Moosch

Biztanleria-piramidea 2022; Guztira: 758 gizon, 847 emakume
	Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Moosch; Moosch
	Frantziako udalerria
	Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Ekialde Handia
Departamendua	Rhin Garaia
Barruti	Thanneko barrutia
Kantonamendu	canton of Saint-Amarin
Izen ofiziala	Moosch
Jatorrizko izena	Moosch
Posta kodea	68690
Geografia
Koordenatuak	47°52′N 7°03′E / 47.86°N 7.05°E
Azalera	15,25 km²
Altitudea	375 m, 1.190 m eta 654 m
Mugakideak	Mitzach, Saint-Amarin, Geishouse, Willer-sur-Thur, Malmerspach, Bitschwiller-lès-Thann, Bourbach-le-Haut, Wegscheid, Rimbach-près-Masevaux eta Masevaux-Niederbruck
Demografia
Biztanleria	1.595 (2023ko urtarrilaren 1a)
Dentsitatea	105 bizt/km²
	moosch.net

Moosch Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.595 biztanle zituen 15,25 km²-ko azaleran.

Geografia

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Mitzach, Saint-Amarin, Geishouse, Willer-sur-Thur, Malmerspach, Bitschwiller-lès-Thann, Bourbach-le-Haut, Wegscheid, Rimbach-près-Masevaux eta Masevaux-Niederbruck.

Mapa — Moosch eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Moosch

Malmerspach (1,1 km)

Saint-Amarin (2,3 km)

Willer (2,4 km)

Willer-sur-Thur (2,4 km)

Geishouse (2,4 km)

Mitzach (3,7 km)

Bitschwiller-lès-Thann (3,9 km)

Klima

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo : revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima kontinental du, eta Vosgeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio oso handiak (1500-2000 mm/urte) urte osoan; negu gogorra (1 °C baino gutxiago))<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1b zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,1 °C-koa da, 16,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1316 mm-koa da, urtarrilean 12,5 euri-egun eta uztailean 10,6 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Bitschwiller-lès-Thann udalerrian dago, 4,2 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1309,4 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM68040001">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Bits.-lès-Thann », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_68040001.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,9 °C-koa da, 2015ko abuztuaren 7an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -19,5 °C-koa da, 1987ko urtarrilaren 12an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1987ko urtarrilaren 1an eta 2021ko azaroaren 30an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM68040001" />.

Demografia

Biztanleria

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:^[1]

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	−13	−7	−16	−12	−12	−16	−21	−10	−23	−13	−15	−24	−11	−16	−24	−18	−22	−15
Jaiotzak	13	20	10	11	10	16	13	15	13	14	10	15	23	17	11	12	10	12
Heriotzak	26	27	26	23	22	32	34	25	36	27	25	39	34	33	35	30	32	27

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu^[3] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Moosch udalerrian 1.526 biztanle zeuden eta 733 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 2,08 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 35,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

1.526biztanle

733elkarbizitza-unitate

2,08lagun elkarbizitza-unitateko

472familia

Udalerria

% 20

% 35

% 8

% 36

Metropolitar Frantzia

% 24

% 26

% 10

% 39

Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 472 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (264). Guraso bakarreko 59 familietatik 44etan ama zen guraso bakarra. 303 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 83k seme-alaba bakarra zuten etxean, 62k bi, eta 23k hiru edo gehiago.<ref name="menages" />

264

148

59

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean303

Seme-alaba bat83

Bi seme-alaba62

Hiru seme-alaba19

Lau edo gehiago4

15 urte edo gehiago zituzten 1.379 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 33,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 75,5). 80 urte edo gehiagoko 136 biztanleetatik 94 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 42 kolektibitateren batean.<ref name="menages" />

Bakarrik bizi da

15-24% 3

25-39% 13

40-54% 12

55-64% 22

65-79% 26

80 +% 33

Bikotean bizi da

15-24% 12

25-39% 66

40-54% 76

55-64% 74

65-79% 68

80 +% 33

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 48,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,4 izatezko bikotean eta % 5,1 PACS bidez lotuta). % 20,6 ezkongabeak ziren, % 10,2 alargunak eta % 5,6 dibortziatuak.<ref name="menages" />

Ezkonduta% 48,2

Ezkongabea% 20,6

Izatezko bikotean% 10,4

Alarguna% 10,2

Dibortziatuta% 5,6

PACS bidez lotuta% 5,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 45,4), eskulangileak (% 18,1), erdi-mailako lanbideak (% 12,7), enplegatuak (% 12,1). Talde nagusia (erretiratuak, % 45,4) Rhin Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 30,5) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.<ref name="menages" />

