Safiye Ali
| Safiye Ali | |
|---|---|
 | |
| Bizitza | |
| Jaiotza | Istanbul, 1891ko otsailaren 2a |
| Herrialdea |  Otomandar Inperioa  Turkia |
| Lehen hizkuntza | turkiera |
| Heriotza | Dortmund, 1952ko uztailaren 5a (61 urte) |
| Heriotza modua | berezko heriotza: minbizia |
| Hezkuntza | |
| Heziketa | Robert College (en)  Würzburgeko Unibertsitatea |
| Hizkuntzak | turkiera alemana |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | medikua |
Safiye Ali (Istanbul, 1891ko otsailaren 2a - Dortmund, 1952ko uztailaren 5a), Hatice Safiye Ali bezala ere ezaguna, turkiar medikua izan zen. Bigarren emakume medikua izan zen Turkiako Errepublikan. Istanbulgo Robert Collegen graduatu zen. Balkanetako Gerretan, Lehen Mundu Gerran eta Turkiako Independentzia Gerran soldaduei lagundu zien. Medikuntza ikasi zuen Alemanian 1916an eta 1923an ireki zuen kontsultategia Istanbulen.[1][2][3][4]
Amaren eta haurren osasuna ikertu zuen. Gainera, Turkian medikuntza irakasten zuen lehen emakumea izan zen.[4][5]
Ibilbidea
Safiye Ali Istanbulen jaio zen, Emine Hasene Hanin-en (bere ama) eta Ali Kañrat Pasha-ren (bere aita) alaba.[6] Bere aita txikia zela hil zen eta bere aitonaren etxean hazi zen, Mekako Hacigo Emin Pasha xekearen etxean.[7]
1916an, Safiye Arnavutköy-ko Neskentzako Eskola Amerikarrean graduatu zen[8] eta Wurzburgeko Unibertsitatera bidali zuten. Bere hezkuntza, neurri batean, Otomandar Hezkuntza Ministerioak finantzatu zuen. Bere ikasketetan zehar, filosofia eta historia klaseak hartu zituen.[5]
Hasiera batean, Alemaniako Bavariako Hezkuntza Ministerioak ez zion Safiyeri azterketa fisikoa (bere lehen azterketa medikoa) egiteko behar zuen dokumentazioa eman, American College-n graduatua zelako. Hala ere, 1918an graduatu zen, hiru urte geroago, 1921ean, mediku bihurtuz. Istanbulera itzuli ondoren, Alemaniara itzuli zen ginekologian eta pediatrian espezializatzera.[4][7] Denbora horretan, Ferdinand Krekelerrekin ezkondu zen, gerora Ferdi Ali izena hartu zuena.[5]
1923ko ekainean, Safiyek Turkian medikuntzan aritzeko lizentzia lortu zuen, eta horrela herrialdeko lehen medikua izan zen. Lehen kontsultategia ireki zuen Cağaloğlun. Safiyek bere kontsultaren berri eman zuen egunkarietan, garai hartan ohikoa zen bezala.
Gaixoak lortzeko zailtasunak izan zituen, emakume dirudunak ez baitziren beren lanaz fidatzen emakume izateagatik. Emakume pobreek haien zerbitzuak bilatzen zituzten, baina ezin zuten kontsulta baten tarifa osoa ordaindu. Medikuntza komunitatean ere ez zuen babesik. Bisita-kuota txikiagoa ordaindu nahi zutenei erantzunez, bere gizonezko lankideek bezala kobratu zuen. Salbuespenak egin zituen ordaindu ezin zuten pazienteentzat, baina soldata berdintasunaren alde borrokatu zen beti.[5]
Safiye Ali izan zen neskei medikuntza irakasten lehen emakumezko irakaslea, ginekologia eta obstetrizia eskolak emanez American College-n sortutako lehen nesken medikuntza eskolan. Frantziako Gurutze Gorriaren Süt Damlası programan ere lan egin zuen, amak edoskitzearen garrantziaz heztea helburu zuen proiektu batekin.[5]
Safiye Alik azkenean Süt Damlası-tik dimisioa eman zuen. Bere pazienteek atsekabe handia izan zuten haren dimisioan. Emakumeek protestak antolatu zituzten, lehenik Hilal-Al Ahmar elkartearen parean eta gero hura ordezkatzeko izendatu zuten Fuat Beyren etxearen aurrean.[5]
Minbizia diagnostikatu ondoren, Alemanian finkatu zen, eta han jarraitu zuen medikuntzan lanean, 58 urterekin Dortmunden (Mendebaldeko Alemania) hil zen arte.[5]
Edoskitzeari buruzko lanak
Süt Damlasın egon zen bitartean, Safiye Alik ama-esnearen nagusitasuna azpimarratu zuen beste esne mota guztien aldean, emakumeak bularra ematera animatu zituen eta desnutrizioa zuten haurrentzako prestakuntza saioak zuzendu zituen, non dieta osasuntsuagoak praktikatzera animatu zituen. Hilal-Al Ahmar Zentro Pediatrikoa ere sortu zuen, Turkiako lehen klinika pediatrikoa, Süt Damlasıren antza zuena, baina adin desberdinetako haurrak artatzen zituena.[5]
Emakumeen Herri Alderdia
Safiye Emakumeen Herri Alderdiko ordezkaritzako kidea izan zen, eta alderdi horrek emakumeen parte-hartze aktiboa sustatzen zuen politikan eta haurren beharrak azpimarratzen zituen. Turkiako gobernuak alderdia baztertu zuen 1924an, baina Turkiako Emakumeen Batasuna izenarekin antolatzen jarraitu zuten.
