Bushism

Bushism là tên gọi người dân Mỹ và chuyên môn dành cho những phát ngôn, cụm từ, cách phát âm, lỗi từ vựng và lỗi ngữ nghĩa mà George W. Bush mắc phải khi phát biểu trước công chúng.^[1][2] Điểm chung của chúng gồm việc dùng sai từ, đảo ngữ, tạo từ mới hoặc dùng sai vị trí danh động từ và chủ ngữ với vị ngữ. Mọi người thường sử dụng những phát biểu trên để đánh giá về khả năng lãnh đạo và trí thông minh của ông.^[3][4]

"Bushism" thường xảy ra khi ông phát biểu chính thức hoặc có phát ngôn trước công chúng. Năm 2002, một bài thơ được họa sĩ truyện tranh Richard Thompson sáng tác, tên "Make the Pie Higher", sử dụng toàn bộ các phát ngôn "Bushism" của Bush.^[5][6] Nhiều nhân vật công chúng, như người dẫn chương trình The Daily Show Jon Stewart và họa sĩ truyện tranh Doonesbury Garry Trudeau, đã phổ biến những câu nói vấp trên.^[7]

Nhà ngôn ngữ học Mark Liberman của blog Language Log đã nhận xét Bush không phải là người hay mắc lỗi chính tả khi phát biểu, nói: "Bạn có thể khiến bất kỳ nhân vật công chúng nào nghe có vẻ ngố, nếu bạn ghi lại mọi thứ ông ấy nói và để hàng trăm đối thủ xem xét kỹ lưỡng các bản ghi để tìm ra những lỗi nói lắp, dùng sai từ, từ vựng hay cách phát âm không chuẩn... Ai trong chúng ta có thể chịu được mức độ kiểm tra tuơng tự?".^[8] Năm 2010, Philip Hensher nói việc Bush dường như đã đặt ra thuật ngữ "misunderestimated" (một cách chế từ misunderstood và underestimate) là một trong những "sự đóng góp của ông cho tiếng Anh một cách vô tình, có lẽ chúng ta cần một từ để diễn tả "việc đánh giá một cách nhầm lẫn" (to underestimate by mistake)."^[9]

Giảng viên Đại học Stanford và cựu cố vấn của Bush, Keith Hennessey, cũng cho rằng số lần Bush nói vấp không là điều nên chú ý nếu xét đến lượng thời gian mà ông đã phát biểu trước công chúng, và những lần nói vấp của Barack Obama đã không bị soi xét như vậy. Theo Hennessey, Bush "cố ý hướng hình ảnh công chúng về bản thân đến một người dân Mỹ bình thường hơn là một người thuộc giới tinh hoa Cambridge hay Upper East Side".^[10]

Nhà báo người Anh Christopher Hitchens trong bài luận "Tại sao Dubya không biết đọc" ^[a] trên The Nation năm 2000 viết:^[3]

Tôi từng dạy kèm cho một đứa trẻ mắc chứng khó đọc, và tôi biết rõ các triệu chứng về nó. Vì vậy, tôi đã tự trách bản thân rất nhiều khi đọc bài viết về Thống đốc George W. Bush, do bạn tôi và đồng nghiệp Gail Sheehy viết, trên tạp chí Vanity Fair tháng này. Tất cả những mẩu chuyện cười, tranh biếm họa và website về những lỗi dùng sai từ của ông ấy? Chúng ta đã vô tình trêu chọc người mắc chứng bệnh này. Rõ ràng là ông ấy bị chứng bệnh đó, và gần như mù chữ vì nó. [...] Tôi biết từ kinh nghiệm giảng dạy của mình rằng thiên nhiên rất thường bù đắp cho người mắc chứng khó đọc bằng chỉ số IQ cao hơn hoặc trực giác nhạy bén. Tuy nhiên với Bush thì nó chưa rõ.

