Andora
| Andorra (ca) | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||||
| Ino | El Gran Carlemany | ||||||||||
| Bomò | «Virtus Unita Fortior» «El País dels Pirineus» | ||||||||||
| Pozision | |||||||||||
| Continente | Europa | ||||||||||
| Capitałe | |||||||||||
| Popołasion | |||||||||||
| Totałe | 89 752 (2026) | ||||||||||
| Densità | 191,78 hab./km² | ||||||||||
| Zènaro |
| ||||||||||
| Demònemo | andorana, andorane, andorani, andoran | ||||||||||
| Idioma | catałan | ||||||||||
| Zeografia | |||||||||||
| Parte de | Paexi catałani | ||||||||||
| Àrea | 468 km²[1] | ||||||||||
| Àcua | 0,43 %[2] | ||||||||||
| Ponto pì alto | Coma Pedrosa (2 942 m) | ||||||||||
| Ponto pì baso | Fiume Valira (840 m) | ||||||||||
| Rente a | |||||||||||
| Dati istòreghi | |||||||||||
| Prima mesion documentada | Contea d'Urgell e Prinsipà de Catełogna | ||||||||||
| Dì festivo | |||||||||||
| Organizasion pułìtega | |||||||||||
| Forma de goerno | parliamentary coprincipality (en) | ||||||||||
| Òrgano ezecutivo | Govern d'Andora (it) | ||||||||||
| Òrgano lejislativo | Consejo Zenerałe de Andora | ||||||||||
| Co-prìnsipe franseze de Andora | Emmanuel Macron (majo 2017) | ||||||||||
| Primo Ministro de Andora | Xavier Espot Zamora (16 de majo del 2019) | ||||||||||
| Menbro de | |||||||||||
| Economia | |||||||||||
| PIL nomenałe | 3 325 145 407 $ (2021) | ||||||||||
| Persentuałe IVA | 4,5 % | ||||||||||
| Ìndaze de desviłupamento oman | 0,884[5] | ||||||||||
| Moneda | euro | ||||||||||
| Banca sentrałe | Andoran Financial Authority (en) | ||||||||||
| Coefisente de Gini | 40.0/100 | ||||||||||
| Còdazi de identifegasion | |||||||||||
| ISO 3166-1 | AD | ||||||||||
| Còdaze de matricołasion | AND | ||||||||||
| Fuzo oràrio | |||||||||||
| Domìnio de primo liveło | .ad | ||||||||||
| Prefiso tełefònego | +376 | ||||||||||
| Tełèfono d'emerzensa | |||||||||||
| Preza ełètrega | |||||||||||
| Istòrego | |||||||||||
| Sito web | govern.ad | ||||||||||
|
| |||||||||||
Andora, ufisialmente el Principato de Andora el é in stato de l'Europa, in mes ai monti Pirenei, infra Spagna e Francia.
Andora la konfina a nord e a est ko la Francia, mentre a sud e a ovest co la Spagna.
Zeografia

El taren del Stato l'é grando 468 km².
L'è el kuinto Stato pi pikol de tuta l'Europa, e l'é el pì grando infra i 6 mikrostati d'Europa [10].
Orografia
Kome se vet dala posision tel versante ocidental dela katena dei Pirenei, Andora la é fata par de pì de montagne ko na altesa mèdia de 1.996 m s.l.m., el kui posto pì alt l'é la Coma Pedrosa a 2.942 m.
Ste kua le é separađe de tre val strete fate a "Y" ke le se inkontra tel punto onde ke el fium Valira el asa la nasion par entrar in Spagna, tel posto pì bas de Andora a 870 m.
Idrografia
Esendo tut infra le montagne, Andora la é par forsa in Stato sensa sbok al mar.
Le akue interne, invese, grasie ai tanti monti e nevai, le é tante. El fium pì inportante l'é la Valira ke la pasa par la kaveđàl Andorra La Vella e el fenìs el tok de Andora a Fontaneda. En altro fium inportante l'é l'Ariège, ke el segna na pikola part del konfin ko la Francia.
I laghi, montani e glasiali i vèn ciamađi estanys. El pì inpotante e grant, l'é el Estany de Juciar.
Klima
El klima de Andora elò é de tipo alpino in alta montagna e kontinentale tei posti pì basi ne tela val del Valira e dei so afluenti minori. El klima andoràn el é karaterizà da nevegađe de inverno in e fresk in istà, le nevegađe le é de solito grose.
