Tournus

Biztanleria-piramidea 2022; Guztira: 2.652 gizon, 3.062 emakume
	Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Tournus; Tournus
	Frantziako udalerria
	Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Borgoina-Franche-Comté
Departamendua	Saona eta Loira
Barruti	Mâconeko barrutia
Izen ofiziala	Tournus
Jatorrizko izena	Tournus
Posta kodea	71700
Geografia
Koordenatuak	46°33′42″N 4°54′44″E / 46.5617°N 4.9122°E
Azalera	14,62 km²
Altitudea	168 m, 323 m eta 216 m
Mugakideak	Boyer, Lacrost, Mancey, Ozenay, Plottes, Préty, Simandre, Vers eta Le Villars
Demografia
Biztanleria	5.701 (2023ko urtarrilaren 1a)
Dentsitatea	390 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera	2001eko martxoaren 11
Hiri senidetuak	Germersheim
	tournus.fr

Tournus Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Azken erroldaren arabera 5.701 biztanle zituen 14,62 km²-ko azaleran.

Geografia

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Boyer, Lacrost, Mancey, Ozenay, Plottes, Préty, Simandre, Vers eta Le Villars.

Mapa — Tournus eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Tournus

Lacrost (1,9 km)

Préty (3,5 km)

Boyer (3,5 km)

Le Villars (4,2 km)

Vers (4,4 km)

Plottes (5,0 km)

L'Abergement-de-Cuisery (5,1 km)

Ozenay (5,2 km)

Jugy (5,6 km)

Mancey (5,9 km)

Klima

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo : revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima kontinental du, eta Borgoina eta Saonako haranako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: eguzkialdi ona (1900 ordu/urte), uda beroa (18,5 °C); aire lehorra udaberrian eta udan, haize ahulak)<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,6 °C-koa da, 18 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 867 mm-koa da, urtarrilean 11,6 euri-egun eta uztailean 7,2 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Jalogny udalerrian dago, 26,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 873,4 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM71240001">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Jalogny_sapc », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_71240001.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,6 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 12an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21,6 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 17an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1977ko azaroaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM71240001" />.

Demografia

Biztanleria

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:^[1]

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	−22	−24	−40	−29	−3	−31	−16	−52	−57	−27	−45	−75	−65	−70	−45	−63	−64	−37
Jaiotzak	55	71	53	57	74	43	49	55	57	55	46	40	36	44	46	44	46	37
Heriotzak	77	95	93	86	77	74	65	107	114	82	91	115	101	114	91	107	110	74

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu^[3] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Tournus udalerrian 5.462 biztanle zeuden eta 3.022 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 1,81 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 51,0), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

5.462biztanle

3.022elkarbizitza-unitate

1,81lagun elkarbizitza-unitateko

1.451familia

Udalerria

% 15

% 24

% 9

% 51

Metropolitar Frantzia

% 24

% 26

% 10

% 39

Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.451 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (730). Guraso bakarreko 281 familietatik 226etan ama zen guraso bakarra. 831 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 305k seme-alaba bakarra zuten etxean, 208k bi, eta 107k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 440 bikoteetatik 49tan (% 11,1) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.<ref name="menages" />

730

440

281

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean831

Seme-alaba bat305

Bi seme-alaba208

Hiru seme-alaba73

Lau edo gehiago34

15 urte edo gehiago zituzten 4.960 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 17,2 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 43,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 59,5). 80 urte edo gehiagoko 620 biztanleetatik 491 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 129 kolektibitateren batean.<ref name="menages" />

Bakarrik bizi da

15-24% 17

25-39% 25

40-54% 24

55-64% 37

65-79% 37

80 +% 44

Bikotean bizi da

15-24% 16

25-39% 55

40-54% 59

55-64% 56

65-79% 60

80 +% 32

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 35,1 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,2 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,9 izatezko bikotean eta % 4,2 PACS bidez lotuta). % 29,0 ezkongabeak ziren, % 11,3 alargunak eta % 9,4 dibortziatuak.<ref name="menages" />

Ezkonduta% 35,1

Ezkongabea% 29,0

Alarguna% 11,3

Izatezko bikotean% 10,9

Dibortziatuta% 9,4

PACS bidez lotuta% 4,2

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 37,2), eskulangileak (% 14,3), erdi-mailako lanbideak (% 14,2), enplegatuak (% 13,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 37,2) Saona eta Loira departamenduko batez bestekoaren (% 37,8) azpitik dago. 15 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,5).<ref name="menages" />

Udalerria

% 8

% 14

% 37

% 8

Saona eta Loira

% 13

% 14

% 17

% 38

Metropolitar Frantzia

% 13

% 16

% 15

% 14

% 30

NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua	%
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	440	% 14,6
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	730	% 24,2
Guraso bakarrekoak	281	% 9,3
Kide bakarrekoak	1.541	% 51,0
Bestelakoak	30	% 1,0
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	730	% 50,3
Seme-alabadun bikoteak	440	% 30,3
Guraso bakarrekoak	281	% 19,4
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	831	% 57,3
Seme-alaba bat	305	% 21,0
Bi seme-alaba	208	% 14,3
Hiru seme-alaba	73	% 5,0
Lau seme-alaba edo gehiago	34	% 2,3
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	1.743	% 35,1
Izatezko bikotean	543	% 10,9
PACS bidez lotuta	209	% 4,2
Ezkongabea	1.437	% 29,0
Alarguna	560	% 11,3
Dibortziatuta	468	% 9,4
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	15	% 0,5
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	101	% 3,3
Goi-mailako langileak	250	% 8,3
Erdi-mailako lanbideak	428	% 14,2
Enplegatuak	418	% 13,8
Eskulangileak	433	% 14,3
Erretiratuak	1.125	% 37,2
Bestelakoak	253	% 8,4
Iturria: INSEE, RP2023.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 3.614 etxebizitza zeuden. Horietatik 3.017 egoitza nagusi ziren, 115 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 482 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (1.854), etxeak baino gehiago (1.747). Egoitza nagusietatik 1.476 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.467 alokairuan zeuden, 442 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 75 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

