Ric Berger
| Ric Berger | |
|---|---|
 | |
| Bizitza | |
| Jaiotza | Yens, 1894ko abuztuaren 16a |
| Herrialdea |  Suitza |
| Heriotza | Morges, 1984ko abuztuaren 4a (89 urte) |
| Hezkuntza | |
| Hizkuntzak | frantsesa Interlingua esperantoa Interlinguea |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | esperantista, Occidentalist (en)  , art educator (en) , arte-historialaria eta artista |
Richard "Ric" Berger (1894–1984) diseinu, dekorazio eta artearen historiaren irakasle suitzarra izan zen. Batez ere monumentu historikoei buruz idatzitako egunkari-artikulu ugarirengatik da ezaguna, gehienbat Suitzako eremu frankofonoan argitaratutakoak eta eraikinen bere marrazkiak biltzen zituztenak. Artikulu horien bidez, ordura arte informaziorik ez zuten pertsona askorengan monumentu eta ingurune historikoekiko interesa pizten lagundu zuen, eta ziur asko zeharka ere lagundu zuen monumentu historikoak suntsipenetik babesteko eta kontserbatzeko interes zabalagoa sortzen.
1970eko hamarkadaren hasiera aldera, egunkarietan idatzitako artikuluen laginak argitaratu zituen liburuetan; liburu horiek oso estimatuak izan ziren, eta gaur egun ere badira, historialari eta arkeologo amateurren artean. Unibertsitate-inguruneetan kontu handiagoz irakurtzen da, "dibulgatzailetzat" jotzen baita eta bere argitalpenen garaiko (batez ere 1950eko hamarkadako) ezagutzaren egoera islatzen baitu funtsean. Irakasle aktiboa ere bazenez, heraldikari, alfabetoaren historiari eta haurren marrazteko ohiturei buruzko lanak ere idatzi zituen.
Nazioarteko hizkuntza laguntzaileen alorreko jarduerak
Ric Bergerrek bere bizitzaren zatirik handiena nazioarteko hizkuntza laguntzaileen alorrean eman zuen, eta bere bizitzan zehar lau hizkuntza babestu zituen. Berger une bakoitzean babesten zuen hizkuntzaren defendatzaile oso aktiboa izaten zen, eta, aldi berean, gainerakoak gogor kritikatzeko joera zuen, baita aurretik babestutako hizkuntzak ere.[1]
Esperantoa
1912an, 18 urte zituela, hizkuntza unibertsalekiko interesa piztu zitzaion esperantista gisa.
Idoa
Berger Ido hizkuntza babesten hasi zen 1918an, esperantoarekin sei urte eman ondoren.
Occidental (geroago Interlingue)
Bergerrek Occidental hizkuntzarekin zituen jarduerak 1928an hasi ziren, Svissia aldizkariko editore bihurtu zenean[2] (1929tik aurrera Helvetia izenaz ezaguna), zeinak 1933ra arte jarraitu baitzuen argitaratzen.[3] Idoa utzi eta berehala, kanpaina gogor bati ekin zion Occidental sustatzeko eta, haren ordez, Idoa kritikatzeko; sarritan artikulu ugari idazten zituen Cosmoglotta aldizkarirako, eta askotan zenbaki osoak eskaintzen zizkion Idoaren kritikei.[1][4]
"Cosmoglotta" Occidental aldizkariko koeditorea izan zen 1934tik 1950era. 1945ean hizkuntzaren izena aldatzea aztertzen hasi zen, Auli eta Wahl izenak proposatuz.[5] Azkenean, 1949an hizkuntzaren izena Interlingue-ra aldatzea lortu zuen.
Interlingua
Ric Berger 1956an hasi zen Interlinguarekiko interesa agertzen, eta hori izan zen lan egin zuen azken hizkuntza laguntzailea. 1959ko urtarriletik 1963ko abendura arte, Berger Union Mundial pro Interlingua (UMI) erakundeko idazkari nagusia eta Currero Interlingua aldizkariko editorea izan zen. Suitzako arteari eta monumentu historikoei buruzko 20 liburu baino gehiago idatzi zituen, baita Interlinguaz idatzitako koaderno tematiko ugari ere, batez ere nazioarteko hizkuntza laguntzaileen historiari buruzkoak. 1966tik 1983ra Revista de Interlingua editatu zuen, bere heriotzarekin batera argitaratzeari utzi ziona. Aldizkari hau 6.000 orrialde baino gehiago izatera iritsi zen, eta 60 herrialdetara bidaltzen zen. Bere argitaletxe propioaren buru gisa (Editiones Interlingua), Interlingua eskuliburuak argitaratu zituen hainbat hizkuntzatan, "hizkuntza txikietako" eskuliburuak ere sartzen zirela ziurtatuz.
Europa 30 hizkuntzaren harresiek banatzen dute. Zorionez, hizkuntza nazional horien artean, greziar eta latin jatorriko 10.000 hitz inguru komunak dira. Altxor linguistiko baliotsu hau erabat aprobetxatu beharko litzateke, hitz bakar bat ere mutilatu gabe edo beste batzuk asmatu gabe.
- Revista de Interlingua 48. zk., 1970
Erreferentziak
Kanpo estekak
- Biographias: Ric Berger. Historia de Interlingua: Communication Sin Frontieras, 2001, 2006an berrikusia.
- Union Mundial pro Interlingua
- Helvetia (Occidentalen aldeko Suitzako Elkartearen buletina, Ric Berger buru zuela): 1928, 1929, 1930 - 1933 (Austriako Liburutegi Nazionala)
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
