Edil
Edila (latinez, aedilis, pluralean aediles) Antzinako Erromako magistratua izan zen. Jatorrian, Zeres jainkosaren tenpluaz eta bere kultuaz arduratzen ziren. Bi mota zeuden, edil kurul eta plebeioen edila.[1]
Edil kurul, patrizioek eta plebeioek eskuratu zezaketen kargua, plebeioen edilaren ereduari jarraituz sortu zen. Besteak beste, jokoen antolaketaz, pisuak zaintzeaz eta merkatuetako neurriez arduratzen zen, eta merkataritzarekin zerikusia zuten arazo txikiak konpontzeaz, betiere hiriko pretoreak gainbegiratuta. Cursus honorum-eko maila bat zen, hau da, postu garrantzitsuagoak lortzeko urrats bat. Herritar guztiek aukeratzen zituzten. K.a. 366. urtean sortu ziren.
Plebearen edila, jatorriko plebeioa zuten gizonentzat gordetako kargua zen. Plebeioei ematen zitzaien kontzesio politikoa zen, eta, horri esker, cursus honorum delakora igo zitezkeen, kostu ekonomiko txikiagoa zuen postu baten bidez, ez baitzuten jokoen antolaketa ordaindu behar. Bere jatorrizko eginkizuna plebearen tenpluak mantentzea zen, beti ere plebearen tribunoaren agindupean. K.a. 376. urtean onartu ziren Leges Liciniae Sextiae legeen ondoren, bere gain hartu zituen edil kurulen antzeko funtzioak. Plebearen tribunoaren aginduetara zegoenez, ez zen cursus honorum-ean kontutan hartzen. Plebeioek bakarrik hautatzen zituzten. K.a. 493. urtean eratu ziren lehen aldiz.
Erromak sortutako kolonietan (colonia izaera administratiboa zuten hiriak) eta muncipiatan (municipum izaera administratiboa zuten zuten hirietan), Erroma hiriko egiturak kopiatu zituzten, eta horrela, edilak aurki ditzakegu, adibidez, Narbo Martis kolonian (antzinako Narbona). Beren funtzioak, hala ere, beren testuingurua moldatu ziren.[2]
III. mendean edil kargua indargabetu zen.
Erreferentziak
- ↑ (Ingelesez) «Aedile | Roman official | Britannica» www.britannica.com (kontsulta data: 2023-02-27).
- ↑ Andrés Santos, Francisco Javier. (1998). «Función jurisdiccional de los ediles en las ciudades hispano-romanas según las leyes municipales» Hispania Antiqua (22): 157–174. ISSN 2530-6464. (kontsulta data: 2026-03-15).
Bibliografia gehiago
- (Gaztelaniaz) Curchin, Leonard A. (2014). «El fin de los magistrados locales en el Imperio romano» Gerión. Revista de Historia Antigua 32 doi:..
- Planchuelo Redondo, Ana; Hernanz Pilar, Javier (zuz). (2021). Las Magistraturas en Roma. Valladolid: Valladolideko unibertsitatea.
Kanpo estekak
Datuak: Q205757
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
