Bernie Sanders

Bernie Sanders
(2023) Irudi gehiago
Ahotsa
Ameriketako Estatu Batuetako senataria 2023ko urtarrilaren 3a - Barrutia: Vermont Class 1 senate seat (en) Hautetsia: 2018 United States Senate election in Vermont (en) Ameriketako Estatu Batuetako senataria 2021eko urtarrilaren 3a - 2023ko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont Class 1 senate seat (en) Hautetsia: 2018 United States Senate election in Vermont (en) Ameriketako Estatu Batuetako senataria 2019ko urtarrilaren 3a - 2021eko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont Class 1 senate seat (en) Hautetsia: 2018 United States Senate election in Vermont (en) Ameriketako Estatu Batuetako senataria 2017ko urtarrilaren 3a - 2019ko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont Class 1 senate seat (en) Hautetsia: 2012 United States Senate election in Vermont (en) Ameriketako Estatu Batuetako senataria 2015eko urtarrilaren 3a - 2017ko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont Class 1 senate seat (en) Hautetsia: 2012 United States Senate election in Vermont (en) Ameriketako Estatu Batuetako senataria 2013ko urtarrilaren 3a - 2015eko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont Class 1 senate seat (en) Hautetsia: 2012 United States Senate election in Vermont (en) Ameriketako Estatu Batuetako senataria 2011ko urtarrilaren 3a - 2013ko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont Class 1 senate seat (en) Hautetsia: 2006 United States Senate election in Vermont (en) Ameriketako Estatu Batuetako senataria 2009ko urtarrilaren 3a - 2011ko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont Class 1 senate seat (en) Hautetsia: 2006 United States Senate election in Vermont (en) Ameriketako Estatu Batuetako senataria 2007ko urtarrilaren 3a - 2009ko urtarrilaren 3a ← Jim Jeffords Barrutia: Vermont Class 1 senate seat (en) Hautetsia: 2006 United States Senate election in Vermont (en) Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako kidea 2005eko urtarrilaren 4a - 2007ko urtarrilaren 3a - Peter Welch → Barrutia: Vermont's at-large congressional district (en) Hautetsia: 2004 United States House of Representatives elections (en) Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako kidea 2003ko urtarrilaren 7a - 2005eko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont's at-large congressional district (en) Hautetsia: 2002 United States House of Representatives elections (en) Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako kidea 2001eko urtarrilaren 3a - 2003ko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont's at-large congressional district (en) Hautetsia: 2000 United States House of Representatives elections (en) Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako kidea 1999ko urtarrilaren 6a - 2001eko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont's at-large congressional district (en) Hautetsia: 1998 United States House of Representatives elections (en) Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako kidea 1997ko urtarrilaren 7a - 1999ko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont's at-large congressional district (en) Hautetsia: 1996 United States House of Representatives elections (en) Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako kidea 1995eko urtarrilaren 4a - 1997ko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont's at-large congressional district (en) Hautetsia: 1994 United States House of Representatives elections (en) Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako kidea 1993ko urtarrilaren 5a - 1995eko urtarrilaren 3a Barrutia: Vermont's at-large congressional district (en) Hautetsia: 1992 United States House of Representatives elections (en) Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako kidea 1991ko urtarrilaren 3a - 1993ko urtarrilaren 3a ← Peter Plympton Smith Barrutia: Vermont's at-large congressional district (en) Hautetsia: 1990 United States House of Representatives elections (en) 37. Mayor of Burlington, Vermont (en) 1981eko apirilaren 6a - 1989ko apirilaren 4a ← Gordon H. Paquette (en) - Peter Clavelle (en) →
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturak	Bernard Sanders
Jaiotza	Brooklyn, 1941eko irailaren 8a (84 urte)
Herrialdea	Ameriketako Estatu Batuak
Bizilekua	1525 East 26th Street (en)
Talde etnikoa	estatubatuar judua
Lehen hizkuntza	ingelesa
Familia
Aita	Eli Sanders
Ama	Dorothy Sanders
Ezkontidea(k)	Deborah Shiling Messing (en)  (1964 -  1966) Jane O'Meara Sanders (en)  (1988ko maiatzaren 28a -
Seme-alabak	ikusi Carina Driscoll (en)
Haurrideak	ikusi Larry Sanders
Hezkuntza
Heziketa	Chicagoko Unibertsitatea 1964) Artean graduatu : politika zientzia James Madison High School (en) (1954 - 1958) Brooklyn College (en) (1959 - 1960) : psikologia
Hezkuntza-maila	Artean graduatua
Hizkuntzak	ingelesa
Jarduerak
Jarduerak	politikaria, kazetaria, unibertsitateko irakaslea, idazlea eta telebista-ekoizlea
Lateralitatea	eskuina
Lantokia(k)	Washington
Enplegatzailea(k)	John F. Kennedy Gobernu Eskola  (1989 -  1990) Hamilton College (en)  (1990 -  1990)
Lan nabarmenak	ikusi Outsider in the House (en) Our Revolution: A Future to Believe In (en) Bernie Sanders Guide to Political Revolution (en) Where We Go From Here (en) The Speech (en)
Jasotako sariak	ikusi Congressional Activism Award  (2015) Col. Arthur T. Marix Congressional Leadership Award  (2014)
Kidetza	Congressional Progressive Caucus (en)
Ideologia eta sinesmenak
Ideologia	aurrerakoitasuna sozialdemokrazia laborismoa sozialismo demokratikoa Merkatu-sozialismoa
Erlijioa	judaismoa
Alderdi politikoa	Liberty Union Party (en) Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata hautagai independente hautagai independente Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata hautagai independente
sanders.senate.gov, berniesanders.com eta berniesanders.com…

