Menton

Menton Menton Menton
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Proventza-Alpeak-Kosta Urdina
Departamendua	Itsas Alpeak
Barruti	Niceko barrutia
Alkatea	Alexandra Masson
Izen ofiziala	Menton
Jatorrizko izena	Menton Menton
Posta kodea	06500
Geografia
Koordenatuak	43°46′29″N 7°29′59″E / 43.7747°N 7.4997°E / 43.7747; 7.4997
Azalera	14,05 km²
Altitudea	16 m, 0 m, 774 m eta 160 m
Mugakideak	Castellar, Castillon, Gorbio, Roquebrune-Cap-Martin, Sainte-Agnès eta Ventimiglia
Demografia
Biztanleria	30.604 (2023ko urtarrilaren 1a)
16.333 (%53,8)   (%46,2) 14.003
Dentsitatea	2.178 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuak	Montreux, Namur, Baden-Baden, Sotxi, Nauplio, Noordwijk eta Valentzia
Matrikula	06
menton.fr

Menton Frantziako eta Okzitaniako kostaldeko hiri mugakidea da, Côte d'Azuren eta Italiako mugan kokatutakoa.

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Castellar, Castillon, Gorbio, Roquebrune-Cap-Martin, Sainte-Agnès eta Ventimiglia.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo garbia du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo : revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima mediterraneo du, eta Var eta Alpe Maritimoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udazkenean eta neguan; eguzkialdi oso ona udan; negu epela (8 °C); laino gutxi)<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 15,9 °C-koa da, 0 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 741 mm-koa da, urtarrilean 5,6 euri-egun eta uztailean 1,8 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Peille udalerrian dago, 5,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 935 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM06091003">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Peille », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_06091003.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 35 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,3 °C-koa da, 2018ko otsailaren 27an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1987ko azaroaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM06091003" />.

2023 erroldaren arabera, Menton udalerrian 30.298 biztanle zeuden eta 15.048 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 2,01 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 41,9), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Udalerrian 8.619 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (3.746). Guraso bakarreko 1.601 familietatik 1.252etan ama zen guraso bakarra. 4.396 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 2.139k seme-alaba bakarra zuten etxean, 1.616k bi, eta 468k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 3.272 bikoteetatik 374tan (% 11,4) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiago zituzten 25.878 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 7,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 46,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 68,8).<ref name="menages" />

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 43,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,6 izatezko bikotean eta % 4,4 PACS bidez lotuta). % 24,5 ezkongabeak ziren, % 8,1 alargunak eta % 8,9 dibortziatuak.<ref name="menages" />

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 34,5), enplegatuak (% 22,8), erdi-mailako lanbideak (% 14,5), eskulangileak (% 10,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 34,5) Itsas Alpeak departamenduko batez bestekoaren (% 32,8) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).<ref name="menages" />

2023 erroldaren arabera, udalerrian 29.757 etxebizitza zeuden. Horietatik 15.009 egoitza nagusi ziren, 12.533 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 2.214 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (26.878), etxeak baino gehiago (2.757). Egoitza nagusietatik 8.482 beren jabearen bizilekuak ziren, 5.949 alokairuan zeuden, 1.464 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 578 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (4.772).<ref name="etxebizitzak" />

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (5.315). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (7.682 etxebizitzatan). 8.579 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 8.679 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.760tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />

2023 urtean 15-64 urteko 18.162 biztanleetatik 14.179 aktibo ziren (% 78,1), horietako 12.667 lanean (% 69,7) eta 1.512 langabezian (aktiboen % 10,7).

3.983 ez-aktibotik 1.490 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 37,4), 1.123 erretiraturik zeuden (% 28,2) eta 1.371 bestelako ez-aktibo ziren (% 34,4).

Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>

Udalerrian 9.049 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 12.667 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.700 eurokoa zen, eta biztanleen % 17 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

Frantsesaren diglosiak 20. mendean zehar ia desagertarazia, Mentoneko berezko mintzaira mentonera da, okzitanieraren aldaera bat eragina duena mugakide duen ligurierarena.

21. mendean kale seinale batzuk elebidunak ikus daitezke.

• (Frantsesez)(Italieraz)Mentongo udal webgunea

Artikulu hau Frantziako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.