Matemàtega

Ła matemàtega o anca matemàtica (dal greco μάθημα siensa o saver; μαθηματικóς, omo che vołe conóser) ła xe ła parte del saver che descrive łe règołe del mètodo par catar concluxion da asiomi e definision. Seben a lòxica anca studia el pensier, ła matemàtega xe na scianta diversa, parché ła studia problemi de cuantità, estension e figure spasiałi. Ła matemàtega no ła xe na siensa cofà ła fixica, ła chimega, ła biołozia o ła giołozia parché cueste łe xe siense indutive, e ła matemàtega ła xe dedutiva.

Setori

Un abaco, on senplice mezo di calcolo utilizà fin dai tenpi antichi

Le disipline prinçipali svilupade rento de la matemàdega le ze nasue da la neçesità de ezeguire càlcoli intel comercio, de capir i raporti fra i nùmari, de mizurare la tera e de prevédare eventi astronomici. Questi quatro bizogni i poe essar colegai aprosimativamente con la sudivizion de la matemàdega intel studio so la quantità, so la strutura, so lo spàsio e sol canbiamento (cioè, aritmètega, àlzebra, zeometria e analizi matemàtega). Oltre a ste qua, ghe ze altre sudivision come la lozica, la teoria dei insiemi, la matemàtega enpirica de varie siense (matemàtega aplicada) e pi resentemente al studio rigorozo dell'incertesa.