Lorp-Sentaraille

Lorp-Sentaraille
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Okzitania
Departamendua	Ariège
Barruti	Saint-Gironseko barrutia
Kantonamendu	canton of Saint-Lizier
Izen ofiziala	Lorp-Sentaraille Sentaraille
Posta kodea	09190
Geografia
Koordenatuak	43°00′32″N 1°07′10″E / 43.0089°N 1.1194°E / 43.0089; 1.1194
Azalera	6,15 km²
Altitudea	354 m, 418 m eta 374 m
Mugakideak	Caumont, Gajan, Saint-Lizier eta Taurignan-Vieux
Demografia
Biztanleria	1.381 (2023ko urtarrilaren 1a)
720 (%52,2)   (%47,8) 660
Dentsitatea	225 bizt/km²
lorp-sentaraille.fr

Lorp-Sentaraille (frantsesez eta ofizialki: Lorp-Sentaraille) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.381 biztanle zituen 6,15 km²-ko azaleran.

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Caumont, Gajan, Saint-Lizier eta Taurignan-Vieux.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Lorp-Sentaraille

Taurignan-Vieux (0,6 km)

Caumont (1,6 km)

Taurignan-Castet (1,7 km)

Ganac (1,8 km)

Gajan (1,8 km)

Mercenac (2,7 km)

Montgauch (3,5 km)

Saint-Lizier (3,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo : revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio zentraletako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1200 mm artekoa)<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,2 °C-koa da, 3,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 861 mm-koa da, urtarrilean 9,4 euri-egun eta uztailean 6,2 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 973,2 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM09289001">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Saint-Girons », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_09289001.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,8 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -18,7 °C-koa da, 1987ko urtarrilaren 19an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1949ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM09289001" />.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:^[1]

2023 erroldaren arabera, Lorp-Sentaraille udalerrian 1.351 biztanle zeuden eta 649 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 2,08 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 33,7), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Udalerrian 421 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (200). Guraso bakarreko 84 familietatik 65etan ama zen guraso bakarra. 220 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 94k seme-alaba bakarra zuten etxean, 88k bi, eta 19k hiru edo gehiago.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiago zituzten 1.170 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 50,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 75,2).<ref name="menages" />

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 41,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 21,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 15,1 izatezko bikotean eta % 6,3 PACS bidez lotuta). % 23,8 ezkongabeak ziren, % 7,2 alargunak eta % 6,6 dibortziatuak.<ref name="menages" />

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 37,4), enplegatuak (% 17,6), erdi-mailako lanbideak (% 16,8), eskulangileak (% 16,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 37,4) Ariège departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,8).<ref name="menages" />

2023 erroldaren arabera, udalerrian 735 etxebizitza zeuden. Horietatik 647 egoitza nagusi ziren, 45 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 43 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (680), eta apartamentuak gutxi ziren (53). Egoitza nagusietatik 474 beren jabearen bizilekuak ziren, 154 alokairuan zeuden, 49 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 19 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (216).<ref name="etxebizitzak" />

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (306). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (301 etxebizitzatan). 509 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 284 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 313tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />

2023 urtean 15-64 urteko 794 biztanleetatik 601 aktibo ziren (% 75,7), horietako 540 lanean (% 68,0) eta 61 langabezian (aktiboen % 10,1).

193 ez-aktibotik 52 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 26,9), 69 erretiraturik zeuden (% 35,8) eta 72 bestelako ez-aktibo ziren (% 37,3).

Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>

Udalerrian 631 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 540 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.120 eurokoa zen.

2007an zeuden 97 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 7 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 25 eraikuntza enpresak ziren, 29 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 7 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.^[4]

2009an zeuden norbanakoentzako 33 zerbitzu publikoetatik, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 4 igeltseroak, 5 margolariak, 6 zurginak, 4 iturginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.^[5]

2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen eta 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen.^[6]

2000. urtean Lorp-Sentaraille udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 304 hektarea erabiltzen.^[7]

2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

• (Frantsesez)Résumé statistique^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
• (Frantsesez)Évolution et structure de la population^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko datuen fitxa.
• (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.