Share to:

Oryza sativa

TassoboxOryza sativa Cànbia el vałor in Wikidata

Cànbia el vałor in Wikidata
Dati
Fonte derixo, Saccharum Granorum (en) Traduzi, Japonica rice (en) Traduzi, Olio di riso (it) Traduzi, rice seed oil (en) Traduzi, germe di riso (it) Traduzi e rice germ oil (en) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Piante
Tipo de frutacariosside (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Tasonomia
RegnoPlantae
ÓrdenePoales
FamejaPoaceae
TribùOryzeae
ZènareOryza
SpeceOryza sativa

L., 1753

El rizo[1] (Oryza sativa L., dal grego antigo όρυζα óryza) ła ze na pianta erbasea anuałe de ła fameja de łe Poaceae, de orìzene axiatega.

Insieme a ła Oryza glaberrima, dal pericarpo pigmentà roso, cultivada in Africa, ła ze una de łe do spece de piante dal cuało se produze el "rizo" intendesto cofà magnare. L'Oryza sativa ła costituise ła stragranda majoransa del rizo produzesto, dato che eła soła ła fa sirca el 95% de ła superfise mondiałe cultivada.

Descrision

Ła ze na pianta erbàsea, alta da 120 a 195 cm (połe rivar anca ai 5 metri de altura) co raize aventìsie e enbrionałi, łe cuałe łe ga ła caratarìstega de sviłupar dei parenchìmi aerìfari, che i parmete al rizo de vìvar in anbiente acuàtego. El fusto (dito culmo) el prezenta intergropi cavi e gropi pieni e el se sviłupa in manjiera simiłara al formento.

Ła ga foje de color verdo ciaro, a forma de guàina, longhe racuanti sentìmetri e larghe do, co pełi bianchi, curti e spesi; ła ligula ła ze longa e ghe ze aurégołe pełoze.

A l'àpeze del steło el ga na panòcia (infioresensa a panìgolo) termenałe, a madurità pendente, costituia da spighete uniflore co fiori ermafrodii a sie stami e un pistiło; l'ovaja ła detien solché on òvuło. El fruto el ze na cariòside ełìtega o sfèrega co glume tanto svilupae, ła cariòside ła ze vestia (rizon), pezo 25–45 mg.

Imàzene de na spiga de rizo
Parti de na spiga de rizo. 1-spigheta, 2-ramafegasion secondària, 3-ramafegasion primària, 4-pedùncoło, 5-ràchide, 6-Neck of the panicle (EN) ??.

Distribusion e habitat

Tasonomia

Sotospece

Samesete de łe sotospece indica e japonica in confronto

Ghe ze trè sotopece:

  • ssp. indica, tìpega dei climi tropegałi, alto valor de marcào, cariòside longa e sótiłe, produtività mèdia e cultivada in India, Cina meridionale, Fiłipine, USA meridionale, Itàlia, Braziłe;
  • ssp. japonica, tìpega dei climi tenperai, alta produsion, cariòside curta e tondada, baso vałore de marcà, cultivada in Japon, Corea, Cina setentrionale, USA, Ezito, Itàlia;
  • ssp. javanica, di minore importanza.

Da łe difarenti sotospece łe deriva le varietà (ez. Arbòrio, Carnaroli, Originario, ecc.) difondeste par difarenti dòpari [2][3].

Cultivasion, la rizicoltua

Dòpari

El rizo el ze cultivà prinsipalmente par dòparo ałimentar.[4]

Altri dòpari del rizo i ze:[5]

  • produsion del sakè, na bevida alcòłega otegnesta da ła so fermentasion
  • produsion de farina de rizo par uzo zootècnego
  • dòparo de łe roture de rizo inte ła produsion de ła bira
  • produsion de l'àmido.

Aversità

Il ponteroło del rizo (Lissorhoptrus oryzophilus) el ze on inseto che el magna ła pianta del rizo sia inte łe foje che inte łe raize.

Notasion

  1. sevente altre grafie e varianse anca rixo e riso
  2. https://www.risoitaliano.eu/volano/ Archivià il 16 de majo 2021 in Internet Archive. Volano
  3. https://www.risoitaliano.eu/poseidone/ Archivià il 30 de disenbre 2020 in Internet Archive. Poseidone
  4. Védar Rizo (magnare).
  5. Errore script: la funzione "decode" non esiste. riso, in Treccani.it – Enciclopedie on line, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana.

Varda anca

Altri projeti

Linganbi foresti

Controło de autoritàNDL (ENJA00564118

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Prefix: a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Portal di Ensiklopedia Dunia

Kembali kehalaman sebelumnya