Tourtoirac

Tourtoirac
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Akitania Berria
Departamendua	Dordoina
Barruti	Périgueuxeko barrutia
Kantonamendu	canton of Hautefort
Izen ofiziala	Tourtoirac
Posta kodea	24390
Geografia
Koordenatuak	45°16′13″N 1°03′29″E / 45.2703°N 1.0581°E / 45.2703; 1.0581
Azalera	25,43 km²
Altitudea	125 m, 286 m eta 186 m
Mugakideak	Saint-Martial-d'Albarède, Hautefort, Cherveix-Cubas, Saint-Raphaël, Coulaures, Saint-Pantaly-d'Excideuil, Sainte-Eulalie-d'Ans, Chourgnac eta Sainte-Orse
Demografia
Biztanleria	636 (2023ko urtarrilaren 1a)
317 (%49,6)   (%50,4) 322
Dentsitatea	25 bizt/km²

Tourtoirac (frantsesez eta ofizialki: Tourtoirac, okzitanieraz Tortoirac) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 636 biztanle zituen 25,43 km²-ko azaleran.

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saint-Martial-d'Albarède, Hautefort, Cherveix-Cubas, Saint-Raphaël, Coulaures, Saint-Pantaly-d'Excideuil, Sainte-Eulalie-d'Ans, Chourgnac eta Sainte-Orse.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Tourtoirac

Chourgnac (3,8 km)

Saint-Raphaël (3,9 km)

Sainte-Eulalie-d'Ans (4,1 km)

Cherveix-Cubas (4,9 km)

Temple-Laguyon (5,2 km)

Saint-Pantaly-d'Ans (6,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo : revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12 °C-koa da, 15,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 986 mm-koa da, urtarrilean 12,3 euri-egun eta uztailean 7,5 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Thenon udalerrian dago, 17,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 907,1 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM24550003">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Thenon », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_24550003.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,9 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -14,3 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 2006ko martxoaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM24550003" />.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:^[1]

2023 erroldaren arabera, Tourtoirac udalerrian 636 biztanle zeuden eta 334 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 1,90 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 38,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Udalerrian 205 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (106). Guraso bakarreko 55 familietatik 50etan ama zen guraso bakarra. 136 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 45k seme-alaba bakarra zuten etxean, 20k bi, eta 5k hiru edo gehiago.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiago zituzten 570 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 9,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 47,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 75,2).<ref name="menages" />

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 53,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 10,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 6,8 izatezko bikotean eta % 3,2 PACS bidez lotuta). % 19,5 ezkongabeak ziren, % 9,3 alargunak eta % 7,4 dibortziatuak.<ref name="menages" />

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 53,3), enplegatuak (% 13,8), eskulangileak (% 9,0), erdi-mailako lanbideak (% 7,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 53,3) Dordoina departamenduko batez bestekoaren (% 40,6) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 3,0).<ref name="menages" />

2023 erroldaren arabera, udalerrian 520 etxebizitza zeuden. Horietatik 335 egoitza nagusi ziren, 162 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 22 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (473), eta apartamentuak gutxi ziren (28). Egoitza nagusietatik 270 beren jabearen bizilekuak ziren, 54 alokairuan zeuden, 4 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 11 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (108).<ref name="etxebizitzak" />

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (154). 154 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 248 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 189 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 118tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />

2023 urtean 15-64 urteko 307 biztanleetatik 227 aktibo ziren (% 73,9), horietako 200 lanean (% 65,1) eta 27 langabezian (aktiboen % 11,9).

80 ez-aktibotik 18 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 22,5), 37 erretiraturik zeuden (% 46,2) eta 26 bestelako ez-aktibo ziren (% 32,5).

Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>

Udalerrian 82 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 200 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.730 eurokoa zen.

2007an zeuden 33 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.^[4]

2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 margolaria, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.^[5]

2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m² baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 drogeria zen.^[6]

2000. urtean Tourtoirac udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 585 hektarea erabiltzen.^[7]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

• (Frantsesez)Résumé statistique^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
• (Frantsesez)Évolution et structure de la population^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko datuen fitxa.
• (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.