Erasoaldi

Erasoaldia edo ofentsiba,^[1] ikuspuntu militarretik begiratuta, etsaiari oldartzeko armada batek antolatzen duen jardunbidea da. Erasoa hartzen duena aurkariaren bila ari da, hura suntsitzeko xedez. Alderantziz, defentsan dagoena, oldarraldi edo erasoari aurre egiteko ahaleginetan.

Ofentsibaren berezko ezaugarriak dira mugimendua, ekintza eta ekimena. Defentsak, aldiz, ekimenari uko egiten dio eta etsaiaren erasoaren zain gelditzen da hura aldaratzen saiatzeko, aurre egite soilean arreta ipinita.

Karl von Clausewitz prusiar jeneralaren esamoldea aintzat hartuz, esan daiteke bi jardunbide militar horietatik, ofentsiba dela «indartsuena, xede negatiboaz», eta defentsa, berriz, «ahulena, xede positiboaz».^[2]

Aditu militarrek erasoa jarrera defentsiboaren gainetik jarri ohi duten arren —emaitza erabakigarri bat lor dezakeen bakarra dela iritzita—, praktikan ez bata ez bestea dira guztiz erabakigarri gatazka militar batean.^[3]

Erasoari ekiten dionak ez du egiten, oro har, eragiketa antzokiaren eremu guztietan. Gudu zelaian gogoz erasoko dio mendean hartu nahi duen puntuari, indarrak aurreztuz puntu erabakigarrian erabiltzeko, non nagusitasuna lortu behar baitu.^[4]

Modu berean, bere burua defendatzen duenak ez ditu etsaiaren erasoak pasiboki baztertzen soilik, baizik eta ahuldu egiten du bere erresistentziarekin, haren gainera jotzeko, erasoa bere aldetik hartuz, horretarako aukera egokia sortu bezain laster. Horri esaten zaio defentsa aktiboa garatzea, Txinako Herri Errepublikak betidanik egin duen eran.^[5]

Eragiketa antzoki bat izan daiteke gerra baten egoera, gehienetan hala izaten baita, baina izan daiteke eragiketa antzoki bat baino gehiagotan jardun behar izatea, 1941ean Erresuma Batuari gertatu zitzaion eran.^[6] Oro har, estimazioen arabera XXI. mendean eraso militar eraginkor bat hedatzeko, 250.000 soldadu baino gehiago egon behar dira engaiatuta borroka eragiketan, dena delako herrialdeko indar armatuen zerbitzuen plangintza konbinatua barne, hala nola lurreko operazioen plan orokorrean aireko defentsarako baliabideak inplikatuta egotea.^[7]

Eraso eta defentsa estrategikoak

Ofentsiba militar bat eraso politika baten ondorio izan ohi da eta ia beti lurralde zati bat mendean hartzen du helburu.

Defentsa militarra alderantzizko politika baten jokabidea izan ohi da, erresistentziarena, beste helbururik gabea: statu quo-a ez aldatzea. Halako jarrera hartzen duen armadak erasora joko du.soilik, egoerak hartara behartzen badu, ez lehenago.^[8]

Eraso militar batek arrakasta izateko, ezinbestekoa da nagusitasuna izatea soldatu kopuruan edo armamentuan, edo bietan. Izan ere, mendean hartu nahi duen lurraldean aurrera egin ahala, armada batek kontingente zabal bat behar du: barne komunikazioak babestu, etsaiaren plaza gotortuak behatu eta blokeatu, erresistentzi guneak neutralizatu, ezusteko arriskuak identifikatu... hainbat eta hainbat zeregin aintzat hartu beharrekoak dira, indar falta izateko arriskurik gabe. Erasotzailea ahultzea abantaila da bere burua defendatzen duenarentzat; izan ere, erasotzaileak atzera egiten badu, bere tropak kontzentratzen ditu, eta borrokak desabantaila gutxiagorekin garatzeko moduan jartzen da. Erasoa hartzen duenari gerra azkar bukatzea komeni zaio, bi aldeen indarrak berdintzera iritsi ez daitezen. Izan ere, erasotzailearen indarrak aurkariarenak baino eskasagoak balira, erasoan ez baizik defentsiban jarri beharko luke. Jarrera defentsiboan dagoenari, aldiz, erresistentzia luzatu eta denbora irabaztea komeni zaio, erasoari ekiteko egoeraren zain.^[9]

