Dioxigeno
| Dioxigeno | |
|---|---|
 | |
 | |
| Formula kimikoa | O2 |
| SMILES kanonikoa | 2D eredua |
| MolView | 3D eredua |
| Konposizioa | oxigeno |
| Azido konjokatua | hydridodioxygen(1+) (en)  |
| Mota | diatomic oxygen (en) , allotrope of oxygen (en) , diradical (en) eta oxygen radical (en) |
| Ezaugarriak | |
| Dentsitatea | 1,429 kg/m³ |
| Soinuaren abiadura | 906 m/s (−183 ℃, likido) 330 m/s (27 ℃, gas) |
| Eroankortasun termikoa | 0,026 W/(m K) |
| Momentu dipolarra | 0 D |
| Fusio-puntua | −218,35 ℃ −218,79 ℃ |
| Irakite-puntua | −182,96 ℃ −182,95 ℃ (101,325 kPa) |
| Entropia molar estandarra | 205,1 J/(mol K) |
| Fusio-entalpia | 0 D |
| Bero ahalmena | 920 J/(kg K) |
| Masa molekularra | 31,998 Da |
| Erabilera | |
| Konposatu aktiboa | EZ-Ox (en) |
| Rola | free radical scavengers (en) , biosignature (en) eta primary metabolite (en) |
| Kristalografia | |
| Sistema kristalinoa | kristal-sistema kubiko |
| Identifikatzaileak | |
| InChlKey | MYMOFIZGZYHOMD-UHFFFAOYSA-N |
| CAS zenbakia | 7782-44-7 |
| ChemSpider | 952 |
| PubChem | 977 |
| Gmelin | 15379, 26689 eta 27140 |
| ChEBI | 485 |
| ZVG | 7080 |
| EC zenbakia | 231-956-9 |
| ECHA | 100.029.051 |
| CosIng | 58054 |
| RxNorm | 7806 |
| Human Metabolome Database | HMDB0001377 |
| UNII | S88TT14065 |
| NDF-RT | N0000147362 |
| PDB Ligand | OXY |
| ASHRAE | 732 |
Dioxigenoa, oxigeno molekularra,[1] oxigeno diatomikoa edo oxigeno gaseosoa (normalean oxigeno bakarrik deitua) 2 oxigeno atomoz osatutako molekula diatomikoa da. Gas koloregabea, usaingabea eta zaporegabea da (presio- eta tenperatura-baldintza normaletan). Oxigenoaren beste aldaera alotropiko bat ere badago, hiru atomoz osatua: O3, ozono izenekoa. Atmosferan duen presentziak Lurra babesten du Eguzkitik datorren erradiazio ultramorearen eraginetik.
Oxigeno likidoak eta solidoak kolore urdinxka arina dute, eta bi egoeretan oso paramagnetikoa da. Oxigeno likidoa, normalean, aire likidoaren destilazio zatikatuaren bidez lortzen da, nitrogenoarekin batera.
Ia metal guztiekin erreakzionatzen du (metal nobleak izan ezik), eta korrosioa eragiten du.
Aplikazioak
Oxigenoaren erabilera nagusia suziri motorretan oxigeno likidoa erabiltzen dute; prozesu industrialetan eta garraioan, berriz, errekuntzarako oxigenoa airetik zuzenean hartzen dute. Beste industria-aplikazio batzuk soldadura eta altzairuaren eta metanolaren fabrikazioa dira.
Medikuntzak oxigenoa ere erabiltzen du, arnasa hartzeko zailtasunak dituzten pazienteei gehigarri gisa emanez; eta oxigeno-bonbonak erabiltzen dira hainbat kirol-praktikatan, hala nola urpekaritzan edo lan-jardueretan, leku itxietara edo gutxi aireztatutako lekuetara sartzean, atmosfera kutsatuekin (biltegien barruko garbiketa, pintura-geletan lan egitea, etab.). Aireontzietan ere erabiltzen da, fuselajea deskonprimituz gero ("oxigeno-maskarak" deiturikoak).
Oxigenoak euforia eragiten du arnasten dutenengan; horregatik, historikoki dibertimendu gisa erabili izan da, eta praktika horrek gaur egun ere irauten du. XIX. mendean, oxido nitrosoarekin nahastuta, analgesiko gisa ere erabili zuten.
Historia
Oxigenoa, grezierazko ὀξύς «azido» da, eta -geno, berriz, γεν «sortu» hitzetik ekarria, Lavoisierrek 1774an emandako izena, azken finean oxigenorik ez duten azido asko dauden neurrian zehaztugabe bilakatu dena, Carl Wilhelm Scheele botikari suediarrak aurkitu zuen 1771n, baina bere lanak ez zuen berehalako errekonozimendurik lortu, eta batzuetan Joseph Priestleyri egozten zaio, zeinek 1774ko abuztuaren 1ean modu independentean aurkitu zuen.
Erreferentziak
- ↑ (Ingelesez) Connelly, Neil G.. (2005). «Nomenclature of inorganic chemistry - IUPAC recommendations» Nomenclature of Inorganic Chemistry: p. 49. ISBN 0-85404-438-8..
Kanpo estekak
|
Artikulu hau kimikari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
