Mati Unt
| Mati Unt | |
|---|---|
 | |
| Bizitza | |
| Jaiotza | Jõgevako konderria, 1944ko urtarrilaren 1a |
| Herrialdea |  Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna  Estonia |
| Heriotza | Tallinn, 2005eko abuztuaren 22a (61 urte) |
| Hobiratze lekua | Metsakalmistu |
| Familia | |
| Ezkontidea(k) | Mare Puusepp Ela Tomson Lii Unt |
| Hezkuntza | |
| Heziketa | Tartuko Unibertsitatea |
| Hizkuntzak | estoniera |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | idazlea, antzerkigilea, antzerki zuzendaria, dramagilea eta errealizadorea |
| Enplegatzailea(k) | Tartuko Unibertsitatea |
| Lan nabarmenak | ikusi
|
| Jasotako sariak | |
   | |
Mati Unt (Linnamäe, Voore parrokia [gaur egun Voore, Mustvee parrokia], Jõgeva konderria - Tallinn, 2005eko abuztuaren 22a) estoniar idazle, saiakeragile eta antzerki zuzendaria izan zen.
Biografia
Bere lehen eleberria, batxilergoa amaitu ondoren 18 urterekin idatzia, Hüvasti, kollane kass (Agur, Katu Horia) izan zen. Tartuko Unibertsitatean literatura, kazetaritza, eta filologia ikasketak burutu zituen. Horren ondoren, Vanemuine Antzokiko zuzendari izan zen 1966tik 1972ra, kargu bera izan zuen Gazteen Antzokian 1991ra arte, eta gero Estoniako Antzerki Dramatikoan 2003ra arte, idazle freelance bihurtu zen arte.[1]
Unt Ela Tomson telebistako kazetari eta gidoilariarekin ezkonduta egon zen 1965etik, 1973an dibortziatu ziren arte.[2]
1966an Estoniako Idazleen Batasunean sartu zen. 1980an, Estoniako SSRko Ohorezko Idazle izendatu zuten, eta urte horretan bertan 40 intelektualen Gutunaren sinatzaileetako bat bihurtu zen. 2000. urtean Izar Zuriaren Ordena eman zioten.
2005ean, hil baino gutxi lehenago, arte liberalen irakasle bihurtu zen unibertsitatean. Metsakalmistuko hilerrian lurperatuta dago, Tallinnen.
Obrak
Elkarren segidako lau eleberrik, Võlg (Zorra, 1964), Elu võimalikkusest kosmoses (Espazioan bizitzeko aukeraz, 1967), Kuu nagu kustuv päike (Ilargia irteten den eguzkia bezala, 1971), eta Must mootorrattur (Motorzale beltza, 1976), idazle garrantzitsu ospea ezarri zuten. Gainera, funtsezkoa izan zen abangoardiako antzerkia sobietarren osteko Estoniara eramateko.
Bere hainbat eleberri zinemarako egokitu dira hil zenetik, tartean 2007an Veiko Õunpuuren Sügisball ("Udazkeneko bola").[3]
- Eleberriak eta ipuinak
- Hüvasti, kollane kass (1963)
- Võlg (1964)
- Elu võimalikkusest kosmoses (1967)
- Mõrv hotellis (1969)
- Kuu nagu kustuv päike (1971; bilduma)
- Tühirand (1972)
- Ja kui me veel surnud ei ole, siis elame praegugi (1973)
- Mattias ja Kristiina (1974; bilduma)
- Via regia (1975)
- Must mootorrattur (1976; bilduma)
- Sügisball (1979)
- Räägivad (1984)
- Räägivad ja vaikivad (1986)
- Öös on asju (1990)
- Doonori meelespea (1990)
- Tere, kollane kass! (1992)
- Brecht ilmub öösel (1996)
- Antzezlanak
- See maailm või teine (1966)
- Phaethon, päikese poeg (1968)
- Charley tädi (1970, antzerkirako moldaketa)
- Südasuvi 1941 (1970, antzerkirako moldaketa)
- Viimnepäev (1972)
- Kolm põrsakest ja hea hunt (1973)
- Good-bye, baby (1975)
- Kümme neegrit (1976)
- Peaproov (1977)
- Vaimude tund Jannseni tänaval (1984)
- Huntluts (1999, Oskar Lutsen obren antzerkirako moldaketa)
- Graal! (2001)
- Stiil ehk Mis on maailma nimi
- Meister ja Margarita (2001, Mikhail Bulgakoven eleberriaren antzerkirako moldaketa)
- Vend Antigone, ema Oidipus (2006, Sofoklesen eta Euripidesen antzezlanen moldaketa)
- Gidoiak
- Võlg (1966)
- Saja aasta pärast mais (1987)
- Surma hinda küsi surnutelt (1977)
- Sügisball (2007)
- Saiakerak
- Kuradid ja kuningad (1989)
- Ma ei olnud imelaps (1990)
- Argimütoloogia sõnastik (1993)
- Vastne argimütoloogia (1996)
- Sirise, sirise, sirbike (2003)
- Theatrum mundi (2004)
- Painajalik sundmõte. Sirbi veerukirjad 1997-2005 (2024)
- Itzulpenak
- Gottfried August Bürger. Vabahärra von Münchhauseni imepärased reisid ja seiklused (1974, 1992)
- Carl Gustav Jung. Tänapäeva müüt: asjadest, mida nähakse taevas (1995)
- Eugenio Barba. Paberlaevuke (1999)
Sariak eta aintzatespenak
- 1976: Friedebert Tuglas saria[4]
- 1978: Juhan Smuul saria
- 1980: Juhan Smuul saria
- 1980: Estoniako SESko Meritu Oneko Idazlea
- 1990: Estoniako Antzerkiko Arteen Merituaren Saria
- 1990: Poloniako Errepublikaren Kultura Merezimenduaren Ordena
- 1990: Priit Põldroos saria
- 1991: Urteroko Literatura Saria
- 1994: Estoniako Kultur Fundazioaren Urteroko Literatura Saria[5]
- 2000: Izar Zuriaren Ordena (III. klasea)
- 2000: Aleksander Kurtna saria[6]
- 2001: Estoniako Antzerkiko Arteen Merituaren Saria
- 2001: Friedebert Tuglas saria[4]
- 2002: Estoniako Errepublikaren Kultura Saria[7]
- 2003: Estoniako Kultur Fundazioaren Urteroko Literatura Saria[8]
Erreferentziak
- ↑ Talivee, Elle-Mari. Mati Unt at Estonian Literature Centre. .
- ↑ (Estonieraz) «Tomson, Ela» Eesti entsüklopeedia 2011.
- ↑ «Sügisball (2007)» IMDb.
- ↑ a b (Estonieraz) «Friedebert Tuglase novelliauhind» Eesti Kirjanike Liit (kontsulta data: 2025-04-22).
- ↑ (Estonieraz) «Kirjanduse sihtkapitali aastapreemiad 1994» Kultuurkapital (kontsulta data: 2025-04-22).
- ↑ (Estonieraz) «Aleksander Kurtna nimeline auhind» Tartu Linnaraamatukogu (kontsulta data: 2025-04-22).
- ↑ (Estonieraz) «Unt, Mati» Eesti Teatriliit (kontsulta data: 2025-04-22).
- ↑ (Estonieraz) «Kirjanduse sihtkapitali aastapreemiad 2003» Kultuurkapital (kontsulta data: 2025-04-22).
Kanpo estekak
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
