Share to:

Barrundia

Barrundia
 Araba, Euskal Herria

Barrundiako armarria

Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaAraba
EskualdeaArabako Lautada
Izen ofiziala Barrundia
AlkateaIgor Medina Isasa
(Euskal Herria Bildu)
Posta kodea01206
INE kodea01013
Herritarrabarrundiar
Kokapena
Koordenatuak42°54′55″N 2°30′11″W / 42.9153°N 2.503°W / 42.9153; -2.503
Mapa
Azalera97,43 km²
Garaiera560 metro
Distantzia18 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria882 (2025:  3)
alt_left 396 (%44,9) (%55,1) 486 alt_right
Dentsitatea0,09 bizt/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]		% 31,25
Zahartze tasa[1]% 16,18
Ugalkortasun tasa[1]‰ 65,57
Ekonomia
Jarduera tasa[1]% 87,5 (2011)
Genero desoreka[1]% 3,44 (2011)
Langabezia erregistratua[1]% 7,36 (2013)
Euskara
Euskaldunak[2]% 39.05 + % 15.27 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [3]%  (2021)
Etxeko erabilera[4]% 14.82 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera data1960
Webguneahttp://www.barrundia.net/

Barrundia Arabako iparraldeko udalerri bat da, Arabako Lautadako kuadrillakoa. Mugakide du Gipuzkoa iparraldean, eta 914 biztanle ditu.

Toponimoa

1025. urteko datazioa duen dokumentua, Donemiliagako goldeko pasartea. Barrandiz XXV regas: Galharreta, I rega. Gordova, I rega. Harriolha, II regas. Narbaiza, II regas. Larrea, I rega. Hazpurua et Hurigurenna et Zuhazulha, I rega. Ermua, I rega. Audicana, I rega. Algio, I rega. Deredia, I rega. Andozketa, I rega. Kircu, I rega. Helkeguren, I rega. Zuhazu, I rega. Uhulla, II regas. Erdongana, I rega.

Donemiliagako goldean (1025) Barrandiz gisa ageri zen toponimoa Barrundia toponimoaren aldaerarik zaharrena izan liteke, baina ez da segurutzat jotzen. 1324ko dokumentu batean eta geroago Barrundia agertzen da. Behin edo behin, aldiz, Barundia gisa ere bai.[5] Dokumentu zaharretan bigarren silabako alternantzia ikusten dute adituek Barrundia / Barrandia (gehienetan <u> eta ia beti dardarkari multiplearekin) eta (H)Ubar(r)undia toponimoaren oihartzuna.[6]

Toponimoak -a itsatsia duela ikus daiteke Joan Perez Lazarragaren testu batean: «Barrundiaco dama galantac» (c. 1567).

Geografia

Barrundia Arabako iparraldean dago, Elgeako mendilerroaren hegoaldeko magaletan eta Arabako lautadaren ekialdeko atalaren ipar partean. Bertatik igarotzen da Gasteiz eta Agurain lotzen dituen A-1 autobidea.

Mugak

 Eskoriatza eta Oñati (Gipuzkoa)
Burgu, Gasteiz eta Leintz-Gatzaga (Gipuzkoa) Donemiliaga
Mendebaldea
   Barrundia  
Ekialdea
Burgu, Dulantzi eta Agurain


Mapa
Barrundia eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.


Herriak

Hamasei herrik osatzen dute Barrundiko udalerria (biztanleen kopurua 2020ko datua da)[7]:

Inguru naturala

Ozetaren ikuspegia.

Iparraldean, Elgeako mendilerroak banatzen du Gipuzkoako Debagoiena eskualdetik. 2000an 40 haize errotako parke eoliko bat ezarri zuten han, EAEko lehena.

Hegoaldeko mugan, Uribarri Ganboako urtegia du.

Hermuako hiriguneko baserria.

Historia

Barrundiko udalerriak Arabako lau ermandade eta jaurerri historiko biltzen ditu: Gebara, Ganboa, Larrintzar eta Barrundia izen berekoa.

1835ean jaurerriak eta ermandadeak desagertu ziren, eta honako udalerri hauek osatu ziren:

  • Barrundia. Honako herriak hartzen zituen: Audikana (hiriburua), Dallo, Etxabarri Urtupiña, Deredia, Hermua, Larrea, Matura, Otatza, Ozeta eta Zuhatzola.
  • Ganboa. Honako herriak ziren: Garaio, Larrintzar, Marieta, Mendixur, Azua (hiriburua), Mendizabal, Langara, Orenin eta Zuhatzu.
  • Gebarako gaztelua eta Arabako lautada
    Gebara, herri hauekin: Elgea, Etura, Gebara eta Urizar, baita Oñati ere hasiera batean.