3.614etxebizitza

3.017egoitza nagusi

1.747etxe

1.854apartamentu

Etxebizitza multzoa

3.017

482

Egoitza nagusia (3.017)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (115)Hutsik (482)

Etxe mota

1.747

1.854

Etxea (1.747)Apartamentua (1.854)

Jabetza egoera

1.476

1.467

442

Jabeak (1.476)Alokairuan (1.467)HLM (442)Doan lagata (75)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (745).<ref name="etxebizitzak" />

Eraikuntza garaia

1919 aurretik717

1919-1945315

1946-1970745

1971-1990715

1991-2005274

2006-2020238

Egoitza nagusien artean gehienek 4 gela zituzten (888). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (1.575 etxebizitzatan). 1.567 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.585 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 787tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />

Gela kopurua

1 gela163

2 gela431

3 gela734

4 gela888

5 gela edo gehiago801

Berogailu mota

1.575

949

246

Gas sarea (1.575)Fuel-olioa (222)Elektrizitatea (949)Gas botila (25)Bestelakoak (246)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.567aparkalekua

1.585ibilgailu 1

787ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	3.017	% 83,5
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	115	% 3,2
Hutsik	482	% 13,3
Etxe mota
Etxeak	1.747	% 48,3
Apartamentuak	1.854	% 51,3
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	163	% 5,4
2 gela	431	% 14,3
3 gela	734	% 24,3
4 gela	888	% 29,4
5 gela edo gehiago	801	% 26,5
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	717	% 23,8
1919-1945	315	% 10,4
1946-1970	745	% 24,7
1971-1990	715	% 23,7
1991-2005	274	% 9,1
2006-2020	238	% 7,9
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	1.476	% 48,9
Alokairuan	1.467	% 48,6
HLM	442	% 14,7
Doan lagata	75	% 2,5
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	1.575	% 52,2
Fuel-olioa	222	% 7,4
Elektrizitatea	949	% 31,5
Gas botila	25	% 0,8
Bestelakoak	246	% 8,2
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	1.567	% 51,9
Ibilgailu bat	1.585	% 52,5
Bi ibilgailu edo gehiago	787	% 26,1
Iturria: INSEE, RP2023.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 3.174 biztanleetatik 2.329 aktibo ziren (% 73,4), horietako 2.055 lanean (% 64,7) eta 275 langabezian (aktiboen % 11,8).

3.17415-64 urteko biztanle

% 73,4aktibo

% 64,7lanean

% 11,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 53,2

25-54 urte% 87,1

55-64 urte% 57,7

Gizonak% 74,8

Emakumeak% 71,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 23,8

BEPC, brebeta% 10,2

CAP-BEP% 11,5

Batxilergoa% 11,3

Goi-mailako +2% 9,3

Goi-mailako +3/4% 8,2

Goi-mailako +5% 4,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

844 ez-aktibotik 242 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 28,7), 238 erretiraturik zeuden (% 28,2) eta 365 bestelako ez-aktibo ziren (% 43,2).

Ez-aktiboak

% 29

% 28

% 43

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>

% 15

% 25

% 28

% 25

NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 3.488 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 2.055 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>

3.488enplegu udalerrian

% 86,5soldatapeko

% 13,5ez-soldatapeko

NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.490 eurokoa zen, eta biztanleen % 20 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.490 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.970 €

% 20,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 14,1

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 21,6

18-29 urte% 16,9

30-39 urte% 14,7

40-49 urte% 14,5

50-64 urte% 12,0

65-74 urte% 9,1

75 urte eta gehiago% 9,2

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 6,9

Errentariak% 29,3

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 64,4

Pentsio/erretiroak% 34,5

Ondarea, bestelakoak% 10,4

Gizarte-prestazioak% 4,9

Zuzeneko zergak−% 14,2

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 56,6, ez-soldatapekoen errenta % 5,7, langabezia-sariak % 2,1.

Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 438 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 10 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 25 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 30 eraikuntza enpresak ziren, 124 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 13 garraio enpresak ziren, 46 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 24 finantziazio enpresak ziren, 22 higiezinen enpresak ziren, 49 zerbitzu enpresak ziren, 52 administrazio publikoko enpresak ziren eta 28 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.^[4]

2009an zeuden norbanakoentzako 108 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 2 funerariak, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 7 igeltseroak, 3 margolariak, 6 zurginak, 6 iturginak, 3 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 12 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 3 aldi baterako lan enpresak, 23 jatetxeak, 10 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 4 apaindegiak.^[5]

2009an zeuden 53 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m² baino gehiagoko denda zen, 1 120 m² baino gutxiagoko denda zen, 6 okindegiak, 3 harategiak, 2 liburu dendak, 12 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 4 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 5 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 3 bitxi-dendak eta 6 lore-dendak ziren.^[6]

2000. urtean Tournus udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 885 hektarea erabiltzen.^[7]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, osasun-zentro 1 bat eta 4 botika zegoen.

2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Tournus udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 455 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 526.