Jose Maria Murga
| Jose Maria Murga | |
|---|---|
 | |
| Bizitza | |
| Jaiotzako izen-deiturak | José María de Murga y Mugártegui |
| Jaiotza | Bilbo, 1827ko ekainaren 20a |
| Herrialdea |  Bizkaia, Euskal Herria |
| Heriotza | Cádiz, 1876ko abenduaren 1a (49 urte) |
| Heriotza modua | berezko heriotza: gibeleko gutxiegitasuna |
| Familia | |
| Haurrideak | ikusi
|
| Hezkuntza | |
| Hizkuntzak | gaztelania |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | idazlea, militarra, esploratzailea eta politikaria |
| Izengoitia(k) | El moro vizcaíno |
| Zerbitzu militarra | |
| Parte hartutako gatazkak | Krimeako Gerra Bigarren Karlistaldia |
Jose Maria Murga Mugartegi (Bilbo, 1827ko ekainaren 20a - Cadiz, 1876ko abenduaren 1a), el moro vizcaíno (bizkaitar mairua) ezizenaz ezagunagoa, euskal militar, esploratzaile, politiko eta idazlea izan zen[1].
Biografia
1827ko ekainaren 20an jaio zen Bilbon, Xemeingo Bidarte dorretxearen jauntxoen familia batean. Madrilen eta Loiolan egin zituen bere ikasketak, militarren eskolara joan aurretik Medikuntza ikasketak egin zituen baita ere. Euskara, gaztelania, frantsesa, latina, greziar klasikoa, ingelesa eta arabiera hitz egiten zituen.
Krimeako gerran (1854-1855) aliatuekin (Frantzia, Britainia Handia eta Otomandar Inperioa) egon zen. Bertan errusiarrekin borrokan zebilen soldadu euskaldun batekin topo egin zuen. Militar zalditegiko komandante izatera iritsi zen. 1863an armada utzi eta Marokora joan zen, bere bidaiatzeko grina asetu asmoz. "Hach Mohamed el Bagdadi" izena hartu eta Magreban zehar bidaiatu zuen. Merkatari, erromes, ipuin kontalari eta eskale bezala ibili zen. Lanbide hauei esker, Feseko meskitak eta Ipar Afrikako eguneroko bizitza ongi ezagutu zituen.
1865ean bere ama hil ostean Euskal Herrira itzuli zen. Garai hartan liburu bat idatzi zuen, 1868an Bilbon argitaratutako "Recuerdos Marroquies del Moro vizcaíno". Bere inpresioak baino gehiago, datu geografiko, historiko, ekonomiko eta etnografikoak biltzen zituen liburu honetan. Anekdota eta konparazioz betea izan arren marokoar gizartea errespetu handiz deskribatzen zuen. Adibidez, gizon europarrek zutik pixa egiten dutela eta emakumeak kukubilko, berbereek, berriz, alderantziz.
1870 eta 1872 artean Bizkaiko Ahaldun Nagusia izan ostean, 1873an Marokora itzuli zen. Urte hartan bertan itzuli behar izan zuen Hirugarren karlistada gori gorian bait zegoen. Bolondres sartu zen liberalekin batera Bilbo karlistengandik babesteko. Hirugarren aldiz Marokora zihoala, Cadizen hil zen 1876ko abenduaren lehenean. [2].
Bibliografia
- Recuerdos marroquíes del Moro vizcaíno José María de Murga (a) El Hach Mohamed el Bagdady. Los renegados. Origen de los Cherifs. Batalla de Alcázar. Contrastes entre españoles y berberiscos. Los Benichifa. Apuntes sobre las razas que habitan en Marruecos. Moros. Arabes. Bereberes. Negros y Judíos. Máximas evangélicas. La Ley del Talión, Miguel de Larrumbe, 1868, Bilbo.
- José María de Murga. "El Moro Vizcaíno", Javier Ybarra Bergé, 1944, Bilbo.
Erreferentziak
- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
- Edukiaren zati bat Gipuzkoa Kultura webgunetik hartu da, webgune haren egile eskubideen jabe den Gipuzkoako Foru Aldundiak Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 (CC-BY-SA 3.0) lizentziarekin argitaratu baitu (ikus webguneko oharra).
Kanpo estekak
- Joseba Aurkenerena: Joxe Mari Murga, jauntxo, ibiltari eta idazle. [1]
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
