Musas
Las Musas (en grèc ancian: Μοῦσαι Moûsai) son dins la mitologia grèga las nòu filhas de Zèus e de Mnemosina que presidavan a las arts liberalas.
Etimologia
S'es plan establit que lor nom (sing. Μοῦσα [ˈmoːˌsa]) rebat un ancian *montia, l'etymologia d'aquesta darrièra forma demora incertana. Un ipotèsi fa derivar lo tèrme de la raíç indoeuropèa *men- / *mon- presenta dins μένος e dins μνήμη. Mnemosina derivant del grèc μνήμη, aquò fariá de las Musas, las Filhas de la Memòria[1]. Alara qu'un autre ipotèsi prepausa de ligar lo mot a la raíç *mont- del latin mons (« mont »), e far d'elas, primitivament, las ninfas dels monts Olimp o Elicon. Pasmens, la raíç grèga μουσ- se trapa dins de mots coma μουσική (« musica »), μουσεῖον (« musèu »).
Mite antic
Dins l’Odisèa, Omèr invòca una Musa, benlèu Calliòp, benlèu Erato, per racontar lo retorn d'Ulisses a Itaca après la fin de la guèrra de Tròia:
| “ | Ò Musa, conta me l'aventura del trobaire: aqueste pilhèt Tròia, que pendent tant d'annadas vaguèt […]… A nosaltres tanben, Filha de Zèus, conta un pauc aquestes expleichs! | ” |
Mas dins l’Iliada, ont conta un episòdi de la guèrra de Tròia, invòca una divesa:
| “ | Canta la colèra, divesa, del filh de Pelèu, Aquiles, ràbia funèsta, que causèt mila dolors als Aquèus [...]. | ” |
A l'origina (segon Pausanias), èran tres: Aedèa (lo « cant », la « votz »), Meletèa (la « meditacion ») e Mnemèa (la « memòria »). Ensemble, representa lo prerequesit de l'art poetit dins la practica del cult.
A Dèlfes, pòrtan lo nom de las tres primièras còrdas d'una lira: Aguda (Netèa), Mediana (Mesèa) e Grava (Ipatèa).
Ciceron dins La Natura de las Causas ne compte quatre : Telxinoèa « que tòca lo còr », Aedèa « lo cant », Arquèa « lo començament » e Meletèa « la soscada »[2].
La tradicion lor atribussiá doas demoranças: una sul mont Parnàs, l'autra sul mont Elicon.
Es Platon (dins Ion) vèrs 401 AbC., puèi lo neoplatonicians, que fan de las nòus Musas las mediatriças entre lo dieu e lo poèta o quin que siá creator intellectual, segon la concepcion de l'art segon que lo poèta es possedit, transit per un dieu. De l'edat presocratica a la classica, lors atributs evoluèron.
| Nom usual | Raíç | Atribut inicial | Evolucion |
|---|---|---|---|
| Calliòpa | Καλλιόπη, « qu'a una bèla votz » | lo « ben dire » | eloquéncia, poesia epica |
| Clio | Κλειώ, « qu'es celèbre » | epopèa | istòria |
| Erato | Ἐρατώ, « l'amabla » | elegia e poesia amorosa, erotica e anacreontica | poesia lirica e corala |
| Euterpèa | Εὐτέρπη, « la tota gausissenta » | musica per dançar | musica |
| Melpomèna | Μελπομένη, « la cantaira » | cant | tragèdia (o quina que siá poesia grava e seriosa) |
| Polimnia | Πολυμνία, « aquesta que dich fòça imnes » | cants nupcials, funeraris, pantomima | retorica |
| Terpsicòra | Τερψιχόρη, « la dançaira de calpre » | dança e poesia leugièra | dança, cant coral |
| Talia | Θάλεια, « la florissenta, l'abondosa » | poesia pastorala | comèdia |
| Urania | Οὐρανία, « la celèsta » | astrologia | astronomia |
Las Musas son a vegada abusivament assimiladas a la Pieridas, en referéncia a la Pierida, una region de Tràcia d'ont son originàrias[3].
