Yamhad

Yamhad; Halab
	K.a 1810 inguru – K.a 1517 inguru
	Monarkia
	Yamhadeko erresumaren zabalpenik handiena, K.a 1750 inguru
Geografia
Hiriburua	Halab (Alepo)
Kultura
Hizkuntza(k)	Amorrita
Historia
Garai historikoa	Brontze Aroa
	Ebla
Mitanni

Yamhad (Yamḫad) antzinako Mesopotamian kokatutako erresuma izan zen, Hiriburua Siriako Ḥalab (egungo Alepo) zuena. Erresuma K.a. XIX. mendearen amaieran sortu zen eta Yamhad dinastiak zuzendu zuen, zeinek bereeremua zabaltzeko indar militarra zein diplomazia baliatu zituzten. Hasieratik, erresumak bere auzokideen -Mari, Qatna eta Asiriar Inperio Zaharra- erasoak jasan zituen, baina Yarim-Lim I.a erregearen jardueren bidez garaiko Siriako erresumarik boteretsuena bihurtu zen.^[1]^[2]

K.a. XVIII. mendearen erdialderako, Siriaren zati gehiena (hegoaldea izan ezik) Yamhaden agintepean zegoen, zuzenean edo menpekotasunaren bidez, eta ia mende eta erdi batez Yamhadek Siriako iparraldea, ipar-mendebaldea eta ekialdea menderatu zituen, baita Mesopotamiako erresuma txikietan ere eragina izan zuen, Elamen mugen inguruan. Azkenean, Hittitek erresuma suntsitu zuten, eta gero Mitannik anexionatu zuen K.a. XVI. mendean.^[3]^[4]^[5]

Yamhadeko biztanleria nagusiki amorrita zen, eta Siriako Brontze Aroko kultura tipikoa zuen. Halaber, erresuma hurriten populazio handi batek ere osatzen zuen, haien kultura Yamhadena aberastuz.^[6] Yamhadek merkataritza-sare zabala kontrolatzen zuen, Ekialdeko Iraneko lautadetatik Egeo ingururaino zabaldua. Yamhadeko biztanleek ipar-mendebaldeko semitar jainko tradizionalak gurtzen zituzten, eta Halab hiriburua hiri santutzat hartzen zen Siriako beste hirien artean, Hadad jainko nagusiaren gurtzarako zentro gisa; Hadad iparraldeko Siriaren jainko gorena zen.^[7]

Erregeen zerrenda


Erregea	Erregealdia	Titulua	Aurreko erregearekiko erlazioa
Sumu-Epuh	K.a 1810 - K.a 1780	Errege
Yarim-Lim I.a	K.a 1780 - K.a 1764	Errege Handia	Semea^[8]
Hammurabi I.a	K.a 1764 - K.a 1750	Errege Handia	Semea^[9]
Abba-El I.a	K.a 1750 - K.a 1720	Errege Handia	Semea^[10]
Yarim-Lim II.a	K.a 1720 - K.a 1700	Errege Handia	Semea^[9]
Niqmi-Epuh	K.a 1700 - K.a 1675	Errege Handia	Semea^[9]
Irkabtum	K.a 1675 - K.a XVII mendearen erdialdea	Errege Handia	Semea^[10]
Hammurabi II.a	K.a XVII mendearen erdialdea	Errege Handia	Balizko anaia^[11]
Yarim-Lim III.a	K.a XVII mendearen erdialdea - K.a 1625	Errege Handia	Irkabtumen anaia^[9]
Hammurabi III.a	K.a 1625 - K.a 1600	Errege	Semea^[11]
Sarra-El	K.a XVI mendearen hasiera	Errege	Yarim-Lim III.aren balizko semea^[12]
Abba-El II.a	K.a XVI menearen erdialdea	Errege	Semea^[12]
Ilim-Ilimma I.a	K.a 1524 - K.a 1517	Errege	Balizko semea^[12]

