Chonmage

Kiểu tóc chonmage (丁髷 (ちょんまげ)^{(Đinh Khúc)}, chonmage^?) là một kiểu tóc búi truyền thống của Nhật Bản dành cho nam giới. Kiểu tóc này thường được gắn liền với thời kỳ Edo (1603–1868) và các võ sĩ samurai, và gần đây là các võ sĩ sumo. Ban đầu, đây là một phương pháp sử dụng tóc để giữ cho mũ giáp kabuto của samurai ổn định trên đầu khi chiến đấu, và sau đó trở thành biểu tượng địa vị trong xã hội Nhật Bản.

Trong kiểu tóc chonmage truyền thống thời Edo, phần tóc trên đỉnh đầu được cạo sạch. Phần tóc còn lại được bôi dầu và sáp trước khi buộc thành một búi nhỏ, gập lại trên đỉnh đầu tạo thành búi tóc đặc trưng.

Lịch sử

Nguồn gốc của kiểu tóc chonmage có thể bắt nguồn từ thời Heian (794–1185). Trong thời kỳ này, giới quý tộc đội những chiếc vương miện đặc biệt giống như mũ như một phần của trang phục chính thức. Để giữ vương miện cố định, tóc sẽ được buộc gần phía sau đầu.

Từ những năm 1580 (vào cuối thời Chiến Quốc, 1467–1615) đến những năm 1630 (đầu thời Edo, 1603–1867), thái độ văn hóa của người Nhật đối với kiểu tóc của nam giới đã thay đổi; Trong thời kỳ quân phiệt trước đó, mái tóc dày và bộ râu được coi là dấu hiệu của sự nam tính, nhưng trong thời kỳ hòa bình sau đó, điều này dần dần thay đổi cho đến khi râu và đầu không cạo được coi là man rợ và chống lại nền hòa bình đã hình thành sau hai thế kỷ nội chiến.^[1]^:217 Sự thay đổi này cũng được thực thi trong cuộc xâm lược Joseon của Nhật Bản (1592–1598), nơi một số chỉ huy Nhật Bản buộc người Triều Tiên quy phục phải cạo đầu theo kiểu tóc này, như một phương pháp chuyển đổi danh tính của họ thành người Nhật.^[1]^:222

Đầu cạo (sakayaki) trở thành yêu cầu bắt buộc đối với tầng lớp samurai vào đầu thời kỳ Edo, và đến những năm 1660, tất cả đàn ông, thường dân hay samurai, đều bị cấm để râu, với sakayaki được coi là bắt buộc. Kiểu tóc chonmage ("búi tóc") phụ thuộc vào địa vị xã hội của người đội, với kiểu búi tóc của samurai nổi bật hơn so với thợ thủ công hoặc thương nhân.^[2] Ronin, samurai không phục vụ Lãnh chúa, không bắt buộc phải cạo đầu. Điều này trở thành một cách dễ dàng để nhận diện những người đàn ông như vậy.^[1]^:211

Dưới thời kỳ Minh Trị Duy Tân, các tập tục của tầng lớp samurai, được coi là phong kiến và không phù hợp với thời hiện đại sau khi chế độ sakoku kết thúc vào năm 1853, đã dẫn đến một số sắc lệnh nhằm 'hiện đại hóa' diện mạo của đàn ông thượng lưu Nhật Bản.^[2] Với Sắc lệnh Dampatsurei năm 1871 do Thiên hoàng Minh Trị ban hành vào đầu thời kỳ Minh Trị, đàn ông thuộc tầng lớp samurai bị buộc phải cắt tóc ngắn,^[3]^[4] từ bỏ búi tóc chonmage.^[5]^:149

Sumo

Ở Nhật Bản hiện đại, những người duy nhất còn để kiểu tóc chonmage là các võ sĩ sumo và diễn viên kịch Kabuki.^[6] Do tính độc đáo của kiểu tóc này trong thời hiện đại, Hiệp hội Sumo Nhật Bản thuê các thợ làm tóc chuyên nghiệp gọi là tokoyama để cắt và tạo kiểu tóc cho các võ sĩ sumo.

Kiểu tóc chonmage của sumo hơi khác một chút, ở chỗ phần đỉnh đầu không còn được cạo nữa. Tuy nhiên, tóc có thể được tỉa mỏng ở vùng này hoặc cạo phần đỉnh đầu, gọi là nakazori, để búi tóc trên đỉnh đầu trông gọn gàng hơn.^[7] Việc này được thực hiện khoảng ba tháng một lần.^[7]

Tất cả các võ sĩ sumo chuyên nghiệp đều để kiểu tóc chonmage ngay khi tóc của họ đủ dài. Các võ sĩ sumo có địa vị sekitori, trong một số dịp nhất định, chẳng hạn như trong một trận honbasho, phải búi tóc theo kiểu cầu kỳ hơn gọi là ōichō, trong đó phần cuối của búi tóc được xòe ra tạo thành hình bán nguyệt, giống như lá bạch quả.^[8]^[9]

Chonmage có tầm quan trọng mang tính biểu tượng trong sumo đến nỗi việc cắt nó đi là trọng tâm của lễ giải nghệ của một võ sĩ. Các chức sắc và những người quan trọng khác trong cuộc đời của một võ sĩ được mời cắt một nhát, và nhát cuối cùng do huấn luyện viên của anh ta thực hiện. Đối với hầu hết các võ sĩ chưa bao giờ đạt đến cấp bậc sekitori, lễ giải nghệ của họ sẽ là lần duy nhất họ búi tóc theo kiểu ōichōmage cầu kỳ hơn.^{[cần dẫn nguồn]}

Xem thêm

Danh sách kiểu tóc
Oseledets
Tóc đuôi sam, kiểu tóc thời nhà Thanh của Trung Quốc cũng bao gồm phần đỉnh đầu được cạo
Sikha

Tham khảo

^ ^a ^b ^c Toby, Ron P. (2019). Engaging the Other: 'Japan' and Its Alter-Egos, 1550-1850. Brill's Japanese Studies Library. BRILL. ISBN 978-9004393516.
^ ^a ^b Nomikos Vaporis, Constantine (2019). Samurai: An Encyclopedia of Japan's Cultured Warriors. United States: Bloomsbury Publishing. tr. 124–127. ISBN 9781440842719.
^ Ericson, Joan E.; Matson, Jim (2004). "Lessons of The Last Samurai" (PDF). Education About Asia. 9 (2): 13–30.
^ Maidment, Richard A.; Goldblatt, David S.; Mitchell, Jeremy (1998). Governance in the Asia-Pacific (bằng tiếng Anh). Psychology Press. ISBN 978-0-415-17276-9.
^ Scott Pate, Alan (ngày 9 tháng 5 năm 2017). Kanban: Traditional Shop Signs of Japan. New Jersey: Princeton University Press. ISBN 978-0691176475. In 1871 the Dampatsurei edict forced all samurai to cut off their topknots, a traditional source of identity and pride.
^ "The few good men who prop up sumo's topknot a dying breed". The Asahi Shimbun. ngày 18 tháng 11 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2023. With declining orders for samurai movies and TV dramas, about the only people now buying motoyui are sumo wrestlers and Kabuki actors.
^ ^a ^b THE REAL SECRET OF RIKISHI'S TOPKNOT (web video). Sumo Prime Time. ngày 7 tháng 4 năm 2023. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2023.
^ Gunning, John (ngày 14 tháng 9 năm 2018). "Sumo 101: The Topknot". The Japan Times. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2023.
^ The Hairdresser to Japan's Sumo Wrestling Elite (web video). Great Big Story. ngày 7 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2023.