Udalerria

% 13

% 12

% 18

% 45

Rhin Garaia

% 10

% 16

% 15

% 18

% 30

Metropolitar Frantzia

% 13

% 16

% 15

% 14

% 30

NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua	%
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	148	% 20,2
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	260	% 35,5
Guraso bakarrekoak	59	% 8,0
Kide bakarrekoak	261	% 35,6
Bestelakoak	5	% 0,7
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	264	% 55,9
Seme-alabadun bikoteak	148	% 31,4
Guraso bakarrekoak	59	% 12,5
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	303	% 64,2
Seme-alaba bat	83	% 17,6
Bi seme-alaba	62	% 13,1
Hiru seme-alaba	19	% 4,0
Lau seme-alaba edo gehiago	4	% 0,8
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	665	% 48,2
Izatezko bikotean	143	% 10,4
PACS bidez lotuta	70	% 5,1
Ezkongabea	284	% 20,6
Alarguna	140	% 10,2
Dibortziatuta	77	% 5,6
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	0	% 0,0
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	25	% 3,4
Goi-mailako langileak	40	% 5,5
Erdi-mailako lanbideak	93	% 12,7
Enplegatuak	89	% 12,1
Eskulangileak	133	% 18,1
Erretiratuak	333	% 45,4
Bestelakoak	20	% 2,7
Iturria: INSEE, RP2023.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 855 etxebizitza zeuden. Horietatik 733 egoitza nagusi ziren, 13 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 110 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (594), eta apartamentuak gutxi ziren (256). Egoitza nagusietatik 551 beren jabearen bizilekuak ziren, 166 alokairuan zeuden, 71 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 15 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

855etxebizitza

733egoitza nagusi

594etxe

256apartamentu

Etxebizitza multzoa

733

110

Egoitza nagusia (733)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (13)Hutsik (110)

Etxe mota

594

256

Etxea (594)Apartamentua (256)

Jabetza egoera

551

166

71

Jabeak (551)Alokairuan (166)HLM (71)Doan lagata (15)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (208).<ref name="etxebizitzak" />

Eraikuntza garaia

1919 aurretik128

1919-194582

1946-1970183

1971-1990208

1991-200591

2006-202040

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (400). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (340 etxebizitzatan). 622 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 339 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 329tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />

Gela kopurua

1 gela0

2 gela55

3 gela138

4 gela140

5 gela edo gehiago400

Berogailu mota

340

94

107

181

Gas sarea (340)Fuel-olioa (94)Elektrizitatea (107)Gas botila (10)Bestelakoak (181)

Aparkalekua eta ibilgailuak

622aparkalekua

339ibilgailu 1

329ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	733	% 85,7
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	13	% 1,5
Hutsik	110	% 12,9
Etxe mota
Etxeak	594	% 69,5
Apartamentuak	256	% 29,9
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	0	% 0,0
2 gela	55	% 7,5
3 gela	138	% 18,8
4 gela	140	% 19,1
5 gela edo gehiago	400	% 54,6
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	128	% 17,5
1919-1945	82	% 11,2
1946-1970	183	% 25,0
1971-1990	208	% 28,4
1991-2005	91	% 12,4
2006-2020	40	% 5,5
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	551	% 75,2
Alokairuan	166	% 22,6
HLM	71	% 9,7
Doan lagata	15	% 2,0
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	340	% 46,4
Fuel-olioa	94	% 12,8
Elektrizitatea	107	% 14,6
Gas botila	10	% 1,4
Bestelakoak	181	% 24,7
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	622	% 84,9
Ibilgailu bat	339	% 46,2
Bi ibilgailu edo gehiago	329	% 44,9
Iturria: INSEE, RP2023.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 894 biztanleetatik 640 aktibo ziren (% 71,6), horietako 574 lanean (% 64,2) eta 66 langabezian (aktiboen % 10,3).

89415-64 urteko biztanle

% 71,6aktibo

% 64,2lanean

% 10,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 45,8

25-54 urte% 92,0

55-64 urte% 45,8

Gizonak% 71,5

Emakumeak% 71,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 21,2

BEPC, brebeta% 22,7

CAP-BEP% 8,9

Batxilergoa% 9,7

Goi-mailako +2% 9,6

Goi-mailako +3/4% 10,6

Goi-mailako +5% 3,2

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

254 ez-aktibotik 61 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 24,0), 123 erretiraturik zeuden (% 48,4) eta 71 bestelako ez-aktibo ziren (% 28,0).

Ez-aktiboak

% 24

% 48

% 28

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>

% 24

% 26

% 35

NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 325 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 574 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>

325enplegu udalerrian

% 83,4soldatapeko

% 16,9ez-soldatapeko

NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.670 eurokoa zen.

25.670 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 27.620 €

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 22,2

18-29 urte% 16,3

30-39 urte% 13,9

40-49 urte% 14,5

50-64 urte% 11,4

65-74 urte% 8,4

75 urte eta gehiago% 7,6

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 5,4

Errentariak% 29,6

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 76,6

Pentsio/erretiroak% 27,5

Ondarea, bestelakoak% 9,1

Gizarte-prestazioak% 4,0

Zuzeneko zergak−% 17,2

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 70,8, ez-soldatapekoen errenta % 3,5, langabezia-sariak % 2,3.

Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 71 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 18 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.^[4]

2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 igeltseroak, 4 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria eta 3 jatetxeak.^[5]

2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m² baino gehiagoko denda zen, 2 120 m² baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 2 harategiak eta 2 arropa dendak ziren.^[6]

2000. urtean Moosch udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 129 hektarea erabiltzen.^[7]