Erreferentziak

↑ Bryce, Trevor. (2014). Ancient Syria: a three thousand year history. (First edition. argitaraldia) Oxford University Press ISBN 978-0-19-100292-2. (kontsulta data: 2025-10-05).
↑ Burke, Aaron A.. (2013). Introduction to the Levant During the Middle Bronze Age. .
↑ Edwards, Iorwerth E. S., ed. (1973). The Cambridge ancient history. Vol. 2, Pt.1: History of the Middle East and the Aegean Region c. 1800 - 1380 B.C. (3. ed. argitaraldia) Cambridge Univ. Press ISBN 978-1-139-05426-3. (kontsulta data: 2025-10-05).
↑ Gonnella, Julia. (2006). The Citadel of Aleppo: Recent Studies. .
↑ Owen, David I.. (2013-12-31). «A Tale of Two Cities» Diversity and Standardization (DE GRUYTER): 99–112. ISBN 978-3-05-005756-9. (kontsulta data: 2025-10-05).
↑ Owen, David I.. (2000). Hurrians - Eerdmans Dictionary of the Bible.. Eerdmans Publishing ISBN 978-90-5356-503-2..
↑ Potts, Daniel T.. (2012). A Companion to the Archaeology of the Ancient near East. (1st ed. argitaraldia) John Wiley & Sons, Incorporated ISBN 978-1-4443-6077-6. (kontsulta data: 2025-10-05).
↑ Liverani, Mario. (2014). The ancient Near East: history, society and economy. Routledge ISBN 978-1-134-75084-9. (kontsulta data: 2025-10-05).
↑ ^a ^b ^c ^d Frayne, Douglas. (1990). Old Babylonian period (2003-1595 BC). University of Toronto Press ISBN 978-0-8020-5873-7. (kontsulta data: 2025-10-05).
↑ ^a ^b Teissier, Beatrice. (1996). Egyptian iconography on Syro-Palestinian cylinder seals of the middle Bronze Age. Univ. Press ISBN 978-3-525-53892-0. (kontsulta data: 2025-10-05).
↑ ^a ^b Soldt, Wilfred van. (2020-09-21). «Grammatical Irregularities in Middle Babylonian Texts and their Chronology» Babylonia under the Sealand and Kassite Dynasties (De Gruyter): 165–176. ISBN 978-1-5015-1029-8. (kontsulta data: 2025-10-05).
↑ ^a ^b ^c Young, Gordon Douglas. (1981). Ugarit in retrospect: fifty years of Ugarit and Ugaritic: Proceedings of the symposium of the same title held at the University of Wisconsin at Madison, February 26, 1979, under the auspices of the Middle West Branch of the American Oriental Society and the Mid-West Region of the Society of Biblical Literature. Eisenbrauns ISBN 978-0-931464-07-2. (kontsulta data: 2025-10-05).

Kanpo estekak

Datuak: Q617218
Multimedia: Yamhad / Q617218

[1] Bryce, Trevor. (2014). Ancient Syria: a three thousand year history. (First edition. argitaraldia) Oxford University Press ISBN 978-0-19-100292-2. (kontsulta data: 2025-10-05).

[2] Burke, Aaron A.. (2013). Introduction to the Levant During the Middle Bronze Age. .

[3] Edwards, Iorwerth E. S., ed. (1973). The Cambridge ancient history. Vol. 2, Pt.1: History of the Middle East and the Aegean Region c. 1800 - 1380 B.C. (3. ed. argitaraldia) Cambridge Univ. Press ISBN 978-1-139-05426-3. (kontsulta data: 2025-10-05).

[4] Gonnella, Julia. (2006). The Citadel of Aleppo: Recent Studies. .

[5] Owen, David I.. (2013-12-31). «A Tale of Two Cities» Diversity and Standardization (DE GRUYTER): 99–112. ISBN 978-3-05-005756-9. (kontsulta data: 2025-10-05).

[6] Owen, David I.. (2000). Hurrians - Eerdmans Dictionary of the Bible.. Eerdmans Publishing ISBN 978-90-5356-503-2..

[7] Potts, Daniel T.. (2012). A Companion to the Archaeology of the Ancient near East. (1st ed. argitaraldia) John Wiley & Sons, Incorporated ISBN 978-1-4443-6077-6. (kontsulta data: 2025-10-05).

[8] Liverani, Mario. (2014). The ancient Near East: history, society and economy. Routledge ISBN 978-1-134-75084-9. (kontsulta data: 2025-10-05).

[:0-9] Frayne, Douglas. (1990). Old Babylonian period (2003-1595 BC). University of Toronto Press ISBN 978-0-8020-5873-7. (kontsulta data: 2025-10-05).

[:1-10] Teissier, Beatrice. (1996). Egyptian iconography on Syro-Palestinian cylinder seals of the middle Bronze Age. Univ. Press ISBN 978-3-525-53892-0. (kontsulta data: 2025-10-05).

[:2-11] Soldt, Wilfred van. (2020-09-21). «Grammatical Irregularities in Middle Babylonian Texts and their Chronology» Babylonia under the Sealand and Kassite Dynasties (De Gruyter): 165–176. ISBN 978-1-5015-1029-8. (kontsulta data: 2025-10-05).

[:3-12] Young, Gordon Douglas. (1981). Ugarit in retrospect: fifty years of Ugarit and Ugaritic: Proceedings of the symposium of the same title held at the University of Wisconsin at Madison, February 26, 1979, under the auspices of the Middle West Branch of the American Oriental Society and the Mid-West Region of the Society of Biblical Literature. Eisenbrauns ISBN 978-0-931464-07-2. (kontsulta data: 2025-10-05).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

Yamhad

Erregeen zerrenda

Erreferentziak

Kanpo estekak

Content Disclaimer

Portal di Ensiklopedia Dunia