Những phát ngôn "Bushism" của Bush cũng nổi tiếng vì nó ngược lại với chính sách và quan điểm của ông, ví dụ như: "Tôi không chắc rằng 80% người dân biết về thuế thừa kế (death tax). Tôi biết điều này: 100% sẽ biết nếu tôi là tổng thống." ̈(I'm not sure 80% of people get the death tax. I know this: 100% will get it if I'm the president.) Những câu trên của ông thường được so sánh với Freud.^[11]

Bush cũng thường xuyên nhắc về những lỗi dùng từ của mình trước công chúng, và đã nhận nhiều giải thưởng liên quan.^[12][13] Hiện tại mọi người thường dùng nó để chế giễu và nhại lại ông.

• "Tôi nghĩ mọi người đồng thuận rằng quá khứ đã qua." (I think we agree, the past is over.) - Pittsburgh, Pennsylvania; ngày 10 tháng 5 năm 2000; khi phát biểu về đối thủ John McCain cuộc bầu cử sơ bộ Tổng thống năm 2000.^[14][15]
• "Chúng ta có thể có các bộ lọc (chặn web đen) trên mạng 'Internets' nơi tiền công được sử dụng." (We can have filters on Internets where public money is spent.)- ngày 17 tháng 10 năm 2000; buổi tranh luận Tổng thống thứ ba với Al Gore.^[16]
• "Họ đã 'đánh giá thấp' (misunderestimed) về tôi." (They misunderestimated me.) - Bentonville, Arkansas; ngày 6 tháng 11 năm 2000.^[17]
• "Tôi biết nhân loại và cá có thể chung sống hòa bình." (I know the human being and fish can coexist peacefully.) - Saginaw, Michigan; ngày 29 tháng 9 năm 2000; khi ông phát biểu bày tỏ quan điểm phản đối việc dỡ bỏ các đập chắn để bảo vệ các loài cá có nguy cơ tuyệt chủng.^[18]
• "Gia đình là nơi Tổ quốc ta tìm thấy được sự hy vọng, nơi cánh được mơ". (Families is where our nation finds hope, where wings take dream.) - La Crosse, Wisconsin; ngày 18 tháng 10 năm 2000.^[19]
• "Có một câu cửa miệng ở Tennessee mà tôi biết nó khi ở Texas, có lẽ tại Tennesse, rằngː 'Lừa tôi một lần, bạn sẽ ... bạn sẽ xấu hổ theo'. Lừa tôi, và bạn sẽ không bị nữa". (There's an old saying in Tennessee—I know it's in Texas, probably in Tennessee—that says, 'Fool me once, shame on...shame on you.' Fool me—you can't get fooled again.) - Nashville, Tennessee; ngày 17 tháng 9 năm 2002; khi ông tham gia Pledge Across America (Lễ Tuyên thệ Toàn quốc).^[20]
• "Quá nhiều bác sĩ giỏi phải bỏ nghề. Quá nhiều bác sĩ sản phụ khoa không được 'tâm huyết' với phụ nữ khắp đất nước này". (Too many good docs are getting out of the business. Too many OB-GYNs aren't able to practice their love with women all across this country.) - Poplar Bluff, Missouri; ngày 6 tháng 9 năm 2004.^[21]
• "Tôi sẽ cho mọi người thấy được vị trí của tôi, để khi lịch sử của nhiệm kỳ này được viết thì sẽ ít nhất có một tiếng nói 'độc tài' về chính xác những gì đã xảy ra". (I'm going to put people in my place, so when the history of this administration is written at least there's an authoritarian voice saying exactly what happened.) - Canada, 2009; khi ông phát biểu sẽ viết sách Decision Points.^[22]
• "Như có thể thấy, trong công việc, bạn phải lặp đi lặp lại về một sự thật để nó ngấm dần, như một loại 'nã tư tưởng'". (See, in my line of work you got to keep repeating things over and over and over again for the truth to sink in, to kind of catapult the propaganda.) - Greece, New York; ngày 24 tháng 5 năm 2005.^[23][24]
• "Tôi sẽ ra đi lâu trước khi một trí óc nào đó biết được việc gì đã xảy ra trong Phòng Bầu dục này". (I'll be long gone before some smart person ever figures out what happened inside this Oval Office.) - Washington, D.C.; ngày 12 tháng 5 năm 2008; trong một cuộc phỏng vấn với The Jerusalem Post.^[2][25]
• "Chủ quyền bộ tộc (tribal sovereignty) nghĩa làː chủ quyền. Nó là khi bạn được ... bạn được ... bạn được ... trao chủ quyền và được coi là có chủ quyền. Cho nên, quan hệ giữa chính phủ liên bang và ... các bộ lạc là giữa các đơn vị có chủ quyền". (Tribal sovereignty means that: It's sovereign. It's- you're a... you're a... you've been given sovereignty, and you're viewed... as a sovereign entity. And, therefore, the relationship between the Federal government and... Tribes is one between sovereign entities.) - Nhà Trắng, ngày 6 tháng 8 năm 2004; khi ông đang trả lời Mark Trahant làm việc cho Seattle Post Intelligencer trong một cuộc họp báo.^[26]

