R-M269 haplotalde
R-M269 haplotaldea Y kromosomaren giza-haplotalde bat da, R1b haplotaldearen subkladoa, M269 markatzailedun nukleotido bakarreko polimorfismoa duena. Lehenago R1b1a1b gisa sailkatzen zen. Aurkitutako alerik zaharrena Kaukasoaren iparraldekoa da[1].
R-M269 bereziki garrantzitsua da Mendebaldeko Europako historia genetikoa aztertzeko garaian, Europako haplotalderik ohikoena baita. Ekialde-Mendebalde norabidean bere frekuentzia handitzen du, Poloniako %22,7 tik Galesko %92,3ra. Europan 110 milioi gizonezkok duten haplotaldea da, eta uste da orain dela 4.000 eta 10.000 urte artean sortu zela[2].
Jatorria eta hedapena
Orain dela 5.000 urte inguru Yamnaya kulturako kideak hedatzen hasi ziren Estepa pontikotik ekialdera zein mendebaldera. Erdialdeko Europara iristean, %50 estepa pontiko eta %50 Erdialdek Europa diren populazioak sortu ziren, eta horiek mendebalderantz jarraitu zuten. Iberiar penintsulara iristerako, biztanlerian %30-50 artean Erdialdeko Europa eta, beraz, %15-25 inguru estapario ziren populazioak nabarmen hedatu ziren[3]. Baina alde nabarmen bat dago: Y kromosoma soilik aztertuta, iberiar penintsulan aztertutako 82 gizonezkotik 80 R1b-M269 haplotaldekoak dira[4], Euskal Herrian ere gertatzen den fenomeno bat, garai horretako hainbat arrastok erakusten duten bezala. Hau da, Brontze Aroko gizonen arbasoen artean populazio lokala zein Erdialdeko Europakoa zegoen, baina aitaren aldetik ia guztiek zuten Erdialdeko Europako arbaso bat, edo orain dela 5.000 urte estepa pontikoan bizi zen norbait[3]. Horren zergatia ez dago argi, baina baliabide ugariko sistema patrilineal batekin lotuko litzateke.
Erreferentziak
- ↑ (Ingelesez) Ghalichi, Ayshin; Reinhold, Sabine; Rohrlach, Adam B.; Kalmykov, Alexey A.; Childebayeva, Ainash; Yu, He; Aron, Franziska; Semerau, Lena et al.. (2024-11). «The rise and transformation of Bronze Age pastoralists in the Caucasus» Nature 635 (8040): 917–925. doi:. ISSN 1476-4687. PMID 39478221. PMC 11602729. (kontsulta data: 2025-03-27).
- ↑ (Ingelesez) Balaresque, Patricia; Bowden, Georgina R.; Adams, Susan M.; Leung, Ho-Yee; King, Turi E.; Rosser, Zoë H.; Goodwin, Jane; Moisan, Jean-Paul et al.. (2010(e)ko urt. 19(a)). «A Predominantly Neolithic Origin for European Paternal Lineages» PLOS Biology 8 (1): e1000285. doi:. ISSN 1545-7885. PMID 20087410. PMC 2799514. (kontsulta data: 2025-03-27).
- ↑ a b Olalde, Íñigo. (2024). «El poblamiento de Vasconia: aportaciones pasadas y futuras del ADN antiguo» Entre el Ebro y el Garona: Espacios, sociedades y culturas durante la Prehistoria y la Antiguedad, 2024, ISBN 978-84-9082-657-7, págs. 399-429 (Universidad del País Vasco = Euskal Herriko Unibertsitatea): 399–429. ISBN 978-84-9082-657-7. (kontsulta data: 2025-03-27).
- ↑ (Ingelesez) Allentoft, Morten E.; Sikora, Martin; Sjögren, Karl-Göran; Rasmussen, Simon; Rasmussen, Morten; Stenderup, Jesper; Damgaard, Peter B.; Schroeder, Hannes et al.. (2015-06). «Population genomics of Bronze Age Eurasia» Nature 522 (7555): 167–172. doi:. ISSN 1476-4687. (kontsulta data: 2025-03-27).
Kanpo estekak
| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q30594897
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
