Lapalud

Lapalud
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Proventza-Alpeak-Kosta Urdina
Departamendua	Vaucluse
Izen ofiziala	Lapalud
Posta kodea	84840
Geografia
Koordenatuak	44°18′16″N 4°41′20″E / 44.3044°N 4.6889°E / 44.3044; 4.6889
Azalera	17,37 km²
Altitudea	47 m, 42 m, 59 m eta 45 m
Mugakideak	Saint-Just, Saint-Marcel-d'Ardèche, Pierrelatte, Bollène eta Lamotte-du-Rhône
Demografia
Biztanleria	3.853 (2023ko urtarrilaren 1a)
1.946 (%50,8)   (%49,2) 1.882
Dentsitatea	222 bizt/km²
mairie-lapalud.fr

Lapalud (frantsesez eta ofizialki: Lapalud) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vaucluse departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Azken erroldaren arabera 3.853 biztanle zituen 17,37 km²-ko azaleran.

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saint-Just, Saint-Marcel-d'Ardèche, Pierrelatte, Bollène eta Lamotte-du-Rhône.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Lapalud

Lamotte-du-Rhône (4,4 km)

Bollène (5,8 km)

Saint-Just (5,9 km)

Saint-Marcel-d'Ardèche (6,2 km)

Pont-Saint-Esprit (6,2 km)

Mondragon (7,5 km)

Pierrelatte (7,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo garbia du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo : revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima mediterraneo du, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da, 17,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 805 mm-koa da, urtarrilean 6,1 euri-egun eta uztailean 3,2 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Pont-Saint-Esprit udalerrian dago, 7,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 829,8 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM30202002">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Pont-Saint-Esprit », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_30202002.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,2 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 6an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12,7 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 7an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1972ko otsailaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM30202002" />.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:^[1]

2023 erroldaren arabera, Lapalud udalerrian 3.780 biztanle zeuden eta 1.629 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 2,32 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 30,3). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 29,8 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Udalerrian 1.147 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (499). Guraso bakarreko 157 familietatik 122etan ama zen guraso bakarra. 577 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 277k seme-alaba bakarra zuten etxean, 192k bi, eta 101k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 499 bikoteetatik 73tan (% 14,6) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiago zituzten 3.083 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,7 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 38,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 73,9).<ref name="menages" />

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 45,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,7 izatezko bikotean eta % 6,3 PACS bidez lotuta). % 23,6 ezkongabeak ziren, % 6,2 alargunak eta % 6,6 dibortziatuak.<ref name="menages" />

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 32,7), eskulangileak (% 25,7), erdi-mailako lanbideak (% 15,0), enplegatuak (% 12,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 32,7) Vaucluse departamenduko batez bestekoaren (% 33,5) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,3).<ref name="menages" />

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.894 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.631 egoitza nagusi ziren, 69 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 194 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.511), eta apartamentuak gutxi ziren (358). Egoitza nagusietatik 1.069 beren jabearen bizilekuak ziren, 528 alokairuan zeuden, 142 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 34 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (444).<ref name="etxebizitzak" />

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (728). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (864 etxebizitzatan). 1.121 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 733 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 769tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />

2023 urtean 15-64 urteko 2.359 biztanleetatik 1.754 aktibo ziren (% 74,4), horietako 1.475 lanean (% 62,5) eta 279 langabezian (aktiboen % 15,9).

604 ez-aktibotik 157 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 26,0), 154 erretiraturik zeuden (% 25,5) eta 294 bestelako ez-aktibo ziren (% 48,7).

Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>

Udalerrian 667 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.475 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.790 eurokoa zen, eta biztanleen % 18 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

2007an zeuden 130 komertzioetatik, 9 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 31 eraikuntza enpresak ziren, 27 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 17 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.^[4]

2009an zeuden norbanakoentzako 40 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 5 igeltseroak, 5 margolariak, 5 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 3 jatetxeak eta 2 apaindegiak.^[5]

2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m² baino gehiagoko denda zen, 4 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 altzari denda zen eta 1 lore-denda zen.^[6]

2000. urtean Lapalud udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 430 hektarea erabiltzen.^[7]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

• (Frantsesez)Résumé statistique^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
• (Frantsesez)Évolution et structure de la population^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko datuen fitxa.
• (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.