Laiphadibi
Laiphadibi (manipureraz: ꯂꯥꯏꯐꯗꯤꯕꯤ) Indiako Manipur estatuko panpina tradizionalak dira, gehienetan arropaz eta lastoz eginten direnak. Beste izen batzuk ere hartzen dituzte: Laiphadabi (manipureraz: ꯂꯥꯏꯐꯗꯕꯤ), Laidhibi (manipureraz: ꯂꯥꯏꯙꯤꯕꯤ), Laidhabi (manipureraz: ꯂꯥꯏꯙꯕꯤ) eta Laidhi (manipureraz: ꯂꯥꯏꯙꯤ).[1] Panpina hauek funtsezko zeregina dute Manipurreko kulturaren elementu askotan, besteak beste, dantzetan, jaialdietan, folklorean, ipuinetan, historian, literaturan, mitologian, esaera zaharretan eta sanamahismo erlijio tradizionalean.[2][3]
Panpina tradizional hauek jostailu gisa hasten dira, baina erritualen zati garrantzitsu bat ere bihurtzen dira. Sentimendu propioak dituzten espiritu bizidunak balira bezala tratatzen zaie eta Ita (manipureraz: ꯏꯇꯥ, hitzez hitz 'emakumezko lagun') deitzen zaie.[2][3][4]
Laidhibi panpinak asko aldatu dira denborarekin. Saltzeko eginak ziren lehen bertsioek tonga-phanek eta lai-phi (jainkoentzako arropak) zeramatzaten; geroago, apaingarririk gabeko potloi sinpleak. Orain, merkaturako egiten diren panpina askok raslila dantzarako jantziak eta bitxiak daramatzate.[2][5]
XIX. mendearen amaieran britainiarrak Manipurrera iritsi zirenean, bertako eskulangintza aurkitu zuten, eta panpina tradizionalak izan ziren eraman zituzten lehenengo elementuetako batzuk. Denborarekin, panpina erritu erlijiosoen zati garrantzitsu eta haurrentzako jostailu izatetik erakusgai eta oroigarri izatera pasa zen.[2][6]
Panpina ezagunak pertsonaia ospetsuetan oinarritzen dira. Pertsonaia batzuk honako hauek dira: Khamba eta Thoibi, Manipurreko istorioetako maitale ospetsuak; Sandrembi eta Chaisra, Manipurreko ipuinetako ahizpa ona eta gaiztoa; eta Radha eta Krishna, tradizio hinduistako betiereko maitaleak. Beste panpina batzuek, aldiz, Manipurreko komunitate etnikoak, senar-emaztegaiak, jainkosak, emakume arrantzaleak eta Disneyko printzesak ere –Mari Errauskin esate baterako– irudikatzen dituzte.[2][1][7]
Erreferentziak
- ↑ a b (Ingelesez) Ngangbam, Amukhomba. «An Artisan’s journey in making Dolls-Khongbantabam Thoibi» Manipur Times 2014-04-03 (kontsulta data: 2025-11-07).
- ↑ a b c d e (Ingelesez) Sunita, Akoijam. «Laiphadibi: The Cloth Dolls that Guard and Guide Manipuri People» Sahapedia (kontsulta data: 2025-11-07).
- ↑ a b (Ingelesez) «Laiphadibi : Cloth Dolls of Manipur» Encyclopedia of Intangible Cultural Heritage (kontsulta data: 2025-11-07).
- ↑ (Ingelesez) «Laiphadibi: The Guardians of Manipur Part I» MASH India (kontsulta data: 2025-11-07).
- ↑ (Ingelesez) Dutta, Srishti B. «Laiphadibi Dolls Of Manipur With Living Spirit In Them Are Believed To Protect Its Possessor» Indiatimes 2023-06-17 (kontsulta data: 2025-11-07).
- ↑ (Ingelesez) «Laiphadibi: The Making, Evolution and Process Part II» MASH India (kontsulta data: 2025-11-07).
- ↑ (Ingelesez) Ngangbam, Amukhomba. «MSF 2015: Lady Artisan carves a niche in doll making at Stall No S-66» Manipur Times 2015-11-28 (kontsulta data: 2025-11-07).
Kanpo estekak
| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q133464342
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
