Triptamina

Triptamina
Formula kimikoa	C10H12N2
SMILES kanonikoa	2D eredua
MolView	3D eredua
Konposizioa	Nitrogeno, karbono eta hidrogeno
Mota	tryptamine alkaloid (en)
Ezaugarriak
Fusio-puntua	114 ℃
Masa molekularra	160,1 Da
Erabilera
Elkarrekintza	5-hydroxytryptamine receptor 1B (en) , 5-hydroxytryptamine receptor 1D (en) , 5-hydroxytryptamine receptor 1E (en) , 5-hydroxytryptamine receptor 1F (en) , 5-hydroxytryptamine receptor 2A (en) , 5-hydroxytryptamine receptor 2B (en) , 5-hydroxytryptamine receptor 2C (en) eta 5-hydroxytryptamine receptor 7 (en)
Rola	primary metabolite (en)
Identifikatzaileak
InChlKey	APJYDQYYACXCRM-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia	61-54-1
ChemSpider	1118
PubChem	1150
Reaxys	125513
Gmelin	16765
ChEBI	603448
ChEMBL	CHEMBL6640
ZVG	35780
EC zenbakia	200-510-5
ECHA	100.000.464
Human Metabolome Database	HMDB0000303
KNApSAcK	C00001434
UNII	422ZU9N5TV
KEGG	C00398
PDB Ligand	TSS

Triptamina konposatu organiko aromatikoa da, C₁₀H₁₂N₂ formula duena, indolaren deribatua eta aminen klasekoa. Solidoa da. Narritagarria da^[1].

Triptamina produktu naturala da eta landare eta animaliengan aurki daiteke.

Triptaminak eragin fisiologikoak ditu ugaztunengan^[2]. Besteak beste, serotonina-hartzaileak aktibatzen ditu eta sistema dopaminergiko, serotonergiko eta glutamatergikoen jarduera erregulatzen du. Giza hesteetan, bakterioek triptamina bihurtzen dute dietako triptofanoa, zeinek 5-HT4 hartzaileak aktibatzen dituen eta mugikortasun gastrointestinala erregulatzen duen^[3].

Triptamina landareetatik erauz daiteke. Alabaina, hainbat metodo sintetiko badaude: adibidez, indoletik abiatuta hiru urratsetako prozesu bati jarraituta. Lehenik Mannich-en errakzioari jarraituta aduktu bat osatzen da zeinek sodio zianuro bidez tratatuta nitrilo deribatua eratzen duen, atzenik erreduzitzen deena triptamina lortzeko^[4].

Triptamina ordezkatu asko biologikoki aktiboak dira, neurotransmisoreak eta droga psikodelikoak barne. Hainbat botika, jatorri naturalekoak zein sintetikoak, triptaminaren deribatuak dira^[5].

Familia honetako kide ezagunenak serotonina (neurotransmisore garrantzitsua) eta melatonina (eguneroko funtzio fisiologikoenerregulazioan parte hartzen duen hormona) dira. Triptamina ordezkatu naturalak beren propietate psikotropikoengatik erabili ohi dira.

1. ↑ (Ingelesez) PubChem. «Tryptamine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-11-11).
2. ↑ (Ingelesez) Blough, Bruce E.; Landavazo, Antonio; Decker, Ann M.; Partilla, John S.; Baumann, Michael H.; Rothman, Richard B.. (2014-10-01). «Interaction of psychoactive tryptamines with biogenic amine transporters and serotonin receptor subtypes» Psychopharmacology 231 (21): 4135–4144.  doi:10.1007/s00213-014-3557-7. ISSN 1432-2072. PMID 24800892. PMC 4194234. (kontsulta data: 2025-11-11).
3. ↑ (Ingelesez) Jenkins, Trisha; Nguyen, Jason; Polglaze, Kate; Bertrand, Paul. (2016-01-20). «Influence of Tryptophan and Serotonin on Mood and Cognition with a Possible Role of the Gut-Brain Axis» Nutrients 8 (1): 56.  doi:10.3390/nu8010056. ISSN 2072-6643. (kontsulta data: 2025-11-11).
4. ↑ «Tryptamine synthesis - chemicalbook» www.chemicalbook.com (kontsulta data: 2025-11-11).
5. ↑ Shulgin, Alexander T.; Shulgin, Ann. (1997). Tihkal: the continuation. Transform ISBN 978-0-9630096-9-2. (kontsulta data: 2025-11-11).