Share to:

 

Międzynarodowa Wystawa Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa

Polski pawilon Józefa Czajkowskiego w Paryżu, 1925 (Autochrome Lumière)

Międzynarodowa Wystawa Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa (fr. Exposition internationale des arts décoratifs et industriels modernes) – paryska wystawa trwająca od 28 kwietnia do października 1925. Od francuskiej nazwy wystawy arts décoratifs pochodzi określenie stylu Art déco.

Udział Polski w wystawie paryskiej

Pierwsza wystawa powszechna odbyła się w Londynie w 1851 r. i od tej pory wystawy były organizowane regularnie w odstępach kilkuletnich, a w 1851 r. jako zasadę przyjęto, że uczestnikami wystawy mogą być tylko państwa[1]. Dotychczasowy udział Polaków na Wystawach Światowych był więc możliwy tylko w ramach reprezentacji państw zaborczych, wystawa w 1925 r. miała być więc pierwszą, na której Polska zadebiutuje jako samodzielne, niepodległe państwo[1].

Jednym z komisarzy wystawy był polski krytyk sztuki Jerzy Warchałowski[2]. Również polscy artyści odnieśli sukcesy na wystawie[3][Brak strony.]. Jan Szczepkowski otrzymał Grand Prix za kapliczkę Bożego Narodzenia. Zygmunt Kamiński otrzymał nagrodę za projekty nowych polskich banknotów. Również Zofia Stryjeńska, nazywana „księżniczką malarstwa polskiego” dorobiła się czterech Grand Prix, a także otrzymała wyróżnienie specjalne oraz Legię Honorową. Uważa się, że wystawa ta stanowiła początek polskiego art déco. Sam Warchałowski trzy lata później pisał: „...tam dopiero, nad brzegami Sekwany odzyskaliśmy naszą niepodległość artystyczną”[2].

Zmiany w sztuce

W ostatnich latach XIX wieku w sztukach plastycznych – malarstwie, grafice, rzeźbie, powstającym właśnie wzornictwie przemysłowym – zapanowała Secesja (Art Nouveau, Jugendstil). Radykalizm, z jakim opanowała wszystkie dziedziny sztuk stał się wkrótce przyczyną przesytu. Już w latach I wojny światowej secesja odeszła w zapomnienie. Wyobraźnią zapanowała technika „wieku pary i elektryczności”. Bohaterem nowych czasów stał się inżynier, konstruktor, wynalazca, a także pilot i podróżnik zdobywający ostatnie białe plamy na mapach.

W sztuce zamiast kapryśnie pofalowanych splotów linii pojawiły się gładkie, krystalicznie cięte płaszczyzny, kwiaty irysów i lilli ustąpiły miejsca kołom zębatym i innym częściom maszyn. Sztuka awangardowa – kubizm, abstrakcja geometryczna – wywarła wpływ na nową sztukę użytkową.

Po kilku latach nadszedł czas na podsumowanie. Wystawa paryska 1925 stała się przeglądem nowej sztuki użytkowej. Poeta François Dufrêne powiedział: „Sztuka roku 1900 była domeną fantazji, sztuka roku 1925 jest domeną rozumu”[4][Brak strony.].

Wystawa stała się pokazem nowego stylu życia, luksusu i bogactwa. Sztuka awangardowa stała się sztuką oficjalną. Le Corbusier pokazał na wystawie modułowy, jednoprzestrzenny dom jednorodzinny z antresolą i loggią nazwany Pavillon de l’Esprit Nouveau, który zapisał się w historii architektury i wzornictwa, ponieważ autor domagał się nowoczesnej architektury bez dekoracji, wbrew tematowi wystawy[5][Brak strony.]. Na wystawie pojawili się między innymi artyści radykalnej awangardy radzieckiej tacy jak Konstantin Mielnikow[6][Brak strony.].

Przypisy

  1. a b Adrianna Sznapik, Pawilon Polski na Wystawie Światowej w Paryżu w 1925 r. Realizacja koncepcji sztuki narodowej i jej odbiór społeczny – dyskusje i kontrowersje na łamach prasy, str. 425-426
  2. a b Henryk Pyka: Jerzy Warchałowski i inni, w: „Śląsk” R. XXVI, nr 7 (298), lipiec 2020, s. 28–29.
  3. Zofia Baranowicz, Polska awangarda artystyczna 1918-1939, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1979, ISBN 83-221-0074-4, OCLC 749529098.
  4. Theodore Menten, The Art Deco Style in Household Objects, Architecture, Sculpture, Graphics, Jewelry, Courier Dover, 1972, ISBN 0-486-22824-X.
  5. Le Corbusier „Almanach d'architecture moderne” Paris 1925.
  6. Tadeusz Barucki „Konstanty Mielnikow” Arkady, Warszawa 1981.
Prefix: a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Portal di Ensiklopedia Dunia

Kembali kehalaman sebelumnya