• "Bạn thấy đấy, tôi là tư lệnh. Tôi không cần giải thích, tôi không cần giải thích lý do cho nó. Đó là một điều hay khi được làm Tổng thống. Có thể sẽ có ai đó giải thích cho tôi điều gì đó, nhưng tôi không thấy mình nợ ai điều gì cả." (I'm the commander, see. I don't need to explain—I do not need to explain why I say things. That's the interesting thing about being the President. Maybe somebody needs to explain to me why they say something, but I don't feel like I owe anybody an explanation.) - Ground Zero, tháng 5 năm 2002.^[27]
• "Tôi thấy tự hào rằng khi hôm trước thành viên Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ đứng cùng tôi trong Vườn Hồng Nhà Trắng để cùng tuyên bố một điều nàyː giải giáp (chỉ Hussein) hoặc chúng tôi sẽ thực hiện thay." (I was proud the other day when both Republicans and Democrats stood with me in the Rose Garden to announce their support for a clear statement of purpose: you [Saddam Hussein] disarm, or we will.) - Manchester, New Hampshire; ngày 5 tháng 10 năm 2002.^[28]
• "Hôm qua ngài đã nhắc tôi về việc tôi không giỏi khiêu vũ. Tuy nhiên, tôi muốn ngài biết tôi đã nhảy với sự vui vẻ. Và không nghi ngờ gì nữa khi Liberia đã trải qua những thời điểm rất khó khăn." (Yesterday, you made note of my—the lack of my talent when it came to dancing. But nevertheless, I want you to know I danced with joy. And no question Liberia has gone through very difficult times.) - Washington, D.C.; ngày 22 tháng 10 năm 2008; khi ông phát biểu gửi Tổng thống Liberia Ellen Johnson Sirleaf.^[29]
• "Thế giới này hiện vẫn nguy hiểm. Đó là thế giới của những kẻ điên và những nguy cơ 'thất thoát' tinh thần". (This is still a dangerous world. It's a world of madmen and uncertainty and potential mental losses.) - Charleston, Nam Carolina; tháng 1 năm 2000. Theo Financial Times, Bush muốn nói từ "potential missile launches" thay vì từ "mental losses".^[30]
• "Kẻ thù chúng ta sáng tạo và tháo vát, chúng ta cũng vậy. Chúng không ngừng nghĩ ra chiêu mới để làm hại đất nước và chúng ta, và chúng ta 'cũng vậy'". (Our enemies are innovative and resourceful, and so are we. They never stop thinking about new ways to harm our country and our people, and neither do we.) - Washington, D.C.; ngày 5 tháng 8 năm 2004.^[31][32]
• "Tôi muốn nói cho bạn rằng kẻ thù có thể sẽ tấn công lại nước Mỹ và công dân Mỹ, một lần nữa. Đơn giản là vậy. Đó là hiện thực. Và tôi chúc chúng may mắn." (I'm telling you there's an enemy that would like to attack America, Americans, again. There just is. That's the reality of the world. And I wish him all the very best.) - Washington, D.C.; ngày 12 tháng 1 năm 2009.^[33]
• "Chà, ý tôi là một thất bại tại Iraq sẽ khiến kẻ thù bạo hơn và cho chúng nhiều cơ hội để huấn luyện, bàn bạc và tấn công chúng ta hơn. Đó là quan điểm của tôi. Đó là, bạn biết đó, là một trong những phần khó khăn nhất khi 'đẩy' Iraq vào Chiến tranh chống khủng bố." (Well, I mean that a defeat in Iraq will embolden the enemy and will provide the enemy—more opportunity to train, plan, to attack us. That's what I mean. There—it's—you know, one of the hardest parts of my job is to connect Iraq to the war on terror.) - ngày 6 tháng 9 năm 2006, khi ông đang phỏng vấn với CBS News.^[34]
• "Tôi chỉ muốn bạn biết, khi ta nói về chiến tranh, thực chất là đang nói về hòa bình". (I just want you to know that, when we talk about war, we're really talking about peace.) - ngày 13 tháng 6 năm 2002, khi ông đang nói về Tháng về Quyền sở hữu Nhà ở.^[35]
• "Chúng ta phải ngăn chặn khủng bố. Tôi kêu gọi toàn thế giới, hành động tất cả những gì họ có thể, để ngăn chặn những tên sát nhân khủng bố này. Cảm ơn ... Nào hãy xem cú vụt (drive) này." (We must stop the terror. I call upon all nations, to do everything they can, to stop these terrorist killers. Thank you...now watch this drive.) - Kennebunkport, Maine; tháng 8 năm 2002; khi ông đang ở sân golf.^[36][17]
• "Quyết định, bởi một người đàn ông (chỉ Putin), để khởi động một cuộc xâm lược phi lý và táo bạo vào Iraq. Ý tôi, nó là Ukraine. Dù sao thì [tôi] đã 75." (The decision of one man [Vladimir Putin], to launch a wholly unjustified and brutal invasion of Iraq. I mean, of Ukraine. Iraq too. Anyway...[I'm] 75.) - ngày 18 tháng 5 năm 2022; tại Trung tâm Tổng thống George W. Bush.^[37][38]
• "Khi bạn nghĩ về nó, trong tháng đầu tiên của năm mới sẽ có một cuộc bầu cử tại lãnh thổ Palestine và Iraq. Ai có thể nghĩ ra được một 'sự cứng lên' ... một cuộc bầu cử tại Iraq?" (When you think about it, in the first month of the new year there will be an election in the Palestinian territory and there will be an election in Iraq. Who could have possibly envisioned an erection— an election in Iraq?) - Nhà Trắng; ngày 10 tháng 1 năm 2005.^[39][40]

