Taranis
| Taranis | |
|---|---|
| Zelta mitologia | |
| Ezaugarriak | |
| Sexua | gizonezkoa |
| Baliokideak | Jupiter eta Celtic wheel god (en)  |
Taranis zeltiar mitologiako jainkoa da eta bere gurpena batez ere Galia eta erromatar Bretainiara hedatzen zen.
Jainko "dunbotsua" zen, trumoi, argi eta zeruarena, gau eta egunen erritmoa irudikatzen duen gurpil kosmikoa darama, unibertsoa bere osotasunean eta infinituaren kontzeptua adierazten duen ikonoa. Hotsa, suntsipena eta naturaz gaindiko ekaitzen indarra irudikatzen ditu. Bere izenak sinbolismo guzti hori irudikatzen du, tribuaren babesle eta jainko gerlaria da. Zutik edo zaldi gainean doan gizon bizardun baten moduan irudikatzen da, batzuetan bi eratara.
Esus-ekin, zuhaitzen jainko edo jauna, eta Teutates, jainko gerlariarekin batera "gauaren jainkoen hirukotea" osatzen zuen.
Teutates bere kideak bezala, borrokaren jainkoa zen; druidek sakrifizioak eskaintzen zizkioten lasaitzeko xedez, beren sinismenetan Taranis-ek ekaitzak eta erauntsiak bidaltzen baitzituen, "zerua euren buruen gainera eroraraziz".
Bere izena trumoi esan nahi du (irlanderaz tarann eta galieraz taran)[1]. Eskandinaviar mitologiako Thor jainkoarekin pareka daiteke, edo erromatar mitologiako Jupiterrekin, azken hori ekaitzaren eta bereziki tximistargiaren jainkoa.
Erromatarrek atzerritar jainko-jainkosak euren jainko-jainkosekin identifikatzen zituzten. Lukanok, bere testu batean, Teutés, Esus eta Taranis, Merkurio, Marte eta Jupiterrekin parekatu zituen, hurrenez hurren. Horrek ez du esan nahi batzuek eta besteek ezaugarri berberak zituztenik[2].
Atributuak
Taranisen ohiko irudikapenetan sei edo zortzi erradioko gurpil batekin agertzen da. Agian gurpila ur-lorearen edo arrosa seipetalodunaren atzean dago, mundu zaharrean hain zabalduta. Nolanahi ere, eguzki-sinbolo bat adierazten du. Brontze Arotik, eta Burdin Aroan, galiarren artean, dokumentatzen da.
Rouelles izeneko 8 erradioko metalezko gurpil txiki batzuk daude. Belgikarren artean asko aurkitu direnak eta eta Taranisen gurtzarekin lotzen dira. Inguru erlijiosoetan agertzen diren kutun horiek Brontze Aroan dokumentatzen hasten dira.
Aurpegian bizarra duen eta gorpuzkera sendoko gizon bezala agertzen da beti. Mitoaren izaki maskulinoa da, gizon heldua, herria zuzentzen duen aita, bakean zein borrokan. Ez da harritzekoa, beraz, erromatarrek Jupiterrekin parekatzea. Batzuetan, ondoan animaliak, zaldiak, sugeak edo hegaztiak dituela agertzen da[3]
Erreferentziak
- ↑ Gricourt, Daniel; Hollard, Dominique. (1990). «Taranis, le dieu celtique à la roue. Remarques préliminaires» Dialogues d'histoire ancienne 16 (2): 275–320. doi:. (kontsulta data: 2023-09-04).
- ↑ «Dieux gaulois : un panthéon complexe | Odysseum» odysseum.eduscol.education.fr (kontsulta data: 2023-09-04).
- ↑ (Gaztelaniaz) S.P, Fon. (2021-07-16). «Taranis» Astures, historia y arqueología del noroeste de Hispania (kontsulta data: 2023-09-04).
Kanpo estekak
| Mitologia zelta | ||
|---|---|---|
|
Arturiar zikloa: Bretainiako materia • Artur errege • Merlin • Lantzelot • Exkalibur Zelta jaiak: Samhain • Imbolc • Bealtaine • Lughnasadh | ||
| Zelta nazioak | ||
|---|---|---|
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
