Pi greco

Ła costante matemàtega π (ła se scrive 'pì andove łe letere greche nò son disponibiłi) ła xe dopàra multisimo in matemàtega e fìxica. Inte ła giometria piana, el π vien definio cofà el raporto tra ła çirconferènsa e el diamètro de un sercio, o anca cofà l'area de un sercio de ragio 1. Un grando numaro de libri de uncò de anałixi matemàtega i definise el π dopàrando łe funsion de trigonometria, par exenpio cofà el pì picenin numaro stretamènte puxitivo par cui sen(x)=0 opùr el pì picenin numaro che divìxo par 2 anuła cos(x). Tute łe definision son uguałi.

π el xe conosuo anca cofà ła costante de Archimede (da nò confondar cò i numari de Archimede), ła costante de Ludolph van Ceulen o numaro de Ludolph. Invese, a un'idea comun, π nò el xe na costante fìxica o naturałe, cuànto pìtosto na costante matemàtega definia in modo astrato, indipendènte da łe mixure de caratere fìxico.

Ŀe prime 64 çifre deçimałi de π son:

3,14159 26535 89793 23846 26433 83279 50288 41971 69399 37510 58209 74944 592

Par savèrghene de pì, vardarse anca ła voze giometria.

• Ła çirconferènsa de un sercio o de na sfera de ragio r:

${\displaystyle C=2{\pi }r}$

• L'area de un sercio de ragio r:

${\displaystyle A={\pi }{r^{2}}}$

• L'area de un'ełise de semiasi a e b:

${\displaystyle A={\pi }ab}$

• El vołume de na sfera de ragio r:

${\displaystyle V={\frac {4}{3}}{\pi }{r^{3}}}$

• Ła superficie de na sfera de ragio r:

${\displaystyle S=4{\pi }{r^{2}}}$

• El vołume de un siłindro de altesa h e ragio r:

${\displaystyle V={\pi }{r^{2}}h}$

• L'area de ła superficie de un siłindro de altesa h e ragio r:

${\displaystyle S=2{\pi }r\cdot (r+h)}$

• Angołi: 180 gradi i xe conpagni a π radiànti.

Par savèrghene de pì, vardarse anca ła voze fìxica.

• Periodo de osiłasion del pendoło (funzióna se l’angolo non xe massa grando)

${\displaystyle T=2\pi {\sqrt {\frac {l}{g}}}}$

• Trasformàda de Fourier

${\displaystyle {\mathcal {F}}f(\omega )={\frac {1}{\sqrt {2\pi }}}\int _{-\infty }^{\infty }f(t)e^{-i\omega t}\,\mathrm {d} t}$

• Princìpio de indeterminasion de Heisenberg

${\displaystyle \Delta x\Delta p\geq {\frac {h}{4\pi }}}$

• Ecuàsion de canpo de Einstein de ła rełatividà xenèrałe

${\displaystyle R_{ik}-{g_{ik}R \over 2}+\Lambda g_{ik}={8\pi G \over c^{4}}T_{ik}}$

• Forsa de Coulomb

${\displaystyle F={\frac {\left|q_{1}q_{2}\right|}{4\pi \epsilon _{0}r^{2}}}}$

• Sercio
• Matemàtega
• Fìxica
• Superficie