Bernard "Bernie" Sanders (1941eko irailaren 8a, Brooklyn, New York) estatubatuar politikari, irakasle eta idazle bat da. AEBtako Senataria ere bada, Alderdi Demokratarekin hautagai independente gisa eta Vermont estatua ordezkatuz 2007tik. Bere ibilbide kongresualaren zatirik handienean Ordezkarien Ganberako eta Senatuko demokratekin bat egin baitu, eta alderdiaren presidentetzarako hautagaia izan zen 2016an eta 2020an. Bere burua sozialista demokratatzat hartzen duen Sanders, XXI. mendeko mugimendu progresista estatubatuarraren lider nagusietako bat bezala kontsideratuta dago.^[1]

Familia judu langile baten jaio eta New Yorken hazi zen Sanders, Brooklyn Collegen ikasi zuen Chicagoko Unibertsitatean 1964an graduatu aurretik. Ikasle zela, Arraza Berdintasunaren Kongresuko (CORE) eta Ikasleen Indarkeriarik Gabeko Koordinazio Batzordeko (SNCC) protesta-antolatzaile izan zen eskubide zibilen mugimenduan. 1968an Vermonten finkatu ondoren, hirugarren alderdien kanpaina politiko arrakastatsuak egin zituen 1970eko hamarkadan. Burlingtongo alkate hautatu zuten 1981ean independente gisa, eta hiru aldiz berrautatu zuten. Sanders 1990ean hautatu zuten Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberaeako, Vermonteko barruti kongresual orokorra ordezkatuz. 1991n, berak eta beste bost Ganberako kidek Kongresuko Alderdi Progresistaren Taldea sortu zuten.^[2]

Sanders 16 urtez izan zen AEBetako ordezkaria 2006an AEBetako Senaturako hautatu zuten arte, eta horrela, Vermonteko 1. mailako eserlekuan hautatu zuten lehen errepublikanoa ez zena, 1850an Solomon Foot Whig egon zenetik. Berriro hautatu zuten 2012an, 2018an eta 2024an. Sanders Senatuaren Beteranoen gaietarako batzordeko buru izan zen 2013tik 2015era, Senatuaren Aurrekontu batzordekoa 2021etik 2023ra, eta Senatuaren Osasun, Hezkuntza, Lan eta Pentsio batzordekoa 2023tik 2025era. Vermonteko Kongresuko ordezkaritzako senatari nagusia eta dekanoa da.

Sanders Alderdi Demokrataren presidentetzarako hautagaia izan zen 2016an eta 2020an, bietan bigarren postuan amaituz. 2016ko bere kanpainak herri-mailako ilusio handia baina diru-laguntza txikiak sortu zituen, 23 hauteskunde primario eta batzorde irabazten lagunduz.^[3] 2020an, lehen primario eta hauteskunde-batzordeetan izandako emaitza onak hautagai demokraten artean faborito bihurtu zuen. Joe Bidenen aliatu estua bihurtu zen 2020ko primarioen ondoren.^[4][5] Donald Trump 2024an Estatu Batuetako presidente gisa jarraian berrautatu zutenetik, Sandersek gogor aurka egin dio Trumpen bigarren administrazioari, eta eskuin muturreko oligarka gisa deskribatzen duenari, Trumpen eta bere aliatuen aurkako manifestazioak antolatuz, batez ere Elon Musken aurka, Alderdi Demokrata birmoldatzeko ahaleginaren barruan.^[6][7][8]