Ondorioz, esan daiteke ofentsibaren arrakasta bermatu dezaketen baldintzak direla eraso mugimendua egiterakoan baliabideen eta borroka elementuen nagusitasuna, etsaia ezustean harrapatzea, gogoz kontrako baldintzetan borrokatzera behartuz, eta tropak puntu egokian kontzentratzea.^[10]

Jarrera defentsiboa hobesten duen armadari dagokionez, indarrak ez barreiatzea da lortu beharreko berehalako helburua, —gertakari guzti-guztiei aurre egin nahirik—, lurrarekin gehiegi ez lotzea mugitzeko askatasunari eutsiz, erasotzailearen indarrak zatitzea gatazka partzialekin eta bigarren mailako operazioekin —baina borroka erabakigarri batean kanpainaren irtenbidea arriskuan jarri gabe— erasotzailea bere lurraldearen barnera erakartzea, oldartzailearen akatsak baliatzea hari eraso egiteko, eta hark bere indarrak banatzen baditu, barne lerroetatik maniobratzea, banaka garaitzeko, adibidez Napoleon Bonapartek egin zuen bezala 1814an Seigarren Koalizioko Gerran.^[10]

Eraso eta defentsa taktikoak

Ofentsiba taktikoak ezaugarri orokor berberak ditu mugikortasunari, indarrari eta ekimenari dagokienez, eraso estrategiarekin alderatuz.

Erasoari ekin diezaioke bere burua gai ikusten duenak etsaia bere posizioetatik kanpo botatzeko, dela kopuruz nagusitasuna duelako, dela nagusitasun morala duelako (adibidez, prusiarrak Sadowako guduan).^[11]

Defentsarako bidea hartzen duenak hobeto ezagutzen du lurraldea, eta, gainera, baliabide gutxiago izan arren, egoera konpentsatzera iritsi daiteke posizioak ongi hautatuta eta gotorlekuz lagunduta.^[12]^[13]

Oro har, erasotzeko erabili nahi den hegala indartu behar da, Prusiako errege Federiko II.ak.zioen bezala.^[15] Hau da, frontearen alde batean borroka erakusle huts bat dago, eta bestean indar handiak metatzen dira, garaipena lortu behar den lekuan benetako erasoa egiteko. Batzuetan, lerroaren alde hari aitortutako papera ez da jadanik erakusgarri hutsa, baizik eta benetan defentsiboa, adibidez Austerlitzeko Guduan Frantziako eskuin hegalarena, errusiarren erasoari eustera mugatua, Napoleonek aliatuen gudu lerroa erditik hausten zuen bitartean.^[16] Bi lehiakideen indarren artean desoreka nabarmenik ez dagoenean gertatzen da hori, batez ere, eta biak erasotzeko moduan daudela uste dutenean. Orduan, edo biek ahalegin nagusia fronteko puntu berera bideratzen dute, eta kasu horretan talka gertatzen da, zeinaren ondorioz bietako batek erasoan jarraitzen baitu eta besteak erasoari uko egiten baitio momentuz; edo frontea ez den beste puntu batzuei erasotzen diote, eta kasu horretan ofentsiba eta defentsiba aldi berean gertatzen dira. Behin betiko arrakasta lortuko du bere planaren xedea era iraunkorrenean bilatzen duenak, helburu nagusitik aldendu gabe, eta axolarik eman gabe, bitartean, defentsan irauten duen fronte zatiak jasan ahal izan duen deskalabruari. Halako borroka batean, hegalak dira beti punturik arriskutsuenak, zeren, aurrez aurreko erasoak hain neketsuak izanik, Gravelotteko guduan bezala, etsaien posizioak inguratzeko joera, nolabait esateko, berezkoa baita.^[17]

Borroka prozedurari dagokionez, ofentsiban sua bitarteko bat besterik ez da, etsaiarenganaino iristeko baliatzen dena, ofentsibaren benetako indarra mugimendua baita, hau da, eten gabe aurrera egitea eta eraso inguratzailea ongi antolatzea. Defentsa egiteko, aldiz, erasotzailearen aurka su egitea da bide eta aukera bakarra.^[18]

Erasotzen duenari komeni zaizkio gauaren itzalak, lainoa eta lurraren gorabeherak, ohartua izan gabe etsaiarengana hurbiltzearren, ahalik eta hildako gutxien jasanda.