• "Bạn cá chắc tôi sẽ giảm thuế tầng lớp thượng lưu. Nó thúc đẩy tinh thần doanh nghiệp. Đó là thứ Đảng Cộng hòa chúng tôi hướng tới, là sự tăng trưởng kinh tế. Ta nên 'xếp cho bánh cao hơn'. (sai từ "growing the pie" chỉ mở rộng cơ hội việc làm)" (You bet I cut the taxes at the top. That encourages entrepreneurship. What we Republicans should stand for is growth in the economy. We ought to make the pie higher.) - Columbia, South Carolina; ngày 15 tháng 2 năm 2000.^[41]
• "Tôi biết thật khó cho bạn để 'đặt thức ăn' lên gia đình bạn" (I know how hard it is for you to put food on your family.) - Chicago; ngày 15 tháng 2 năm 2000.^[42]
• "Bạn làm ba nghề luôn? ... Độc đáo chất Mỹ, phải không? Thật tuyệt khi bạn làm vậy." (You work three jobs? ... Uniquely American, isn't it? I mean, that is fantastic that you're doing that.) - Omaha, Nebraska; ngày 4 tháng 2 năm 2005.^[43]

• "Hiếm khi ai hỏi: 'một' con trẻ chúng ta có đang học không?" (Rarely is the question asked: is our children learning?) - Florence, Nam Carolina; ngày 11 tháng 1 năm 2000.^[4]
• "Bạn dạy một đứa trẻ tập đọc, và cậu bé hoặc 'của cô bé ấy' sẽ có thể đạt trong bài thi đọc viết." (You teach a child to read, and he or her will be able to pass a literacy test.) - Townsend, Tennessee; ngày 21 tháng 2 năm 2001.^[24][43]
• "Báo cáo hôm qua cho thấy rằng; 'nhiều' trẻ em sẽ đi học khi tiêu chuẩn đủ cao và kết quả được chấm." (As yesterday's positive report card shows, childrens do learn, when standards are high and results are measured.) - Thành phố New York; 27 tháng 9 năm 2007.^[44]