Broadway

Broadway es una rota e una avenguda que travèrsa l'illa de Manhattan (21km), una part del borough del Bronx (3.2km), e divèrsas municipalitats del comtat de Westchester (29km) a Nòva York als Estats Units. Broadway es subretot coneguda per èstre lo còr de l'industria teatrala als Estats Units amb sos 40 teatres professionals actius situats dins lo Theater District (quartièr dels teatres).

Es lo pus ancian ais de circulacion nòrd-sud de Nòva York. Son nom data dels primièrs poblaments europèus de la Nòva Amsterdam, es la traduccion literala en anglés del neerlandés brede weg (larga via). Es la sola avenguda de Manhattan que travèrsa l'illa en diagonala e qu'es anteriora al plan de quadrilhatge establit en1881 per John Randel Jr.. A l'origina Broadway èra una dralha de las tribús algonquianas Wickquasgeck , que serpentejava entre las ròcas e las paluns de l'illa de Manhattan. Après l'arribada dels neerlandeses, la dralha venguèt lèu lèu, la principala rota de l'illa. L'exporador e entrepreneire olandés David Pietersz. de Vries ne fa la primièra mencion dins son jornal en l'an 1642 ("la rota Wickquasgeck ont los indians passan cada jorn"). Los olandeses nomenèron la rota "Heerestraat".^[1] Al sègle XVIII, Broadway s'acabava al nòrd de Wall Street, ont lo trafèc continuava sul costat èst de l'illa (East Side) per Eastern Post Road e sul costat oèst (West Side) per Bloomingdale Road. La rota de Bloomingdale oèst foguèt alargada e pavada al sègle XIX, e dita "Western Boulevard"^[2] o "The Boulevard" al nòrd del Grand Circle, uèi apelat Columbus Circle. En febrièr de 1899, lo nom "Broadway" foguèt estendut a l'ensemble Broadway/Bloomingdale/Boulevard road.^[3]

Broadway s'estend long de l'illa de Manhattan, a pauc près parallèla a la North River (porcion de l'Hudson River que bòrda Manhattan), dempuèi Bowling Green al sud entrò a Inwood a l'exrtremitat nòrd de l'illa. Al sud de Columbus Circle, es cap al sud una carrièra de sens unic. Dempuèi 2009, lo trafèc automobila es estat forabandit de Times Square entre las carrièras 47 e 42, e a Herald Square entre las carrièras 35 e 33 dins l'encastre d'un programa pilòt; la circulacion es reservada als ciclistas e pedons. En riba nòrd de Manhattan, Broadway travèrsa Spuyten Duyvil Creek per lo Broadway Bridge e contunha a travèrs Marble Hill (una porcion discontinua del borough de Manhattan) e lo Bronx dins Westchester County. La rota U.S. 9 es totjorn dita Broadway entrò la jonccion amb la NY 117.

• 
  Broadway en 1860
• 
  Vista de Broadway dempuèi Bowling Green, amb lo Chrysler Building vesedor al fons
• 
  Crosada en X de Broadway e d'Amsterdam Avenue
• 
  Passa-carrièra per los astronautas d'Apollo 11, lo 13 d'agost de 1969
• 
  Broadway jos la linha de mètro enauçada dins lo Bronx

1. ↑  {{{títol}}}. 
2. ↑ Traffic regulations for the Western Boulevard General Ordinances of the City of New York
3. ↑ February 14th in NYC History: 1899, referred to as "the 'Western' Boulevard"; called "the 'Grand' Boulevard" in The New York Times, February 1869, quoted in Michael V. Susi, The Upper West Side "Introduction", 2009:7.