Riobamba
| Riobamba | |||
|---|---|---|---|
| hiria | |||
 | |||
| |||
| Administrazioa | |||
| Estatu burujabe |  Ekuador | ||
| Province of Ecuador | Chimborazo probintzia | ||
| Ekuadorreko kantoia | Riobamba Canton | ||
| Izen ofiziala | San Pedro de Riobamba | ||
| Posta kodea | EC060150 | ||
| Geografia | |||
| Koordenatuak | 1°40′23″S 78°38′54″W / 1.6731°S 78.6483°W | ||
 | |||
| Azalera | 40,17 km² | ||
| Altitudea | 2.750 m | ||
| Demografia | |||
| Biztanleria | 177.213 (2022) | ||
| Dentsitatea | 4.412 bizt/km² | ||
| Informazio gehigarria | |||
| Sorrera | 1534ko abuztuaren 15a | ||
| Telefono aurrizkia | 593 3 | ||
| Hiri senidetuak | Ambato | ||
| gadmriobamba.gob.ec | |||
Riobamba (izen osoa San Pedro de Riobamba; kitxuaz: Rispampa) Ekuador erdialdeko Chimborazo probintziako hiriburua da, eta Andeetako Chambo ibaiaren haranean dago.[1] Ekuadorreko hiriburua den Quitotik 200 km hegoaldera dago, eta 2.754 metroko altueran..
Hiria eskualdeko garraio gune garrantzitsua da eta Ekuador zeharkatzen duen Panamerikar errepidearen geltoki bat. Riobamba Ekuadorko Sierra eskualdeko erdialdeko hiri handienetako bat da.
Izena
Riobambak bere izena gaztelaniaz "rio" "ibaia" eta kitxuaz "rispampa" "lautada" hitzen konbinaziotik hartzen du.
Historia
Riobamba inguratzen duen eskualdea Puruha nazioak bizi zuen XV. mendearen amaieran Inka Inperioaren aurrerapena baino lehen. Puruhaek gogor egin zioten aurre inken ahaleginei gaur egungo Ekuadorren iparraldea konkistatzeko. Huayna Capac inkak aliantza bat egin behar izan zuen Puruha nazioko jenerala zen Condorazoren alde zeuden tribuak baretzeko.
Schyris konfederazioarekin aliatu zen, Caran-Quitu herriarekin ere ezaguna, eta uste da Quitoko erresuma Andeetako iparraldean garatu zuela. XVIII. mendeko Juan de Velasco jesuita historialariak konfederazio hau Duchicela dinastiak gobernatutako tribu talde gisa deskribatu zuen. Huayna Capac-ek Paccha printzesa hartu zuen emaztetzat eta tratu berezia eta gizarte-mailako pribilegioak eman zizkien mendeko berri hauen goi-mailako kastei. Aliantza honen semea Atahualpa izan zen, inken azken erregea izan zena.
Espainiarrek inkak eta haien aliatuak inbaditu eta konkistatu ondoren, Riobamba 1534ko abuztuaren 15ean sortu zuen Diego de Almagrok San Migueleko lautadetan. Gaur egungo Ekuadorren sortu zen lehen hiritzat hartzen da. [2] :3411563an, hiria Espainiako Inperioaren Quitoko errege audientziaren parte bihurtu zen.
Hiria 1797ko lurrikara batek erabat suntsitu bazuen ere, urte batzuk geroago berreraiki zuten 14 km-ra bere jatorrizko kokapenetik. Bigarren gunea Cajabamba izeneko herri baten ondoan zegoen, San Antonio de Aguíscateko lautadan. Hiriak oraindik ere Espainiako garai kolonialeko arkitektura asko mantentzen du. Ekuadorreko Independentzia Gerran, Riobambak lehen aldiz independentzia aldarrikatu zuen 1820ko azaroaren 11n, baina laster berreskuratu zuten Koroaren indarrek. 1822an hiria Kolonbia Handiaren parte bihurtu zen, eta urte hartan lortu zuen Espainiatik independentzia. 1830ean Ekuadorreko Errepublikak bere independentzia lortu zuen nazio gisa.
XX. mendetik gaur egunera arte
Monumental Raúl Dávalos zezen-plaza, 13.000 lagunentzako edukiera duena, 1952an ireki zen hemen. 2011n, nazioak erreferendum bidez bozkatu zuen matadoreek zezenak hiltzea debekatzea korrida horietan, Portugalek ere jarraitu duen politika. Horren ondorioz, turismoaren beherakada nabarmena izan da, diru-sarreren galera nabarmenarekin, batez ere Quiton. [3]
2002ko azaroaren 20an, zazpi pertsona hil eta ehunka zauritu ziren Riobambako Galapagos Brigaden arsenaleko munizio-biltegian izandako leherketa-serie batean. Hainbestekoa izan zen leherketaren indarra, ezen bizilagun askok esan baitzuten hasieran lurrikara edo sumendi erupzio bat izan zela pentsatu zutela. Arsenaletik 1,5 kilometro baino gehiagora leihoak lehertu ziren, eta zauritu askok beira zati hegalariek zauriak jasan zituzten. [4]
Arturo Cadena koronelaren, Quitoko bozeramaile militarraren, arabera, hasierako leherketa zabortegiaren barruko mantentze-lanetan gertatu zen. 2003ko apirilean, armadak leherketaren azken ikerketa-txostena argitaratu zuen. Ondorioztatu zuen Santa Barbarako munizio fabrika izan zela leherketaren erantzule zuzena, eta armadak istripu gisa sailkatu zuen leherketa.