Sandersi 2016ko kanpainaren ondoren Alderdi Demokratako ezkerreko mugimendua eragin izana aitortzen zaio. Politika aurrerakoien aldekoa da, eta neoliberalismoaren eta autoritarismoaren aurka dago. Langileen autokudeaketa, osasun-laguntza unibertsala eta bakarra, ordaindutako guraso-baimena, matrikula-doako goi-mailako hezkuntza, Green New Deal eta kooperatiben, sindikatuen eta enpresa publiko demokratikoen bidezko ekoizpenaren langileen kontrola babesten ditu. Kanpo-politikari dagokionez, gastu militarra murriztea, diplomazia eta nazioarteko lankidetza gehiago eta nazioarteko merkataritza-akordioak negoziatzerakoan lan-eskubideei eta ingurumen-kezkei garrantzi handiagoa ematea babesten ditu. Sandersek lantokiko demokraziaren alde egiten du, eta eredu nordikoaren elementuak goraipatu ditu. Senatuan "Borroka Taldeko" (Fight Club-eko) kidea da.^[9]

2016ko presidentetzarako Alderdi Demokrataren AEB osoko primarioak arte, estatuetako alderdiko oinarrietan babes gehien eskuratutako hautagaia izan zen, Hillary Clintonen gainetik. Baina aurreikuspen guztien aurka, 2016ko uztailaren 25-28ko Alderdi Demokrataren Konbentzio Nazionalean, Clinton atera zen garaile, Alderdiko eliteak babestutako boto iruzur akusazio larrien artean. Orduan, Sandersek bere haugaitza utzi eta Clinton babestuko zuela adierazi zuen.

Bernard Sanders 1941eko irailaren 8an jaio zen, New Yorkeko Brooklyn auzoan. Bere aita, Elias Ben Yehuda Sanders, poloniar-judu etorkin bat, Słopnicen jaio zen, Austriako Galiziako herri batean, garai hartan Austria-Hungariako Inperioaren parte zena eta gaur egun Polonian dagoena.^[10] Elias Sanders Estatu Batuetara emigratu zuen 1921ean eta pintura saltzaile bihurtu zen. Bernieren ama, Dorothy Sanders (jaiotzez Glassberg), New Yorken jaio zen. Bere gurasoak Radzyn-etik (Polonia) eta Bialystock-etik (Errusia) Estatu Batuetara emigratu zuten. ^[11][12]

Sandersek dioenez, gaztetatik hasi zen politikan interesatzen bere familia-jatorriagatik. 1940ko hamarkadan, Alemaniak okupatutako PSanders James Madison institutuan ikasi zuen, atletismo taldeko kapitaina izan zen eta hirugarren postua lortu zuen New Yorkeko milia bateko lasterketa estalian.^[13] Institutuan, bere lehen hauteskundeak galdu zituen, ikasleen presidentetzarako hiru hautagaien artean azkena geratuz, Koreako Gerrako umezurtzei laguntzera bideratutako kanpaina batekin. Galera izan arren, bere eskolako umezurtz korearrentzako dirua biltzeko jardueretan parte hartu zuen, besteak beste, ongintzako saskibaloi partida bat antolatuz. Sanders Walter Block ekonomialariarekin ikasi zuen institutuan. 19 urte zituela, bere ama hil zitzaion 47 urterekin, bihotzeko ebakuntza huts egin ondoren.^[14] Bere aita bi urte geroago hil zen, 1962an, 57 urterekin.

Sandersek Brooklyn Collegen ikasi zuen urtebetez 1959-1960 bitartean, Chicagoko Unibertsitatera joan aurretik eta zientzia politikoetan Arte Lizentziatura lortu aurretik 1964an. Geroagoko elkarrizketetan, Sandersek bere burua unibertsitateko ikasle mediokre gisa deskribatu zuen, ikasgela "aspergarria eta garrantzirik gabekoa" zelako, eta esan zuen komunitateko aktibismoa bere hezkuntzarako garrantzitsuagoa zela uste zuela. Polonian zituen senide asko Holokaustoan erail zituzten.^[15]

Geroago, Sandersek Chicagon eman zuen denbora "nire bizitzako irakinaldi intelektualaren aldirik handiena" bezala deskribatu zuen. Han zegoela, Gazteen Liga Sozialistan sartu zen (Amerikako Alderdi Sozialistaren gazte afiliatua) eta eskubide zibilen mugimenduan aktiboki parte hartu zuen Arraza Berdintasunaren Kongresuko (CORE) eta Ikasleen Indarkeriarik Gabeko Koordinazio Batzordeko (SNCC) ikasle gisa. Bere presidentetzapean, COREren unibertsitateko kapitulua SNCCren unibertsitateko kapituluarekin batu zen.^[16] 1962ko urtarrilean, Chicagoko Unibertsitateko administrazio eraikinean egindako manifestazio batera joan zen George Wells Beadle unibertsitateko presidentearen campuseko etxebizitza politika bereiztuaren aurka protestatzeko. Protestan, Sandersek esan zuen: "Uste dugu egoera onartezina dela unibertsitateko ikasle beltz eta zuriak ezin izatea elkarrekin unibertsitatearen jabetzako apartamentuetan bizi". Gero, berak eta beste 32 ikaslek eraikinera sartu eta presidentearen bulegoaren kanpoaldean kanpatu zuten. Asteak eman ondoren, Beadlek eta unibertsitateak batzorde bat osatu zuten diskriminazioa ikertzeko. Protesta gehiagoren ondoren, Chicagoko Unibertsitateak unibertsitate pribatuetako etxebizitzetan arraza-segregazioa amaitu zuen 1963ko udan.^[17]

