Saleng
| Saleng | |
|---|---|
| |
Taksonomia 
| |
| Pagarian: | Plantae |
| Klado: | Tracheophytes |
| Dibision: | Pinophyta |
| Klase: | Pinopsida |
| Urnos: | Pinales |
| Pamilia: | Pinaceae |
| Henero: | Pinus |
| Subhenero: | P. subg. Pinus |
| Seksion: | P. sect. Pinus |
| Subseksion: | P. subsect. Pinus |
| Sebbangan: | P. kesiya
|
| Dua a nagan | |
| Pinus kesiya | |
Ti saleng wenno parua[2] (Pinus kesiya) ket maysa kadagiti kaaduan a naiwarwaras a pino idiay Asia. Ti sakupna ket maigay-at iti abagatan ken daya manipud iti turturod i Khasi idiay abagatan a daya ti India nga estado ti Meghalaya nga isu idiay ti nakaalan ti naganna aginggana ti akin-amianan a Tailandia, Filipinas, Burma, Cambodia, Laos, akin-abagatan unay a Tsina, ken Bietnam. Ti populasion ti saleng ket nasamek idiay India ken Burma ken saan unay nga adu idiay kadagiti lugar a masna a pakaisakupanna. Daytoy ket nangruna a naimuyongan a sebbangan kadagiti dadduma a paset ti lubong, a mairaman idiay akin-abagatan nga Aprika ken Abagatan nga Amerika.[3][4]
Iti Ingles daytoy ket sapasap nga ammo pay a kas iti:
- Khasi pine (manipud kadagiti turod ti Khasi idiay India)
- Benguet pine (manipud iti probinsia ti Benguet iti Luzon, Filipinas, nga isu daytoy ti kaaduan a sebbangan iti Tropikal a kabakiran ti pino ti Luzon)
- Three-needled pine.
Ti pino ti Filipinas (pino ti Benguet) ket sagpaminsan pay a tinawtawagan a kas ti Pinus insularis; nupay kasta, ti agdama a kapanunotan ket matrato daytoy a kapada ti P. kesiya. Ti siudad ti Baguio ket nabirngasan a kas "Ti siudad dagiti pino", gapu ti kaadu kadagitoy a kayo.
Panangiladawan
Ti saleng ket maysa a kayo a makaabot iti 30–35 metro a katayag nga addaan iti nalinteg, silindriko a puon. Ti ukis ti kayo ket napuskol, nangisit a kayumanggi, nga addaan kadagiti nauneg nga ukap. Dagiti sangana ket nalangpaw, nalabbasit a kayumanggi manipud iti maikadua a tawen, dagiti bassit a sangana ket horisontal ken naglay-ot . Dagiti bulong ket kasla dagiti dagum, nangisit a berde, kadawyan a 3 iti tunggal maysa a bassit nga uggot, 15–20 sentimetro iti kaatiddog, ti abbong ti bassit nga uggot ket 1–2 sentimetro ti kaatiddog ken agtalinaed. Dagiti kono ket immitlogda, 5–9 sentimetro ti kaatiddog, kankanayon a bassikaw nga agpababa, sagpaminsan pay bassit a nanrungad; dagiti siksik ti maikadua ti tawenna a kono ket napuskol, ti umbo ket rummuar bassit a bassikaw, ken masansan a nasiit. Dagiti siksik ket adda dagiti agdaliasat ken umatiddog a pasag iti ballasiw ti tengnga ti rabaw ti siksik. Dagiti bukel ket napayakan, 6–7 mm ti kaatiddogda nga addaan iti 1.5-2.5 sentimetro a payak. Ti polinasion ket iti tengnga ti primabera, dagiti kono ket tumangkenda kalpasan ti 18–20 a bulbulan.
Ti saleng ket kadawyan nga agtubo kadagiti puro a takder wenno mailalaok kadagiti akaba ti bulongna a kayo, ngem saan nga agporma kadagiti kabakiran ti nawaya a pino.
Komersial nga usar
Ti nalukneng ken ken nalag-an a tarikayo ti saleng ket mabalin a mausar para kadagiti adu a sakup ti panangipakat, mairaman kadagiti kahon, ngala ti papel, ken dagiti temporario nga adigi ti elektrisidad. Kaaduan nga inus-usar daytoy para iti tarikayo, nga agtaud kadagiti masna a kabakiran ken dagiti plantasion.[3][4]
Ti nasayaat ti kalidad a tutotna ket saan unay nga adu ket saan unay a naus-usar malaksid idi las-ud ti panawen ti Kastila idiay Filipinas para iti panagpataud ti aguarras.
Lokal a nagnagan
Ti saleng ket tinawtawagan pay iti:
- Ingles: Khasi pine
- Birmano: ထင်းရှူး [tʰí̃ jú]
- Insik: 思茅松 (Sīmáo sōng), manipud iti ili ti Simao
- Ilokano: saleng wenno parua
- Tagalog: sahing
- Lao: ຄົວ [kʰúə]
- Bietnamis: thông ba lá
- Thai: สนสามใบ (Son Sam Bai), manipud iti bulbulong.
Dagiti nagibasaran
- ^ Farjon, A. (2013). "Pinus kesiya". The IUCN Red List of Threatened Species. IUCN. 2013: e.T42372A2975925. doi:10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T42372A2975925.en. Naala idi 13 Disiembre 2017.
- ^ Elmer Drew Merrill (1922), Ti enumerasion dagiti agsabsabong a mula ti Filipinas, Manila: Opisina ti pagmalditan
- ^ a b Luu, Nguyen Duc To; Philip Ian Thomas (2004). Conifers of Vietnam. pp. 42–43. ISBN 1-872291-64-3. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-05-19. Naala idi 2013-08-12.
- ^ a b "Pinus kesiya". AgroForestryTree Database. International Centre for Research in Agroforestry. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-04-06. Naala idi 17 Abril 2012.
Dagiti akinruar a silpo
Dagiti midia a mainaig iti Saleng iti Wikimedia Commons- Gymnosperm Database: Pinus kesiya
- Suitability of Pinus kesiya for tree-ring analyses
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