Egungo gudu zelaian ez ezik, historian zehar eraso operazio mota tradizionalak hauek izan dira:^[19]^[20]

Kontakturako martxa (edo borrokarako martxa).
Indarraren azterketa.
Eraso koordinatua.
Arrakastaren ustiapena.
Jazarpena

Kontakturako martxa eraso operazio bat da, indar militar bati etsaiarengana hurbiltzeko eta harremana ezartzeko egiten dena. Gehienetan, baina ez nahitaez, erasoaren aurretik gertatzen da.^[21]

Indarraren azterketa xede mugatuko eragiketa bat da, eta bere helburua da etsaiaren hedapena, baliabideak, osaera eta ahuleziak egiaztatzea edo beste informazioren bat lortzea.

Eraso koordinatua arretaz pentsatu, planifikatu, prestatu, gauzatu eta jarraitu behar den eraso operazio bat da.^[22] Maniobrarako baliabideen (infanteria eta zalditeria), su euskarriaren (artilleria) eta borroka euskarriaren (ingeniaritza, komunikazioak) artean ezinbestekoa den koordinazioagatik esaten zaio horrela.

Arrakastaren ustiapena erasoaren bidez ahalik eta emaitza onenak lortzeko asmoz egindako ekintza da. Xedea da etsaiari eragoztea defentsa antolatu bat berreraikitzeko edo erreakzio operazio bat egiteko aukera.^[23] Eraso maniobraren fase erabakigarria da.

Jazarpena da ihes egiten saiatzen ari den indar etsai baten aurka abiarazitako eraso ekintza bat. Xede nagusia da etsaiaren indarrak erabat suntsitzea.^[24]

Adibideak

Stalingradeko gudua Bigarren Mundu Gerrako handi eta erabakigarrienetako bat izan zen; Hirugarren Reichak eta haren aliatuek Sobietar Batasuna borrokatu zuten Stalingrad (gaur egun Volgograd) hiria mendean hartu nahirik, Sobietar Batasunaren hego-mendebaldean. Gudaldia bost hilabetez luzatu zen, 1942ko abuztuaren 23an hasi eta 1943ko otsailaren 2ra bitartean;^[25] buruz buruko borrokak izan ziren maiz eta militar nahiz zibil ugari hil ziren. Gerraren historiako gudu odoltsuenetako bat izan zen, ia bi milioi hildako izan baitzen. Alemaniar armadari eragindako galera handiak mugarri bat izan ziren handik aurrera gerrak hartuko zuen bideari dagokionez.^[26] Stalingradeko guduaren ondoren, alemaniar tropek ez zuten hasierako indarra berreskuratu, eta jada ez zuten beste garaipen estrategikorik lortu ekialdean.^[27]
Tet erasoaldia (ingelesez: Tet Offensive, vietnameraz: Sự kiện Tết Mậu Thân 1968 edota Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân), Vietnamgo Gerran zehar, aurrez Ipar Vietnamgo gobernuak prestatu eta 1968an Vietnamgo Herri Armadak eta Vietcongek Hego Vietnamen zeuden Ameriketako Estatu Batuetako Armada eta Vietnamgo Errepublikaren Armada eta haien aliatuen aurkako erasoaldia izan zen. Ezusteko eraso kanpaina bat izan zen, Hego Vietnam osoan zehar, agintari zibil nahiz militarren eta kontrol zentroen aurka. Ofentsibaren izena Tết jai egunetik hartu zen, vietnamdarren urteberri egunetik, lehen eraso handiak egun horretan gertatu baitziren.^[28]
Japoniak Pearl Harborren egindako eraso edo itsas ofentsiba batek ondorio estrategiko sakonak izan ditzake, etsaiarenen itsas gaitasunak suntsitzeko balio duen heinean.^[29] Etsaiaren itsas garraioa geldiarazteko ere erabil daiteke, Bigarren Mundu Gerrako Atlantikoko guduan gertatu zen bezala.^[30]
Aire eraso bat era askotako operazioa izan daiteke, gehienetan aireontzi mota jakin batzuekin egiten dena. Ehiza hegazkinak erabilita egindako ofentsibak loturik egon ohi dira, batez ere, aire eremu jakin batean edo lurralde jakin batean aire nagusitasuna ezartzearekin.^[31] Bonbaketariekin egindako erasoaldi bat, aldiz, xede estrategiko batekin egin ohi da; adibidez, Bigarren Mundu Gerran aliatuek modu nabarmenean erabili zuten.^[32] Hegazkinak erabiltzea lurreko erasoei laguntzeko aire erasotzat har daiteke, Armada Gorriak Kutúzov Operazioan eta Kharkiveko laugarren guduan egin zuen bezala, ehunka hegazkin erabili zituenean Wehrmachteko lurreko tropak abailtzeko.^[33]