Kalaka
 |
Artikulu edo atal hau «Kalaka (musika tresna)» artikuluarekin batu dadila proposatu da. (Eztabaida) |
Kalaka euskal musika tradizioko hots-tresna zaharra da, eta idiofonoen familiaren barruan sailkatzen da. Idiofonoak jotzean edo astintzean beren gorputzaren bibrazioaren bidez soinua sortzen duten tresnak dira. Euskal Herriko hainbat herritan erabili izan da mendeetan zehar, batez ere ospakizun erlijiosoekin eta erritu herrikoiekin lotuta. Tresna xumea izan arren, bere hots zakar eta indartsuak presentzia handia izan du herri giroan.[1]
Deskribapena
Kalaka egurrez egindako soinu-tresna da. Normalean hiru oholtxo edo taulatxoz osatzen da: erdiko pieza kirten edo helduleku bati lotuta egoten da, eta alboetako bi piezak goialdean egindako zulo txikietatik pasatzen den sokatxo baten bidez lotzen dira. Egiturari esker, kanpoko taulatxoak libre mugi daitezke erdikoaren inguruan.[1]
Tresna kirtenetik helduta astintzen denean, alboetako bi oholtxoek erdiko pieza jotzen dute behin eta berriz, eta horrek kalaka-ren berezko hots lehor eta zaratatsua sortzen du. Sortzen duen soinua urrutitik entzun daiteke, eta horregatik izan da erabilgarria herriko dei edo abisuetarako.[1]
Kalaka egiteko erabiltzen den egurra gogorra eta erresistentea izaten da normalean, soinua garbiago eta indartsuago ateratzeko. Tresnaren tamaina eta forma herriaren edo artisauaren arabera alda daitezke, baina oinarrizko egitura ia beti berdina izaten da.[1]
Erabilera
Kalaka gehienetan eskuz jotzen da, kirtenetik helduta eta mugimendu azkarrez astinduta. Astintzean sortzen diren kolpeek erritmo jarraituak edo errepikakorrak osatzen dituzte. Batzuetan modu librean erabiltzen da, inolako erritmo zehatzik gabe, eta beste batzuetan erritmo markatuak sortzeko erabiltzen da, taldean edo ospakizun jakin batzuetan.[1]
Tresna hau bereziki Aste Santuko ospakizunekin lotuta dago Euskal Herrian. Garai horretan, elizetako kanpaiak isilik egoten zirenean, kalakak erabiltzen ziren elizkizunetarako dei egiteko edo herritarrei ospakizunen berri emateko. Eliza barruan nahiz kaleetan erabiltzen ziren, eta haurrek zein helduek jotzen zituzten.[1]
Horrez gain, kalakak jai herrikoietan eta bestelako ekitaldi tradizionaletan ere erabili izan dira, erritmoa markatzeko edo giro berezia sortzeko. Gaur egun, euskal kultura tradizionalaren parte gisa mantentzen dira, eta zenbait tokitan oraindik ere artisau moduan egiten eta erabiltzen dira.[1]
- ↑ a b c d e f g Juan Garmendia Larrañaga - Xabier Mendiguren Bereziartu: Juan Garmendia Larrañagaren hiztegi etnografikoa. Donostia: Ikastolen Elkartea, 2003. 110.or.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