Al contrari d'una cresença espandida, i a pas de ligam dirècte entre las Musas de la mitologia grèga e la definicion de las arts dichas tradicionalas. Atal, lo filosòf Hegel, dins son Estetica, ne compta pas que cinc: arquitectura, escultura, pintura, musica e poesia.
Atributs
Las Musas son aisidament identificablas dins l'art, subretot quand son al nombre de nòu e acompanhadas d'Apollon. Pasmens, lors diferents atributs permeton tanben de las reconéisser dins de representations isoladas.
- Calliòpa: corona d'aur, libre, tauleta e estilet, trompeta ;
- Clio: corona de laurièr, cicne, libre o rotlèu, tauleta e estilet, a vegada trompeta[4] ;
- Erato: corona de nèrta e de ròsa, tamborin, lire, viòla, cicne;
- Euterpa: flaüta simpla o dobla, clarin duble, e un autre instrument de musica (trompeta) ; corona ; cicne ;
- Melpomèna : còr, corona de vitz de vinha, espasa, masqueta tragica, esceptre a sos peses ;
- Polimnia: corona de pèrlas, organ;
- Terpsicòra: corona de garlanda, instrument de musica de còrdas (viòla, lire per exemple) ;
- Talia: corona d'èdra, instrument de musica (sovent viòla), masqueta comica, ròtleu;
- Urania: compàs, corona d'estelas, glòb[5].
Posteritat dins l'Antiquitat
La poetessa grèga Safo de Lesbos, que visquèt al sègle VI AbC., foguèt chafrada « la desena Musa » dins una epigrama anonina (attribuit belèu de baias eronèu a Platon).
Fonts
- Apollodòr, Bibliotèca (I, 3, 1-4).
- Ciceron, De la natura dels dieus (III, 21, 54).
- Diodòr de Sicília, Bibliotèca istorica (IV, 4 ; V, 43).
- Esiòde, Teogonia (passim).
- Imnes omerics (Apollon, v. 189 ; Ermès, v. 430).
- Pausanias, Descripcion de la Grècia (Livre III, 19, 4 ; IX, 9, 29 ; IX, 29, 1-6).
Nòtas e referéncias
- ↑ Pierre Chantraine. La formation des noms en grec ancien, Paris, 1933, p. 98. ; voir aussi Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, Der Glaube der Hellenen, Berlin, 1931-1932, I, p. 252.
- ↑ COLLOGNAT (Annie) Au bonheur des dieux : Petit dictionnaire de mythologie grecque. (2015)
- ↑ Waltz 1999, p. 53, n.1.
- ↑ Eustache Le Sueur, Les Muses - Clio, Euterpe et Thalie, vers 1652-1655.
- ↑ Aghion, Irène ; Barbillon, Claire ; Lissarrague, François, Héros et dieux de l'Antiquité. Guide iconographique, Paris, Flammarion, 1994, Modèl:Pp.195-196.
Annèxes
Article connèxe
Bibliografia
- Hésiode (trad. Pierre Waltz, préf. Jérôme Vérain), Les Travaux et les Jours, Éditions Mille et Une Nuits, coll. « La petite collection » (1re éd. 2006), 65 p. (ISBN 978-2-8420-5406-9)
- Hésiode (trad. Annie Bonnafé, préf. Jean-Pierre Vernant), Théogonie, Paris, Payot & Rivages, coll. « La Petite Bibliothèque », 1993, 184 p. (ISBN 978-2743621384)
- I. Aghion, C. Barbillon, F. Lissarrague, Héros et Dieux de l'Antiquité, Flammarion, Paris, 1994.
- Évelyne Saëz, Les Muses. Entre 1850 et 1950, des femmes d'exception, Collection Beaux Arts, Ouest France, 2014, 120 p. ISBN: 978-2737362460
- Sidy Diop, L'énonciation homérique et la pratique de l'invocation à la Muse, p. 67-79, Circe, 2011 no XV (ISSN 1851-1724) (lire en ligne)
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
