (β0 edo β+) heredatzen dituenean gertatzen da. Honek, anemia mikrozitiko arina eragiten du, askotan sintomarik gabea edo nekea eta azal zurbila sor dezakeena. Beta-talasemia nagusia berriz, pertsona batek bi alelo anormal heredatzen dituenean gertatzen da. Hau bi β+ alelo, bi β0 alelo edo bakoitzeko bat izan daiteke. Beta-talasemia nagusia gaixotasun larria da; bada, anemia larria eragiten du eta bizitza osorako odol-transfusioak edota farmakoak behar dira heriotza ekiditeko. ^[13]