1885ean, Barrundia eta Gebara batu egin ziren, eta hiriburua Ozetan jarri zen.

Azkenik, XX. mendearen erdialdean (1955ean), Uribarri Ganboako urtegia eratu zutenean, Ganboako haranaren zati handi bat ur azpian geratu zen, eta uretatik libre geratu ziren herriek inguruko udalerriekin bat egin zuten. Barrundiaren kasuan Garaio, Marieta, Larrintzar, Zuhatzu eta Mendixur integratu ziren udalerrian.

Demografia

XX. mende ia osoan zehar populazioak beheranzko joera izan zuen Barrundian, eta mende hasieran 1.300 biztanle inguru bazituen, 1990erako 481 besterik ez ziren bizi bertan. Ordutik, joera aldatu eta populazioa hazten hasi zen. XX. mendearen azken hamarkadan eta XXI. mendearen lehenengoan hazkunde esanguratsua gertatu zen eta populazioa bikoiztu egin zen.

Biztanleriaren tamainaUrtea400600800100012001400189019201950198020102040BarrundiaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 486 gizon, 396 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.21
 
95-99
 
0.00
1.23
 
90-94
 
2.78
1.65
 
85-89
 
1.01
2.67
 
80-84
 
4.29
4.12
 
75-79
 
5.05
6.38
 
70-74
 
4.55
7.61
 
65-69
 
5.30
10.70
 
60-64
 
7.07
10.70
 
55-59
 
9.85
10.29
 
50-54
 
9.09
7.61
 
45-49
 
8.08
7.20
 
40-44
 
7.32
3.50
 
35-39
 
4.55
3.09
 
30-34
 
2.27
3.09
 
25-29
 
4.80
4.94
 
20-24
 
6.31
4.32
 
15-19
 
5.30
4.32
 
10-14
 
5.30
3.50
 
5-9
 
4.29
2.88
 
0-4
 
2.78
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[8]


Mapa
OpenStreetMaps buruz
Mapsa: erabilera baldintzak
2km
1.2milia
Audikana
Audikana
Audikana
Audikana
Mendixur
Mendixur
Matura (47)
Matura
Matura
Hermua (49)
Hermua
Hermua
Etxabarri Urtupiña
Etxabarri Urtupiña
Elgea (57)
Elgea
Elgea
Etura (70)
Etura
Etura
Gebara (70)
Gebara
Gebara
Heredia (75)
Heredia
Heredia
Marieta-Larrintzar
Marieta-Larrintzar
Ozeta (217)
Ozeta
Ozeta
Larrea (102)
Larrea
Larrea

Politika

Sakontzeko, irakurri: «Hauteskundeak Barrundian»
Barrundiako udaletxea (Urrutia jauregia), Ozaetan.

2023-2027 legegintzaldia

2023ko hauteskundeen ondorengo Barrundiako udalbatza
Alderdia 2023ko maiatzak 28
Zinegotziak Boto kopurua
Euskal Herria Bildu (EHB)
5 / 7
265 (% 61,48)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
2 / 7
121 (% 28,07)
Alderdi Popularra (PP)
0 / 7
23 (% 5,34)
Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE)
0 / 7
22 (% 5,10)
Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza

Alkateak

Hauek izan dira Barrundiako azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[12]
Felix F. Ruiz de Azua Barrena[12] 1979 1983 Euzko Alderdi Jeltzalea
Emiliano Uriarte Garay[12] 1983 1987 Euzko Alderdi Jeltzalea
Serapio Uriarte Isasmendi[12] 1987 1991 Euzko Alderdi Jeltzalea
Jose A. Perez de Arrilucea Madinabeitia[12] 1991 1995 Euzko Alderdi Jeltzalea
Araceli Urcelay Azcoitia[12] 1995 1999 Euzko Alderdi Jeltzalea
Araceli Urcelay Azcoitia[12] 1999 2003 Euzko Alderdi Jeltzalea
Jose Felix Uriarte Uriarte[12] 2003 2007 Euzko Alderdi Jeltzalea
Jose Felix Uriarte Uriarte[12][13] 2007 2011 Euzko Alderdi Jeltzalea
Maria Josefa Celaya Zumelaga[12] 2011 2011a Bildu
Afrodisio Olabe Martinez de Albeniz[12] 2011 2015 Bildu
Afrodisio Olabe Martinez de Albeniz[12][14][15][16] 2015 2019 Euskal Herria Bildu
Igor Medina Isasa[12][17][18][19] 2019 2023 Euskal Herria Bildu[20]
Igor Medina Isasa[19][21] 2023 Jardunean Euskal Herria Bildu
2027 2031

a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

Mendixurko San Roman eliza

Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:

 Araba Bus
 Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠
4 Gasteiz
(geltokia)		 Gasteiz (Alas/Boulebard) • Zurbao • Ilarratza • Matauku • Arbulu • Argomaiz • Venta del Patio • Mendixur • Matura • Ozeta • Hermua • Larrea • Axpuru • Barria (bidegurutzea) • Barria (aterpe) • Narbaxa • Arriola • Gordoa Galarreta

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu udalerrian:

 Eskualdeko Garraioa
 Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠
7 Azilu
Burgu
Dulantzi
Ozeta		 Elgea • Marieta • Matura • Mendixur • Gebara • Etura • Audikana • Deredia • Dallo • Arrieta • Txintxetru • Etxabarri Urtupiña • Arbulu • Argomaiz • Gazeta • Añua • Trokoniz • Ixona • Egileta • Eretxun Azilu
Burgu
Dulantzi
Ozeta⁠
8b Agurain
Erdoña
Ozeta		 Etxabarri Urtupiña • Audikana • Etura • Gebara • Mendixur • Matura • Marieta-Larrintzar • Elgea • Hermua • Larrea • Axpuru • Narbaxa • Zuhatzola • Deredia • Dallo • Arrieta Agurain
Erdoña
Ozeta

Kultura

Euskara

1879an, gaur egun Barrundia osatzen duten guneetan 430 euskal hiztun zeuden. Garai hartan 2.000 biztanle inguru zegoenez, euskal hiztunak % 21 ziren. Frankoren diktaduraren azken urteetan, 1973an, berriz, 3 euskal hiztun besterik ez ziren egiaztatu Barrundian: bat Marieta-Larrintzarren, beste bat Elgean, eta beste bat Ozaetan.[22]

Ondoren izandako berreskurapenaren eraginez, gaur egun barrundiarren % 27 euskal hiztunak dira, eta herritarren beste % 19k euskara ulertzen du. 1996an 77 euskaldun (%14) eta 2001ean 128 (%20.5) erroldatuta zeuden, guztira 549 eta 623 herritar bizi zirelarik, hurrenez hurren. Erdi euskaldunak ziren 21 eta 92.

Ondasun nabarmenak

Gebaratarren dorretxea behean, eta gazteluaren hondarrak tontorrean.
Marietako Gurutze Santuaren eliza

Jaiak

Uztailaren 4an Bartea izeneko erromeria egiten da Larrean eta Hermuan. Bigarren mailako irinez egindako ogi handi bati deitzen zaio bartea, eta izen hori hartzen du egun horretan Hermuan ospatzen duten erromeriak. Hermua herrira abiatzen dira Larreako biztanleak oinez. San Martin baselizan meza entzun ostean, bertan soka-­dantza edo aurreskua danzatzen dute[24].

