Ilargi berri
Ilargi berria[1], ilberria[2] Lurraren eta Eguzkiaren artean dagoelako ikusezina gertatzen den ilargia da.[1] Orduan, Lurretik ezin dugu begi hutsez bere hemisferio ikusgaia ikusi.
Ezaugarriak
"Ilargi berri astronomikoa", "ilargi beltza" edo "ilargi iluna" izenez ere deitua, Eguzkiak, Ilargiak eta Lurrak ia 180°-ko angelua osatzen duten espazio-posizioa da, hau da, hiru astroak lerro zuzen itxurazko batean daude, eta posizio horrek irauten duen bitartean ezin da Ilargia Lurretik ikusi, Eguzkiaren distiratik ezkutatuta geratzen baita. Ilargiaren fase horretan, baldintza espezifiko batzuk gertatzen direnean, eguzki eklipseak gertatzen dira, partzialak, eraztun-itxurakoak edo osoak.
Hau ez da nahastu behar "ilargi berria" (baina ikusgai) edo "ilgora"rekin, hau da, Ilargiaren lehen agerpena zeruan, ilargi astronomiko berria sortu ondoren. "Ilargi berri astronomikoa" gertatu eta 18 eta 30 ordu bitartean, gutxi gorabehera, hiru astroek posizioz aldatzen dute apur bat, eta ez dute lerro zuzen bat osatzen. Egoera berri horretan, Ilargia adar-formako ezaugarri txiki gisa ikusten hasiko da arratsaldeko zeruan, mendebalderantz, eta eguzkia ezkutatu ondoren, eta oraindik geratzen den ilunabarrean, "ilargi berria" ikus daiteke. Hori zen, antzina, herri semita batzuek (juduak, arabiarrak[3]) ilargi-hilabete bakoitzeko lehen egunari hasiera emateko espero zuten seinalea.
Hilero Ilargia ilberriari dagokion posizioan egoten da berriro (ilargi berri astronomikoa) Lurrarekiko eta Eguzkiarekiko, baina espazioan dauden hiru astroen angeluak ez du beti 180°-ko angelua osatzen. Hala balitz, hilero eguzki eklipse bat gertatuko litzateke ilberrian, eta 14 egun geroago beste eklipse bat, oraingoan ilargia, ilbetean. Ilberri bakoitzean ez da nahitaez eguzki eklipse bat gertatu behar; hala ere, eguzki eklipse ororen aurretik ilargi berria dago.
Oso gutxitan ikusten dira eklipseak, sortzen diren baldintza espezifikoengatik. Gehienetan, ilberrian zehar, zeruko hiru gorputzen lerrokadura-angelua pixka bat inklinatua izaten da, eta 180°-tik oso gertu egoten da, baina ez da zehatza izaten. Fenomeno hori dela eta, Lurraren azalean dagoen behatzaile baten ikuspuntutik, aukera batzuetan, Ilargia Eguzkiaren paretik igaroko da haren gainetik, eta beste batzuetan haren azpitik igaroko da. Lurreko behatzaileak ez du inolako eklipserik nabarituko, ezta beste fenomeno arrarorik ere, Ilargiaren diskoa eguzkiaren aurrean igarotzea eguzkiaren distira biziak ezkutatzen baitu.[4]
Erreferentziak
- ↑ a b «ilargi_berri». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Kontsulta data: 2026-08-18).
- ↑ «Ilbete». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Kontsulta data: 2026-08-18).
- ↑ (Ingelesez) «Visibility of Muharram Crescent 1432 AH» Islamic Crescents' Observation Project.
- ↑ (Ingelesez) Espenak, Fred. «Eclipses and the Moon's Orbit» NASA Eclipse Web Site (NASA).
Kanpo estekak
| Autoritate kontrola |
|
|---|
| Ezaugarriak eta jatorria |  | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Geologia |
| ||||||||||
| Behaketa eta esplorazioa |
| ||||||||||
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