Bertan, Osasun Batzordeko buru gisa lan egin zuen, prostituzioa desagerrarazteko borrokatuz eta prostituzioan jardutera behartuak izango ziren neskatoentzako etxe bat sortzeko lan eginez.[9]
Sariak eta aintzatespenak
- Istanbuleko familia-osasun zentro batek bere izena darama.[10]
- 2021eko otsailaren 2an, Googlek bere 127. urtebetetzea ospatu zuen Google Doodle batekin.[11]
- 2022ko azaroaren 30etik, Dortmundeko kale batek bere izena darama.[12]
Erreferentziak
- ↑ (Ingelesez) Abadan-Unat, Emine Nermin; Kandiyoti, Deniz; K ̧ray, Mèubeccel Belik. (1981). Women in Turkish Society. BRILL ISBN 978-90-04-06346-4. (kontsulta data: 2026-02-04).
- ↑ Arda, Berna. (2009). Anatolia; The Cradle of Modern Medicine. Journal of Ankara University Faculty of Medicine, 62(1).
- ↑ Davis, Fanny. (1986). The Ottoman lady : a social history from 1718 to 1918. Westport, Connecticut : Greenwood Press ISBN 978-0-313-24811-5. (kontsulta data: 2026-02-04).
- ↑ a b c (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2021-02-02). «Safiye Ali, médica» Mujeres con ciencia (kontsulta data: 2026-02-04).
- ↑ a b c d e f g h «Türkiye'nin ilk kadın doktoru: Safiye Ali | Örnek Kadınlar | Lacivert Dergi» lacivertdergi.com.tr (kontsulta data: 2026-02-04).
- ↑ Çolak, Orhan M.. (2007-01-01). «Libya’dan Üsküdar’a Bir Padişah Yaveri: Ali Kırat Paşa (1840-1903) ve Ailesi» Üsküdar Sempozyumu IV, 3-5 Kasım 2006 Bildiriler (kontsulta data: 2026-02-04).
- ↑ a b İncesulu, Armağan; Eyigör, Hülya; Haberal Can, İlknur; Başak, Sema. (2021-09). «From Past to Present: The Journey of Female Doctors in Medicine and Otorhinolaryngology in Turkey» Turkish Archives of Otorhinolaryngology 59 (3): 166–171. doi:. ISSN 2667-7474. PMID 34713001. PMC 8527543. (kontsulta data: 2026-02-04).
- ↑ (Alemanez) Safiye Ali-Krekeler – frauen/ruhr/geschichte. (kontsulta data: 2026-02-04).
- ↑ Tor, Sara. (2023). "From Nezihe Muhittin to Sabiha Rifat : Five women who helped define modern Turkey". Middle East Eye..
- ↑ "İstanbul Sağlık Müdürlüğü". . Istanbulsaglik.gov.tr..
- ↑ (Ingelesez) «Safiye Ali's 127th Birthday Doodle - Google Doodles» doodles.google (kontsulta data: 2026-02-04).
- ↑ (Alemanez) Kindel, Kevin. (2022-12-02). «Türkische Ärztin wird Namenspatin: Hannah Rosenbaum erklärt Straßen-Umbenennung in Dortmund» Ruhr Nachrichten (kontsulta data: 2026-02-04).
Kanpo estekak
| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q7398816
Multimedia: Safiye Ali / Q7398816
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