Hermuako San Pedro eliza

Barrundiar ospetsuak

Erreferentziak

  1. ↑ a b c d e f Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  3. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) Salaberri Zaratiegi, Patxi. (2015). «Araba/Álava: Los nombres de nuestros pueblos» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-07-27).
  6. ↑ «Barrundia - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-08-18).
  7. ↑ Arabako biztanleria datuak herrika eustat.es webgunean
  8. ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
  9. ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
  10. ↑ «Euskal AEko biztanleria, lurralde eremuaren eta jaioterriaren arabera-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
  11. ↑ «Euskal AEko biztanleria, lurralde eremuaren eta jaioterriaren arabera-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
  12. ↑ a b c d e f g h i j k l m «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-04-05).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Alcalde de Barrundia (Álava) condena "sin paliativos" la explosión del artefacto colocado en el repetidor de Urdingain» Europa Press 2008-07-04 (kontsulta data: 2023-02-12).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «EH Bildu gobernará en nueve municipios de Álava durante la presente legislatura» 20 minutos 2015-06-13 (kontsulta data: 2023-04-29).
  15. ↑ (Gaztelaniaz) «Gorka Urtaran, nuevo alcalde de Vitoria» El Diario Vasco 2015-06-27 (kontsulta data: 2023-02-11).
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Placer, ‘in memoriam’» Diario de Noticias de Álava 2017-07-09 (kontsulta data: 2023-02-11).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Barrundia contará con una escuela rural el curso que viene» Naiz 2020-01-16 (kontsulta data: 2023-02-11).
  18. ↑ «Diputación Foral de Álava finaliza las obras del recorrido perimetral de la Ruta Verde del Embalse de Ullíbarri Gamboa» Europa Press 2022-03-21 (kontsulta data: 2023-02-11).
  19. ↑ a b (Gaztelaniaz) «EH Bildu refuerza su poder municipal en la Llanada alavesa» Diario de Noticias de Álava 2023-05-29 (kontsulta data: 2023-08-03).
  20. ↑ (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 (kontsulta data: 2020-03-29).
  21. ↑ «Hego Euskal Herriko alkateak 2023ko ekainak 17» Orain 2023-06-17 (kontsulta data: 2025-11-16).
  22. ↑ (Gaztelaniaz) Euskara – Ayuntamiento de Barrundia. (kontsulta data: 2024-03-19).
  23. ↑ Larreako Lazarraga dorrea kultura ondasun izendatzeko erabakia[Betiko hautsitako esteka], Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria.
  24. ↑ Ezpalak 2015 Larreako herritarrak: Bartearen aurreskua. (kontsulta data: 2020-05-13).

Ikus, gainera

Kanpo estekak

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa


Barrundiako herriak

Audikana • Dallo • Deredia • Elgea • Etxabarri Urtupiña • Etura • Gebara • Hermua • Larrea • Marieta-Larrintzar • Matura • Mendixur • Ozeta

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Index: pl ar de en es fr it arz nl ja pt ceb sv uk vi war zh ru af ast az bg zh-min-nan bn be ca cs cy da et el eo eu fa gl ko hi hr id he ka la lv lt hu mk ms min no nn ce uz kk ro simple sk sl sr sh fi ta tt th tg azb tr ur zh-yue hy my ace als am an hyw ban bjn map-bms ba be-tarask bcl bpy bar bs br cv nv eml hif fo fy ga gd gu hak ha hsb io ig ilo ia ie os is jv kn ht ku ckb ky mrj lb lij li lmo mai mg ml zh-classical mr xmf mzn cdo mn nap new ne frr oc mhr or as pa pnb ps pms nds crh qu sa sah sco sq scn si sd szl su sw tl shn te bug vec vo wa wuu yi yo diq bat-smg zu lad kbd ang smn ab roa-rup frp arc gn av ay bh bi bo bxr cbk-zam co za dag ary se pdc dv dsb myv ext fur gv gag inh ki glk gan guw xal haw rw kbp pam csb kw km kv koi kg gom ks gcr lo lbe ltg lez nia ln jbo lg mt mi tw mwl mdf mnw nqo fj nah na nds-nl nrm nov om pi pag pap pfl pcd krc kaa ksh rm rue sm sat sc trv stq nso sn cu so srn kab roa-tara tet tpi to chr tum tk tyv udm ug vep fiu-vro vls wo xh zea ty ak bm ch ny ee ff got iu ik kl mad cr pih ami pwn pnt dz rmy rn sg st tn ss ti din chy ts kcg ve
Prefix: a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Portal di Ensiklopedia Dunia

Portal : Agama
Agama
Portal : Bahasa
Bahasa
Portal : Biografi
Biografi
Portal : Budaya
Budaya
Portal : Ekonomi
Ekonomi
Portal : Elektronika
Elektronika
Portal : Film
Film
Portal : Filsafat
Filsafat
Portal : Geografi
Geografi
Portal : Indonesia
Indonesia
Portal : Ilmu
Ilmu
Portal : Lingkungan
Lingkungan
Portal : Masyarakat
Masyarakat
Portal : Matematika
Matematika
Portal : Militer
Militer
Portal : Mitologi
Mitologi
Portal : Musik
Musik
Portal : Olahraga
Olahraga
Portal : Pendidikan
Pendidikan
Portal : Politik
Politik
Portal : Sastra
Sastra
Portal : Sejarah
Sejarah
Portal : Seni
Seni
Portal : Teknologi
Teknologi
Kembali kehalaman sebelumnya