Rafa Albisu

Rafa Albisu
Bizitza
Jaiotza	Donostia, 1931
Herrialdea	Gipuzkoa, Euskal Herria
Heriotza	Bilbo, 2012ko urriaren 27a (80/81 urte)
Familia
Seme-alabak	ikusi Mikel Albisu Iriarte
Hezkuntza
Hizkuntzak	gaztelania
Jarduerak

Rafael Albisu Ezenarro (Donostia, 1931 – Bilbo, 2012ko urriaren 27a) ETA erakundearen sortzaileetako bat izan zen. Lehenago, 1952 urtean, Ekin taldearen sorreran ere esku hartu zuen. ETAren lehen atentatutzat jotzen den 1961eko Añorgako ekintzan parte hartzeagatik atxilotua izan zen eta gerra kontseilua egin ondoren, kartzelaratua izan zen. Mikel Albisu bere semea, Mikel Antza ezizenez ezaguna, ETAren buruzagitzako kidea izan zen 2004 urtean Frantzian atxilotua izan arte.

1952an, Rafael Albisuk, Julen Madariaga, Manu Agirre, Iñaki Gaintzarain eta Jose Luis Alvarez Enparantza "Txillardegi"-rekin batera, Ekin taldea sortu zuen. Hasiera batean, Ekin ez zen erakunde politiko-militar bat, baizik eta ikerketa eta formazio talde bat, euskal hizkuntza, historia eta kultura sakonago aztertzeko eta nazionalismoaren oinarriak berrikusteko helburua zuena.^[1]

Añorgako ekintzaren ondorengo ikerketa polizialen ondorioz, Rafael Albisu atxilotu egin zuten. Kasu hau funtsezkoa da ETAren historian, erakundearen aurkako lehen gerra-kontseilu garrantzitsua izan zelako. Auzitegi militar baten aurrean epaitu zuten, eta hasiera batean 20 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten, sabotaje saiakera eta erakunde klandestinoko kide izatea egotzita.^[2]

Albisuren kartzelatzeak eragin sakona izan zuen bere familian eta inguru politikoan. Bere semea, Mikel Albisu "Mikel Antza", aita espetxean zela hazi zen, eta horrek belaunaldien arteko transmisio politikoaren eta euskal gatazkaren jarraipenaren sinbolo bihurtu zuen Albisutarren familia.

Kartzelatik atera ostean, Rafael Albisuk klandestinitaterako eta erbesterako bidea hartu behar izan zuen, frankismoaren polizia-presioak jarraitzen baitzuen. Garai hartako euskal aktibista askok bezala, Venezuelara jo zuen.

Venezuelan, Albisuk ez zion jarduera politikoari utzi, baina bere lana esparru intelektual eta komunikatiboago batera bideratu zuen. Bere ekarpenik nabarmenena "Zutik: en tierras Americanas" aldizkarian egindako lana izan zen. Aldizkari hau ETAren Caracasen argitaratutako bertsioa zen (1960-1975 bitartean), eta helburu bikoitza zuen: diasporako euskaldunak Euskal Herriko egoeraz informatzea eta erakundearen oinarri ideologikoak eztabaidatzea.

Albisuk talde zabal baten parte gisa kolaboratu zuen aldizkari honetan, non beste izen ezagun batzuek ere parte hartzen zuten besteak beste:

• Imanol Laspiur
• Iñaki Larramendi

Diktadura amaitu eta trantsizio garaian, Rafael Albisu Euskal Herrira itzuli zen. Bere bizitzaren azken hamarkadak Bilbon igaro zituen, profil publiko apalagoa mantenduz baina betiere euskal gatazka politikoaren jarraipen hurbila eginez. 2012ko urriaren 27an hil zen Bilbon, 81 urte zituela.

Bere heriotzak ETAren sorrerako belaunaldiaren pixkanakako desagerpena markatu zuen. Bitxia bada ere, bere heriotza erakundeak borroka armatua behin betiko utzi eta urtebetera gertatu zen, horrela bere bizitzako ziklo politikoaren hasiera eta amaiera nolabait itxi zirela irudikatuz.

• https://www.noticiasdegipuzkoa.eus/politica/2012/10/27/fallece-rafael-albisu-fundadores-eta-4355637.html^[1]
• https://www.europapress.es/nacional/noticia-eta-fallece-rafael-albisu-fundadores-eta-padre-mikel-antza-20121027163205.html^[2]
• https://www.elindependiente.com/politica/2019/01/23/mikel-antza-el-escritor-que-puso-letra-a-eta/
• https://es.wikipedia.org/wiki/Mikel_Antza^[3]

1. ↑ (Gaztelaniaz) PRESS, EUROPA. (2012-10-27). «Fallece Rafael Albisu, uno de los fundadores de ETA y padre de Mikel 'Antza'» Noticias de Gipuzkoa (kontsulta data: 2026-03-26).
2. ↑ Press, Europa. (2012-10-27). «ETA.- Fallece Rafael Albisu, uno de los fundadores de ETA y padre de Mikel 'Antza'» www.europapress.es (kontsulta data: 2026-03-26).
3. ↑ (Gaztelaniaz) Mikel Antza. 2025-12-09 (kontsulta data: 2026-03-26).