Hadear
| Hadear | ||||
|---|---|---|---|---|
| Hadear | ||||
| Kronologia | ||||
| Hasiera | duela 4.567.300.000 urte | |||
| Amaiera | duela 4.031 milioi urte | |||
| Honen parte da | Aurrekanbriar eta ICS Standard Global Chronostratigraphic (Geochronologic) Scale (en)  | |||
| Etimologia | ||||
| Honen izena darama | Hades | |||
| ||||
Hadearra Lurraren historiako lehen eona edo garai geologikoa da. Lurra sortu edo eratu zenean hasten da, duela 4567 milioi urte eta 567 milioi urte irauten du, hau da, duela 4000 milioi urte arte. Hadearra amaitzean, Arkearra hasi zen.
Ezaugarri nagusiak
Garai hauetan, seguruenik, Eguzki sistema sortzen ari zen, eta Lur planeta ere bai. Lur planeta kiskalitako suzko bola bat zela uste da, oso ezegonkorra, Hadearrean zehar Lur planeta hozten hasi zen, lurzoru solido bat eratu zitzaion arte. Hasieran eratu zen lurzoru honek aldaketa handiak jasan zituen, sumendien erupzio bortitzen ondorioz. Eon honetan zehar, Lur planetak eta Eguzki sistemako beste hainbat astroek, Ilargiak adibidez, hainbat asteroide eta beste motatako astroen talka bortitzak jaso zituzten, duela 3800-4000 milioi urte.
Harri Hadearrak
XX. mendearen amaieran hainbat zientzialariek harri Hadearrak aurkitu zituzten Groenlandian, Kanadako iparraldean eta Australian. Bertan aurkitu dira, besteak beste, ezagutzen diren mineralik zaharrenak, Zirkoniozko kristalak. Mineral hauetatik zaharrenek 4400 milioi urte dituzte, Lurraren sorreratik hurbilen datatu direnak dira[1].
Ilargiaren sorrera
Gaur egun dagoen hipotesi hedatuenak dio Lurra-Ilargia sistema inpaktu erraldoi baten ondorioz sortu zela[2]. Duela 4.527 ± 10 milioi urte Marteren tamaina zuen gorputz batek (Tea izenekoak) proto-Lurra sortu berriarekin talka egin zuen, materiala orbitara bidaliz eta hortik Ilargia sortuz. Inpaktu bortitz honek baporizarutiko arroka kopuru izugarria utzi zuen garai hartako atmosfera finean. CO2-ko atmosfera honetan ura ere izango zen[3] eta planeta hoztu ahala prezipitatu eta lehenengo ozeanoak sortzen hasi ziren.
Azpibanaketak
Aztarna geologiko gutxi gelditzen denez Nazioarteko Estratigrafia Batzordeak ez du Hadearraren azpibanaketarik egin. Dena dela Ilargiaren fase geologikoak erabili izan dira Hadearra hainbat fasetan banatzeko.
Erreferentziak
- ↑ Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4[thinspGyr ago : Abstract : Nature. ] 2007-03-08 (kontsulta data: 2018-10-31).
- ↑ (Ingelesez) Kleine, Thorsten; Palme, Herbert; Mezger, Klaus; Halliday, Alex N.. (2005-12-09). «Hf-W Chronometry of Lunar Metals and the Age and Early Differentiation of the Moon» Science 310 (5754): 1671–1674. doi:. ISSN 0036-8075. PMID 16308422. (kontsulta data: 2018-10-31).
- ↑ IngentaConnect Origin of water in the terrestrial planets. 2007-10-01 (kontsulta data: 2018-10-31).
Ikus, gainera
Kanpo estekak
| Autoritate kontrola |
|
|---|
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