Geografia
Riobamba herrialdearen erdialdean dago, Sierra eskualdean, Chimborazo sumendiaren ondoan. Ekuadorko hiri askotan bezala, Riobamban tenperatura ia konstantea da urte osoan, sasoi euritsu eta lehor batekin. Bere altuerak (2754 m) eta Chimborazotik gertu egoteak klima freskoa ematen dio hiriari urte osoan, batez beste 23 °C eta 14 °C arteko tenperaturarekin..
Ekonomia
Hiriko ekonomia inguruko biztanleen nekazaritza-ekoizpenean oinarritzen da. Riobamba abeltzaintzako merkataritza-gune garrantzitsua ere bada. Hiriak aire zabaleko merkatu bat du, non bertako artisauek beren produktuak erakutsi eta saltzen dituzten. Eskuz ehundutako ehunak, artisautza produktuak, larruzko produktuak, garagardoa eta esnekiak bezalako produktuak egiten dituzte.
Hezkuntza
Unibertsitateen artean, Chimborazoko Unibertsitate Nazionala, Chimborazoko Eskola Politeknikoa, Salesiar Unibertsitate Politeknikoa, Quitoko San Frantziskoko Unibertsitatea eta Isabel de Godin Goi Mailako Institutu Teknologikoa daude.
Hiri-paisaia
Riobamba Ekuadorko erdi-mailako hiria da, eta biztanleriari dagokionez hamargarren handiena. Riobamba kantonamenduko hirigunea da. Bere erdigune historikoa hainbat eliza ondo kontserbatuta ditu.
Jaialdiak
Riobamban ospakizun nagusia Fiesta del Niño Rey de Reyes da, abenduan hasten dena eta urtarrilaren 6an, Epifanian, amaitzen dena. Beste ospakizun bat Riobamban apirilaren 21ean ospatzen den Independentzia Eguna da. [5]
Museoak
- Arte Religioso de la Concepción
Museo honek urrezko kustodia bat dauka, harribitxiz txertatutakoa. Erlijio bilduma honetan sartutako artea XVIII. mendekoa da. [6]
- Córdoba Román Museoa
Córdoba Román familiak bilduma pribatu bat osatu zuen, antzinako arteaz, pieza arkeologikoez, dokumentuez eta bestelako ondasunez osatua. Riobamba udalari eman zioten hiriko museo baten oinarri gisa.
- Armak
Arma eta uniformeen aukeraketa zabala erakusten du. Ekuadorreko historiako hainbat garaitako material erlijiosoak ere baditu. Tapiko Heroien etorbidean dago kokatuta.
- Bolívarren Etxea
- Banku Zentralaren Antropologia-museoa
- Banku Zentralaren Riobamba Museoa eta Kultura Zentroa
- Paquita Jaramillo Museoa
- "Cultural Fernando Daquilema" Museoa
- Museo Didáctico de Ciencias Naturales, Pedro Vicente Maldonado institutuan
Kirolak
Riobamba goi mailako futbol klub baten egoitza da, Centro Deportivo Olmedo .
Oilar-borrokak Riobamban jaietan eta asteburuetan ikusten dira Gallera San Franciscon. [7]
Riobamba Ekuadorreko trekking eta mendizaletasunaren hiriburua da. Carihuairazo, Chimborazo, Sangay, El Altar eta Puñayko Piramide Galdua igotzeko oinarrizko hiria da. Mendiko bizikleta beste kirol arrunt bat da.
Turismoa
Astean hiru aldiz irteten da Riobambatik trenez bidaia panoramiko bat (Nariz Del Diablo), Deabruaren Sudurra eta Alausí joan-etorria igaroz, sigi-sagak eginez. 2009 baino lehen, bidaiariek teilatuan esertzeko baimena zuten, baina praktika hori debekatu egin da segurtasun arrazoiengatik. [8]
Galeria
-
Katedrala -
Kontzepzioaren Eliza -
Loma de Quitoko eliza -
Chimborazo sumendia. -
Neptuno -
Los Altares -
Maldonadoko parkea. -
Luis A. Costalesen monumentua -
"Riobamba, la bella, grande y noble, ha sido y es gloria y fortuna, para quienes nacieron en ella." - Luis A. Costales
Erreferentziak
- ↑ «Riobamba, Ecuador – Travel Photos by Galen R Frysinger, Sheboygan, Wisconsin» www.galenfrysinger.com.
- ↑ Leon, P., 1998, The Discovery and Conquest of Peru, Chronicles of the New World Encounter, edited and translated by Cook and Cook, Durham: Duke University Press, ISBN 9780822321460
- ↑ Agencia EFE. (19 August 2017). Quito banned matadors from killing bulls, loses millions of dollars a year. .
- ↑ «Blast at Ecuador Munitions Dump Kills 8 - New York Times» google.com.
- ↑ Riobamba - Ecuador. .
- ↑ Riobamba - Ecuador. .
- ↑ Riobamba - Ecuador. .
- ↑ Alausi & The Devil´s Nose /Treasure of Galapagos First-Class Catamaran. 31 July 2014.
Kanpo estekak
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