Zeografia politega

Andora la é divisa in 7[11] unità prinsipali ciamađe "parokie", parròquies[12].
Kalke una de ste parokie (Ordino, La Massana e Sant Julià de Lòria) le é divise in "kuarti", quarts; invese la parokia de Canillo la é divisa in "vesinađi", veïnats.
Ogni parokia la é fata de difarenti kolmèi.
Le parokie l'è:
|
Popolasion
Intant ghe vìu 85.458 (2008) abitanti.
La densità la é 178 ab./km².
I andorani i é na minoransa tel loro Stato.
El sekondo sciap pì grando de forest l'é i spagnoli (32%), ko portoghezi (16%) e francesi (6%). El rimanente 8% el é de altre nasionalità.
Religion
La religion pì difondesta l'é el katolicesimo.
Lengue
La léngua uficiale l'è el katalàn [13]. Le altre lengue inportanti l'é el spagnolo, el francese e el portogheze.
Ekonomìa
. La produsion agrikola la é limitađa - solke el 2% del taren se pol koltarlo - la gran parte del magnàr el é inportà. La prinsipal atività agrikola l'é l'alevamento de feđe e de vake.
La produsion artesanàl konsiste par de pì de sigarete, sigari e aredamento.
El turismo l'é el pilastro prinsipal dela pikola ekonomia de Andora, e el fa sirka el 80% del prodoto interno lordo. Sirka 9 milioni de turisti i visita la nasion ogni an, tirađi dal stato de punto franko e dale lokalità de vilegiatura estive e invernali.
El setor dele banke, grasie al status de "paradis fiskale" del quale Andorra la gode , el kontibuis tanto ala ekonomia.
Moneda
No el ga gnanka na moneda sua ma el dòpera kela de Spagna e Francia [14]: o sia prima de l'euro giréa le pesetas e i franki mentre intnat se dopera i euri. I é drio far tratative par darghe la posibilità anka a Andora de koniar i só euri kome ke fa i altri paesi de la zona del euro [15] ke i pol koniar na só version local dela monéda de tuti.
Acordi komersiałi
Andorano la é in manbro pien dela Unione europea, ma la gode de na partikolar relasion sta kuà. La gode anka de tratati speciałi ko l'UE seben ke no'l ghen fa mìa parte.
Sport
Andora la organiza in kampionato de balon.
Se pol sciar Vallnord, Naturlandia e Grandvalira.
Gałeria de someje
-
sito ONUESC de ła Vałe de el Madriu-Perafita-Claror
-
Estanys de Juclà
-
panorama de Escaldes-Engordany
-
céza de San Joan de Caselles
Notasion
- ↑ voze de refarensacia.gov.
- ↑ voze de refarensa (PDF)sig.govern.ad.
- ↑ voze de refarensaun.org.
- ↑ URL de refarensa: https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD. Editor: Banca Mondiałe. Data de consultasion: 26 de agosto del 2023.
- ↑ 5,0 5,1 voze de refarensahdr.undp.org.
- ↑ voze de refarensaitu.int.
- ↑ 7,0 7,1 voze de refarensaitu.int.
- ↑ voze de refarensaiec.ch.
- ↑ voze de refarensaiec.ch.
- ↑ i altri i é San Marin, Liechtenstein, Sità del Vatican, Principato de Monaco, e Malta
- ↑ Senbra concreta la posibilità che Pas de la Casa, tela parochia de Encamp, la pođe destacarse formando na otava parochia.
- ↑ al singolar parròquia
- ↑ in tuti i altri posti el catalàn el é na léngua minoritaria insieme co altre fà el spagnolo-castilian o el taglian
- ↑ a parte qualche scheo conià dopo el 1982
- ↑ sia UE: Francia, Spagna... sia fora dela UE: San Marin, Sità del Vaticàn...
Altri projeti
Wikimedia Commons el detien imàjini o altri file so Andora
el detien schemi gràfeghi so
| Controło de autorità | VIAF (EN) 123100743 · ISNI (EN) 0000 0001 2150 090X · LCCN (EN) n80113598 · GND (DE) 4001937-8 · BNF (FR) cb118622406 (data) · BNE (ES) XX450856 (data) · NDL (EN, JA) 00560251 · WorldCat Identities (EN) n80-113598 |
|---|
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.










