Mpfula

Mpfula i mati lawa ma wela emisaveni hi ku huma etilweni. Ma huma eka makhwiri lama nga emoyeni lama vumbiwaka loko moya lowu teleke hi mati wu titimela, wu tlhela wu bihika. Loko mati lama nga emoyeni ma hlangana swinene, ma tlhela ma tika, ma welela ehansi tanihi tinyatana ta matileti hi ti vitanaka mpfula.

Hi ririmi leri leheke, mpfula i ndzhavuko wa xivumbeko xa le henhla, lexi fambelanaka na ku hlangana ka moya lowu na mati emoyeni, ku tikela ka makhwiri, ku titimela, ku bihika, ku humesa matimba ya xivindzi ni ku sungula ku wisela ka mati emisaveni tanihi nkombiso wa nxaxamelo wa ntumbuluko. Leswi swi pfuna leswaku mati ya tlhela ya fika emisaveni, swi pfuna mbuyelo wa tihove, swiluva, na vutomi hinkwabyo lebyi xi huma eka mati.

Mpfula i xin’wana xa swiendlakalo swa nkoka swinene swa ntumbuluko no tsakisa swinene. Wu tlanga xiphemu xa nkoka eku kondleteleni ka vutomi emisaveni, ku kucetela ti- ikhosisitimi, vurimi, maxelo hambi ku ri mintlhaveko ya vanhu. Hambileswi hakanyingi swi tekiwaka swi ri swa nkoka, mpfula a hi mati lama waka ntsena ma huma empfhukeni i xiphemu lexi rharhanganeke xa xirhendzevutana xa mati xa Misava, lexi nga ni nkoka lowu dzikeke wa ikholoji, ikhonomi ni ndhavuko.

Eka xisekelo xa yona, mpfula yiva kona hikokwalaho ka mpfula ya mati e atmosphere yi condensing kuva mathonsi lawa yakulaka ya tika swinene kuva ya wela ehansi hikokwalaho ka gravity. Endlelo leri, hambi leswi ri vonakaka ri olova, i nhlohlorhi ya swiendlakalo swo hlayanyana leswi rharhanganeke swa maxelo. Dyambu ri hisa mati yo fana ni malwandle, milambu ni mativa, leswi endlaka leswaku mati ma khuluka. Loko mpfula yi ri karhi yi tlakuka yi tlhela yi kufumela exibakabakeni, yi hlangana yi rhendzela swiphemuphemu leswi nga emoyeni leswaku swi vumba mapapa. Loko mathonsi lama nga emapapeni lawa ma hlangana ni ku kula ma va makulu, ma wa tanihi mpfula ku nga mpfula ku va yin’wana ya swivumbeko swa yona leswi tolovelekeke.

Yin’wana ya mintirho ya nkoka swinene ya mpfula i mati emisaveni leswaku ku tava na vutomi.