Frida Leider

Frida Leider
Irudi gehiago
Bizitza
Jaiotza	Berlin, 1888ko apirilaren 18a
Herrialdea	Alemania
Heriotza	Berlin, 1975eko ekainaren 4a (87 urte)
Hobiratze lekua	Friedhof Heerstraße
Hezkuntza
Hizkuntzak	alemana
Jarduerak
Jarduerak	opera abeslaria eta unibertsitateko irakaslea
Enplegatzailea(k)	Berlin University of the Arts (en)
Jasotako sariak	ikusi Officer's Cross of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany Ingenio et arti
Ahots mota	sopranoa
Musika instrumentua	ahotsa

Frida Leider (Berlin, Alemania, 1888ko apirilaren 18a – ibidem, 1975eko ekainaren 4a) soprano dramatikoa izan zen. Kontralto eta mezzosoprano gisa hasi zen, bere ahotsak beti gordetzen zituen erregistro haien opakutasuna eta iluntasuna, kantu nobleko eta adierazkortasun handia zuen.^[1][2][3]

Inoizko Wagnerren soprano dramatiko handienetakoa. Kirsten Flagstad norvegiarra heldu zen arte, Florence Austral, Emmy Destinn (Emilie Kitlová), Johanna Gadski, Gertrud Bindernagel, Maria Müller, Anny Konetzni eta Hilde Konetzni ahizpak, Meta Seinemeyer, Lotte Lehmann eta Germaine Lubinekin batera, Wagnerren kantuaren adierazle nagusietako bat izan zen.

Isolda famatua izan zen, Parsifalen Kundry eta Brünnhilde, Fidelio, Donna Anna, Alceste eta Giuseppe Verdiren Aida eta Leonora bezala nabarmendu zen.

Kantua ikasi zuen Berlinen. 1915ean Tannhäuserren Venus gisa egin zuen debuta Hallen. Rostockeko Antzokian bi urte eman ostean, non rol desberdinak entseatu zituen, baita Vincenzo Belliniren Norma ere. 1923. urtean Hanburgoko operan egin zuen emanaldia. 1924 eta 1938 artean Berlingo Estatu Operako soprano dramatikoa izan zen. Urte horretan, bere ibilbidea bat-batean bukatu zen, senarra —Rudolf Deman biolinista, antzerkiko orkestrako kontzertinoa zen— nazien politika antisemitek emigratzera behartu baitzuten.

1933an Adolf Hitlerrek gora egin zuenetik, bikoteak presio gogorrak jasan zituen. Senarrak azken unean Suitzarantz ihes egin zuenean, sopranoak kolapso urduria izan zuen; Berlin inguruko landa eremuko bere bizilekuan babestu zen eta bertan jarraitu zuen kapitulaziora arte.

Michael Raucheisen pianojoleak animatuta, Frida Leiderrek 1946ra arte jarraitu zuen errezitaldietan abesten, sarritan Margarete Klose mezzosopranoak lagunduta.

Vienako, Parisko, Municheko eta Milango Operetan izan zen arrakastatsu, non Wagnerren hiru Brunildak abestu zituen italieraz, New Yorkeko Metropolitan Opera, Londresko Covent Garden Erich Kleiber-ek zuzendua eta Buenos Aireseko Colon Antzokian 1931n, non hiru Brunildak eta Isolda abestu zituen, Laure Melchiorrek lagunduta eta Otto Klempererrek zuzendua. Bayreutheko Jaialdian bere garaiko Prima donna gorena izan zen.

1947an operak zuzentzen hasi zen, Tristan eta Isoldaren eszenifikazio bat gogoratuz Wilhelm Furtwängler-en batutapean. 1952ra arte Berlingo Staatsoper-eko abeslari gazteentzako kontserbatorioa eta musika-ikastetxea 1958ra arte zuzendu zituen

Wieland Wagner-ekin izandako elkarrizketetan, honek Antoine Golèa-ri komentatzen dio Kirsten Flagstad eta Birgit Nilsson bi ahots-fenomeno paregabeak izan direla eta, diren aldetik, ez dutela balio Wagnerren ahotsen neurri gisa: "Niretzat"- dio Wieland-ek, "neurria beste bat da: gogoratzen duzu Frida Leider? Bere ahotsa, noski, txikiagoa zen, baina teknika handia zuen, eta bere pertsonaien indarra eta espresioa oso handiak ziren".

• Playing My Part, autobiografia (1959).
• The last Prima-Donnas de Lanfranco Rasponi.

• Biografia eta argazkiak ingelesez
• Frida Leider Society Gune Ofiziala