1. ↑ (Ingelesez) "Bernie Sanders confirms presidential run and damns America's inequities".. The Guardian. Associated Press. 2015-04-30. The self-described 'democratic socialist' enters the race as a robust liberal alternative ... (kontsulta data: 2026-08-21).
2. ↑ (Ingelesez) "Sanders says this is likely his last term". Politico. 2024-12-10 (kontsulta data: 2026-08-21).
3. ↑ (Ingelesez) Gambino, Lauren. (2019-03-10). "'Not the billionaires': why small-dollar donors are Democrats' new powerhouse".. The Guardian. ISSN 0362-4331. (kontsulta data: 2026-08-21).
4. ↑ (Ingelesez) McCrummen, Stephanie. (2016-02-5). "His Most Radical Move". The Washington Post (kontsulta data: 2026-08-21).
5. ↑ (Ingelesez) Vargas, Ramon Antonio. (2023-08-28). "Bernie Sanders urges left to back Biden to stop 'very dangerous' Trump". The Guardian ISSN 0261-3077 ISSN 0261-3077. (kontsulta data: 2026-08-21).
6. ↑ (Ingelesez) "Drawing huge crowds, Bernie Sanders steps into leadership of the anti-Trump resistance". Associated Press. 2025-03-10 (kontsulta data: 2026-08-21).
7. ↑ (Ingelesez) Peoples, Steve. (2025-03-10). "Drawing huge crowds, Bernie Sanders emerges as the leader of the anti-Trump resistance". PBS News Hour. Associated Press (kontsulta data: 2026-08-21).
8. ↑ (Ingelesez) Gambino, Lauren. (2025-03-23). "Bernie Sanders, Alexandria Ocasio-Cortez and the courage to brawl for the working class". The Guardian ISSN 0261-3077. (kontsulta data: 2026-08-21).
9. ↑ (Ingelesez) Smith, Chris. (2025-12-1). "Senate Democrats Form a "Fight Club" to Force Chuck Schumer Into Action".. vanityfair.com (kontsulta data: 2026-08-21).
10. ↑ (Ingelesez) "Sanders, Bernard (1941 – )". Biographical Directory of the United States Congress. Office of the Clerk of the United States House of Representatives' Office of History and Preservation and the Office of the Historian of the United States Senate (kontsulta data: 2026-08-21).
11. ↑ (Ingelesez) Haszczyński, Jerzy. (2020-02-26). "From Poland to America: the travels of Bernie Sanders's father Elias".. NFP (kontsulta data: 2026-08-21).
12. ↑ (Ingelesez) Gaudiano, Nicole. (2015-04-28). "OnPolitics: 6 things to know about Bernie Sanders". USA Today (kontsulta data: 2026-08-21).
13. ↑ (Ingelesez) Bump, Philip. (2016-01-29). "The untold story of Bernie Sanders, high school track star". The Washington Post (kontsulta data: 2026-08-23).
14. ↑ (Ingelesez) Stone, Kurt F.. (2010). The Jews of Capitol Hill: A Compendium of Jewish Congressional Members.. Lanham, Maryland: Scarecrow Press, 483 or. ISBN 978-0-8108-5731-5. OCLC 755001191.. (kontsulta data: 2026-08-23).
15. ↑ (Ingelesez) Talbot, Margaret. (2015-10-12). "The Populist Prophet". The New Yorker (kontsulta data: 2026-08-23).
16. ↑ (Ingelesez) Murphy, Tim. (2016-02-11). "Here's What Bernie Sanders Actually Did in the Civil Rights Movement". Mother Jones (kontsulta data: 2026-08-23).
17. ↑ (Ingelesez) Craven, Jasper. (2015-08-26). "Can Sanders' civil rights experience at U. of C. translate on campaign trail?".. Chicago Tribune ISSN 1085-6706..

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Bernie Sanders

• Senatuko webgunea (Ingelesez)
• AEBtako Presidentziarako Kanpainiako webgunea (Ingelesez)