Engolmesin (dialecte)

L'engolmesin[1][2][3] (angoumoisin en francés, tanben apelat périgourdin occidental "perigordin occidentau" o croissant méridional "creissent meridionau"[4]) es lo parlar occitan dau sud de Charanta qu'es de fach un parlar ibride, coma lo marchés, e las dotze comunas concernidas (dins l'est d'Engolmés: Los Eissarts, Pilhac, Montinhac, Bona, Sent Marçau, Sent Severin, Aubaterra, Nabinau, La Prada, Sent Roman), e doas comunas en Dordonha (Chanaur e Pueimangor) apelan lor lenga l'engolmesin, «e lo distinguisson dau sentongés en usatge a l'oest de quela region, tanben dau perigordin, maugrat que lo coma disem dins lo país, dau perigòrd parlat a l'est.». Mai au nòrd, Palueu e Salas La Valeta son dins lo dialecte lemosin. La comuna de Julhaguet fòrma tanben una petita enclava de queste parlar mixte[5].
Es possible que çò qu'apelam marchés au nòrd d'Engoleime a Colgent e l'engolmesin au sud sián lo mesme dialecte, vestigi dau parlar locau abans l'avançada de la lenga d'oïl, lengatge qu'evoquet Corlieu[N 1],[6] e dont l'abat Michon ne trobet de traças dins los archius d'Engoleime[7]. Es d'efiech geograficament luenh de la Marcha istorica que debuta a Confolent.
Particularitats dau dialecte
- Usatge de la particula en abans un nom de luec: "Vai a en Vuelh" per dire "Vai a Vuelh"[8].
Istòria
L'engolmesin, ancian e moderne, es un parlar nòrdoccitan plan pròche au lemosin.
Engolmesin ancian
Dins lo parlar ancian d'Engolmés, podon trobar queles exemples (d'un pauc mai a l'oest, domeni dau sentongés d'uei):
- En en plaça de na (títols de cortesiá plaçada abans los noms pròpis): En Peira, en Robert[8] vs. na Pèira, en Robèrt en lengadocian.
- assaber[8][9]\savoer (oïl e non oc?)[9]
- benleu bois e non bòsc[10]
- cha[s]ca e non c(h)ada[8]... Chaca es una grafia fonetica de chasca; lo -s- resta silent en lemosin moderne.
- chausa e non causa[10]
- confermat[8] e non confirmat
- davant[9] e non devant
- dich e non dit[9][8]
- dins e non dens[8]
- drech\drechuratge[8] e non dre(i)t
- durablament[9] (lem) e non durablhament (mrc)
- encarnacion e non incarnacion[8]
- festa e non hèsta[8]
- filh e non hilh[9]
- la sua e non la seva[10]
- lo e non le[10]
- nòstra e non nòsta[8]
- recobrer e non recobrir[10]
- plus e non pus[10]
- seilada e non seilaia[8] (i.e. -ada ven pas aia -> aie coma en sentongés)
- seu[9] (lem) e non sieu (len) o sué (gsc)
- trobar[10]
- En 1351, traças de passatge parciau de -a en -e (benleu abans -s?): Aubaterre, estades vendudes XV libres mas totjorn la sua, autra chausa, fauta, deguda[10]
Limits
Est
...
Reculada a l'oest
- L'archipreirat de Pilhac resta probablament occitanofòn au segle XVI, amb "Pilhac", "del Bòsc"[11].
- Riumartin sembla estre occitanofòn a la debuta dau segle XVIII (emb d'atestacions Riumartin, Rimartin fins a 1710, remplaçat completament per RiouxMartin abans 1793), emb benleu d'autras partidas de las parròfias de La Genestosa, Cressac, e Lo Naut Mont*; lors registres conten de noms de familha en occitan coma Jaubert, Tilhard, etc. e mantes autres emb evidéncia clara d'occitanitat coma Filhastreau (òc Filhastreu, dim. de Filhastre)[12].
- Au segle XIX o XX, morís l'engolmesin parlat dins l'enclava de Sent Eutròpe, au profiech dau parlar sentongés tudean[13][14]
Veire tanben
Bibliografia
- Étude du parler angoumoisin : description linguistique d’une zone occidentale de la transition oc-oïl, de ses liens géolinguistiques et de sa situation sociolinguistique per Olivier Dussouchaud.
- L’occitan du sud-est de la Charente : Grammaire et lexique du parler d’oc des pays d’Aubeterre-sur-Dronne et de Villebois-Lavalette per Olivier Dussouchaud.
Liams connexes
Liams externes
Nòtas e referéncias
Nòtas
- ↑ «C'est la derniere des contrées de la France, du costé de la Guiene ou l'on parle françois, ayans les nations plus lointaines chacune son idiome particulier, combien que le vieil langage engomoisin ne fust pas pur françois, mais eust retenu beaucoup de termes des langues voisines, principalement du Lymosin.»
Referéncias
- (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Langues de la Charente#L'angoumoisin ».
- ↑ https://web.archive.org/web/20250124202822/https://oatd.org/oatd/record?record=star-france%5C:2022TOU20003
- ↑ https://web.archive.org/web/20230330155144/http://lodiari.com/project/loccitan-du-sud-est-de-la-charente/
- ↑ https://occitanparis.com/images/stories/documents/duoc-2022-2023.pdf
- ↑ https://www.libraria-occitana.org/produit/loccitan-du-sud-est-de-la-charente-grammaire-et-lexique-du-parler-doc-des-pays-daubeterre-sur-dronne-et-de-villebois-lavalette/
- ↑ Modèl:Ref-Tourtoulon, p. 39-41
- ↑ Recueil en forme d'histoire. Paris, Derache (1846, Laffite reprint 2002). ISBN 2-86276-384-5.
- ↑ Charte de propriété du sègle XIII au comte Landry in {{{títol}}}.
- ↑ 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 et 8,11 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65648269/f65.item
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 et 9,6 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65648269/f64
- ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 et 10,7 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65648269/f67
- ↑ https://www.saintseverin.fr/wp-content/uploads/2018/09/BIS-51-mars1988.pdf pagina finala
- ↑ https://web.archive.org/web/20230328020241/https://en.geneanet.org/archives/releves/publi/publication/hmarchadier/RP%20La%20Genetouze%2017360.pdf
- ↑ Olivier Dussouchaud, L’occitan du sud-est de la Charente : Grammaire et lexique du parler d’oc des pays d’Aubeterre-sur-Dronne et de Villebois-Lavalette, 2022
- ↑ Forma occitana dau nom: https://occitanparis.com/images/stories/documents/duoc-2022-2023.pdf
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.









