Kuraka
Kuraka (kitxueraz, probintzia bateko gobernadore nagusia edo Tawantinsuyuko agintari komunal bat) edo curaca (espainierazko ortografia), Inka Inperioko funtzionario bat zen, magistratu papera betetzen zuena, Sapa Inka, Inperioaren buruzagia zena baino lau maila beherago, gutxi gorabehera. Kurakak ziren ayllusen buruzagiak (klanen antzeko familia-unitateak). Zerga biltzaileak ziren eta aginte erlijiosoa zuten, naturaz gaindikoaren eta hilkorren erresumaren arteko bitartekariak zirelarik. Izpirituen munduak hilkorra oparotasunez bedeinkatzearen erantzule ziren, eta hondamendiren bat gertatuz gero ere erantzule ziren, lehorte bat adibidez.
Kurakak pribilegioak zituen, hala nola, zergetatik salbuetsita egotea, poligamia izateko eskubidea eta litera batean bidaiatzea.
Kuraka aristokrata bat zen, sarritan, baina ez beti, oinordetzan jasotzen zen kargua. Kurakak "nagusi" esan nahi du, eta bere autoritatea Inkak ematen zion. Ayllu bakoitzak, berez, lau kuraka zituen: goikoa eta behekoa (hanan eta hurin), eta horietako bakoitzak laguntzaile bat zuen. Hala ere, lauretatik kuraka batek besteak baino gehiago izaten jarraitzen zuen.
Espainiarrek Peru konkistatu zutenean, Espainiako gobernu-sistemak buruzagi indigenak erabili zituen beren komunitateetako eskulana mobilizatzeko eta zergak biltzeko bitartekari gisa, espainiarrei emateko enkomienda gisa. Sistema, lehenik, Karibeko uharteetan ezarri zen, non buruzagi horiek kazike deituak izan ziren, ondoren Mexikon, non arawak hitza zabaldu zen, eta, ondoren, Andeetako eskualdean, non kuraka hitza mantendu zen. Elite indigenek beren posizioei eutsi zieten esleitutako papera betetzen zuten bitartean. XVIII. mendearen amaieran, indigenei zergak gehitzeak presioa eragin zuen kurakek beren komunitateekiko zuten leialtasunean eta euren estatusa ordena kolonialean mantentzeko nahian. 1781eko Tupac Amaruren matxinada, kuraka bat buru zuena, José Gabriel Condorcanqui, Tupac Amaru II.a bezala ezaguna, Andeetan espainiar ordena kolonialari eginiko erronkarik serioena izan zen espainiar konkistatik.
| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q2513785
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
